Arqile V Gjata:Kini mëshirë për bukurinë!


kini mëshirë për bukurinë!
(Nga Greqishtja e lashtë)

Në shek. IV para Krishtit, një nga hetairat (kurtizane) më të famshme të Greqisë së Lashtë, e quajtur Mnesarete, por më shumë e njohur si Friné, qe konsideruar si një nga gratë më të bukura në tërë Greqinë e asaj kohe. Frineja ishte dashnore e skulptorit të famshëm të Greqisë së Lashtë, Praksitelit, të cilit, trupi i saj i bukur e i zhdërvjelltë, i shërbeu si model për të realizuar statujën e famshme të perëndeshës Afrodita, e njohur ndryshe si “Venusi i Snidit”. Frineja, zakonisht rrinte e veshur me një tunik të gjatë, duke e fshehur trupin magjishëm dhe njëherazi duke e ndezur dëshirën dhe imagjinatën e të gjithëve. Gjatë një feste në Eleus, Friné lëshoi flokët, u zhvesh lakuriq dhe u zhyt në det, duke i mahnitur gjithë të pranishmit. Aty ishte i pranishëm edhe piktori i njohur Apeles, i cili, duke parë trupin e mrekullueshëm të saj, u frymëzua për pikturën e famshme “Afrodita Anadiomene” (“Venusi duke dalë nga deti”, që ka ngritur krahët dhe po mbledh me duar flokët e lëshuar.)
Nuk kishte burrë në tërë rajonin e Atikës që të mos ëndërronte dhe të mos dëshironte hiret e trupit të Frinesë. Midis tyre ishte edhe një farë Eutias, i njohur për suksesin e padiskutueshëm që korrte, nëse do t’i vardisej një femre. Dhe qe hera e parë për mendjemadhin Eutias që një femër ta refuzonte. Kjo ishte e bukura Friné që e shpërfilli, duke i kthyer shpinën dhe duke e injoruar publikisht. Eutias nuk e harroi kurrë këtë fyerje. I plagosur rëndë në krenarinë e tij prej mashkulli arrogant, pas disa kohësh, ai, në mënyrën më burracake, e akuzoi Frinenë se ajo e kishte krahasuar bukurinë e saj me atë të perëndeshës Afroditë, duke fyer kështu një Perëndi. Thënë ndryshe, kishte kryer deliktin e rëndë të herezisë dhe blasfemisë, delikt që atëherë dënohej me vdekje.
Dhe bukuroshen Friné e çuan në gjykatën famëkeqe të heliastave. Skulptori Praksiteli, i pikëlluar se po humbiste të dashurën e vet, iu lut oratorit të njohur Hiperid që ta mbronte çështjen e Frinesë përpara Aeropagut. Oratori në fjalë mbajti një ligjëratë të bukur dhe të zjarrtë në mbrojtje të vajzës së akuzuar. Por, as oratoria, as logjika dhe as argumentet e Hiperidit të madh nuk bënë vend fare tek trupi gjykues, vendimi i të cilit dukej se qe marrë qysh më parë, i motivuar nga bindja dhe qëndrimi i rreptë i gjyqtarëve. Atëherë, oratori, kur u bind për dënimin e pashmangshëm të bukuroshes, e detyroi atë të hiqte tunikun dhe të dilte lakuriq përpara trupit gjykues. Dhe, me zjarr e protestë, u klithi:
– Zotërinj, shikojeni këtë mrekulli dhe harrojini gjithë argumentet e mia. A nuk do t’ju dhimbset ta dënoni me vdekje vetë perëndeshën Afroditë?! Kini mëshirë për bukurinë!
Gjyqtarët, të skandalizuar dhe, njëherazi, të tronditur, nuk mundnin ta hiqnin dot vështrimin nga ai bust magjik i perëndeshës së gjallë e të vërtetë. Pafajësia e së akuzuarës qe vetë forma e trupit të saj. Pra, nuk kishte kurrfarë herezie dhe blasfemie në atë bukuri.
Dhe lakuriqësia hirplote e Frinesë, e cila me një dorë mbante tunikun e hequr, ndërsa me dorën tjetër mbulonte fytyrën e skuqur prej turpit, jo vetëm mposhti qëndresën dhe ftohtësinë e gjyqtarëve, por ndezi edhe epshin te tyre. Bukuria e saj ishte argumenti më bindës dhe më i paapelueshëm dhe, për pasojë, gjyqtarët, në një mendje, anuluan dënimin dhe e lanë të lirë kurtizanen Friné.

(Në shqip: Bajram Karabolli)

Αρχή φόρμας

· Dhimitraq Vangjeli

Αρχή φόρμας

KJO POEZI ËSHTË BOTUAR

Më 1902 Në Sofje të Bullgarisë.

Krahas “Bagëti e Bujqësi”, Fjalët e Qiririt”, Zogu dhe Djali” etj, Kjo është një kryevepër e Naimit që mundohej ti zgjonte shqiptarët

Vjersha e famëshme e Naimit , qe ka sjelle zoti. Arqile V. Gjata , është një dokument i rëndësishëm , me vlerë historike.

Kjo vjershë duhet të ekspozohet në Akademine e Shkencave dhe kudo , qe studjohet historia . Kjo nuk është thjesht nje krijim artistik , por nje dokumment historik, që historianët tanë i shqiptojnë me druajtje . Natyrisht duhet të popullarizohet në emigracionin grek dhe të përkthehet greqiaht . Nuk kërkojmë ndonjë favor , por vetëm të vlerësohet e vërteta historike . Ngurohet sot , te flitet , për këtë të drejtë, kur Naimi i madh e ka thënë hapur, përpara Peranndorisë osmane dhe ballë për ballë shtetit klerikal grek.

-SHQIPËRIA!…

Bota që kur është zënë

Shqipëria gjall ka qënë

Pellazg’u thonin më parë

Më së fundi Shqipëtarë

Gjuh’që kishin Pellazgjitë

Atë flisnin Perënditë

Atë kanë Shqipëtarët

Siç e kishin dhe të parët

Greqishten ajo e polli

Llatinishtja q’atje dolli

Bijtë t’anë jan’ Elinët

Si-ndë-kur edhe Llatinët

Edhe gjithë Evropanët

Që duallë nga Romanët

Neve jemi më të parë

Në Evropë nga ç’do farë

Gjithë bota vin që moti

Në Tomorr ku ishte Zoti

Që t’i falen Perëndisë

Zotit math të Shqipërisë

Zëri, flaka s’ishte kot

Q’i nxjerr Tomorri dhe sot

Ahere kish s’di se cinë

Tani ka Abas Alinë

Shqipëtari trim me fletë

Ka rrojtur në këtë jetë

Kemi pasur mbretërira

Edhe fort shumë të mira

Kemi bërë shumë punë

Po gjithë vanë për lumë

Aleksandri ish Shqiptar

Q’u tha i madh kordhëtar

Selefkët dhe Ptolemenjtë

Edhe gjithë të mëdhenjtë

S’qenë Grekër as Bullgarë

Po ishinë Shqipëtarë

Pirua qe nga Shqipëria

Që po e lëvdon istoria

Skënderbegu Kastrioti

Q’u dëftye aq’i zoti

Ishte burr i Shqipërisë

Q’i dha dërmënë Turqisë

Ç’burra nxorri Shqipëria

Që i shkruan istoria

Bajraktar e Qyperlinjë

Shkodran e Mehmet Alinë

Xhavella e Marko Sulë

Babulinë e Mihaulë

Q’i dhanë dërmën Turqisë

Dh’i vunë nder trimërisë

Si këta e si të tjerë

Që qenë shumë të ndjerë

Po nga gjithë trimëria

Nuk fitoi gjë Shqipëria

Për këdo që ne luftuam

Gjithë ç’u bëm’ i harruan

Të gjithë na u harruan

Dhe sot të ligën na e duan

Me kaqë burra të vyer

Qysh u ndothmë të gënjyer?

E ç’e desha trimërinë

Kur s’mu ndoth për Shqipërinë

Me nder t’ënë rroj Turqija

Po aq vuan Shqipëria.

Ka vuar edhe vuan

Turqit neve nuk na duan

Neve e bëmë Greqinë

Po Grekërtë na e dinë?

S’duan fare të na shohin

Shqipërinë sot s’e njohin

Shqipëria ron si ropi

Mejtohet për të Evropi?

Mos durofsh i Madhi Zot

Të jetë në zgjedhë sot!

Burr i math që luftuar

Edhe botënë ke liruar!

Ç’të na bënjë trimëria

Sa me qënë gjallë padija?

Shqipëri! Pse s’qe e zonja

Të bënje tri katër shkronja?

Se ti punëtë i mbarove,

E të tjerëtë nderove.

Sikur të paskëshe shkruar,

Gjësendi s’të ish harruar

Do të kishimë Pllatonë,

Aristotel’ e Strabonë,

Omir, Pindar e Esqille,

Dant’ e Senek e Virgjillë

Do të ish sot Shqipëria,

Që t’i mir botën zilia.

Po të shkuarat i lerë,

E mso mënt për tjatër herë

O vëllezër Shqipëtarë,

Lereni kohën e parë!

Ejani tani të msojmë,

Paskëtaj të trashëgojmë!

Se në ndënjçim t’pamsuarë,

Kështu kemi për të vuarë.

Është turp për farën tënë,

Të mos nxjerim fare zënë

Po të rronjë e pandjerë,

E shkret’ e varfër’ e mjerë!

Pse të jesë Shqipëria,

Ta mbulonjë babëzia?

Duke m’e patur burra trima

Të humbasë si vetëtima?

Ah! Zoti mos e dhëntë!

Ejani të mbledhim mentë!

About Post Author