Gëzim Llojdia-“Një oqean, po shkon pas një deti “


“Një oqean, po shkon pas një deti “.

Poeti mistik Rumi dhe “Masnavi” nuk është vetëm misticizëm teorik, por një libër gjithëpërfshirës i misticizmit teorik dhe praktik.

Gëzim Llojdia

1.

Mevlana Jalal-ud-Din Balkhi Rumi), poet dhe filozof mistik(1207-1273).

Kur Sulltani erdhi në Damask pasi ai e kishte përmbushur Hajjalin. Atje ai u takua me sheik-i Ekber Muhyiddin Ibn al-Arabi (1165-1240). Shejh-i-Ekber, duke shikuar Mevlana, i cili po ecën prapa Sulltanit , ka thënë:

“Subhanallah! Një oqean po shkon pas një deti “.

2.

Mevlana ka lindur më 30 shtator 1207 në Balkh në Afganistanin e sotëm dhe vdiq më 17 dhjetor 1273 në Konya në Turqinë e sotme.

Ai u vendos për të pushuar pranë babait të tij dhe mbi eshtrat e tij u ngrit një faltore e shkëlqyer.

Shekulli i 13-të i Mevlana .Mauzoleumi me xhaminë, sallën e vallëzimit, lagjet e dervishit, shkollën dhe varrezat e disa liderëve të Rendit Mevlevi vazhdon edhe sot e kësaj dite për të nxjerrë pelegrinë nga të gjitha pjesët e botës muslimane dhe jomuslimane. “

Rendi i dervishëve të rrotullueshëm, quhet Sema. Sema është pjesë e frymëzimit të Mevlana, si dhe pjesë e zakonit, historisë, besimeve dhe kulturës turke. Sema përfaqëson një udhëtim mistik të rritjes shpirtërore të njeriut nëpërmjet mendjes dhe dashurisë ndaj “Perfecksionit”. Duke u kthyer drejt së vërtetës, rritja e tij me anë të dashurisë gjen të vërtetën dhe të arrijë tek “Perfect”, atëherë ai kthehet nga ky udhëtim shpirtëror si një njeri, që arriti pjekurinë dhe një përsosmëri më të madhe,shkruan : Tum Yazıları

3.

Për të dashuruarit e Perëndisë është vetëm Zoti burimi i hidhërimit dhe i gëzimit, është paga e punës së tyre dhe të jesh vërtetë i pasur”.

4.

Mevlana Celaleddin Rumi lindi në vitin 1207 në Balkh në rajonin persian Horasan (sot Afganistani). Babai i tij ishte studiuesi i respektuar Bahaeddin Veled, i cili u largua nga qyteti me familjen e tij për shkak të pushtimit të ardhshëm mongol. Nëna, vajza e Belh Emiri Rukneddin; gjyshja, Khorezmshah dinastia Prince Persian , është Emetullah Sultan Melik-i Jahan.

Babai i tij, “Sulltani i dijetarëve” të njohur me titullin e Muhamed Veled; Gjyshi i tij ishte Hüseyin Hatîbî, i biri i Ahmed Hatîbî. Burimet e titullit të Sultânü’l-Ulemâ ndaj babait të tij shpjegohet me tradita turke. Etnia është e diskutueshme;Persian,taxhik,turk .

Pasi udhëtuan nëpër zona të ndryshme dhe një qëndrim më të gjatë në Karaman, më në fund erdhën në vitin 1228 në Konya, e cila ishte kryeqyteti i Selcuk nën sulltan Aladin Keykubat. Pas vdekjes së babait, Rumi u bë gjithashtu një dijetar i respektuar teologjik. Por takimi dhe miqësia e veçantë me Shemsedin Tabrisin, një dervish i rendit që takoi në vitin 1244 në Konya, e solli atë, në rrugën mistike.

5.

Sufi i Mevlevis, i cili u themelua pas vdekjes së Mevlanas, mori ndikim të madh gjatë kohës së Selcukut turk dhe më vonë në Perandorinë Osmane. Urdhri u mbyll, kur Republika e re Turke u krijua në fillim të shekullit të 20-të. Sot ekziston në shumë vende, madje edhe në Evropë dhe Amerikë grupe të vogla private, të cilat po ndjekin mendimet e Mevlanës dhe pjesërisht praktikat mistike të vazhdueshme.

Rituali i “Sema”, vallëzimi mistik i kthimit të dervishëve Mevlevi, e gjeti origjinën e tij në frymëzimin e Mevlana Celaleddin Rumi, por mori formën e tij pas vdekjes së tij. I shoqëruar nga tingujt e flautit “Ney” dhe instrumentet e tjera, dervishi i rrotullueshëm kthehet si në ekstazë rreth boshtit të tij, dora e djathtë lart që të jetë gati për të pranuar dobinë e Perëndisë dhe dorën e majtë poshtë në tokë. Ajo simbolizon njerëzimin me lidhjen e tyre midis qiellit dhe tokës.

6.

Dita e vdekjes Mevlana Celaleddin Rumi më 17 dhjetor në vitin 1273 quhet “Seb-i-Arus”, çka nënkupton fjalë për fjalë “natën e dasmës”. Për banorët e Konia në atë kohë vdekja e Mevlanës ishte një ngjarje drastike. Sheiku Sadreddin Konevi, një tjetër mjeshtër mistik nga Konia, i cili duhet të fliste për lutjen e fundit për Mevlana, ra në rrëzë për shkak të trishtimit. Për funeralin e Rumit, erdhën përfaqësues të shumtë të të gjitha grupeve dhe feve, gjithashtu të krishterë dhe çifutë. Përkundër varrimit mysliman ata po lexonin nga testamenti i vjetër dhe i ri dhe e përshkruan karakterin e Mevlana si të barabartë me profetet. Mevlana Celaleddin Rumi e kishte përcaktuar vdekjen si tipike për sufitë si “martesë”, një lloj kombinimi mendor akoma më intensiv me Perëndinë.

Në Divan është dhënë deklarata e mëposhtme:”Kur e shihni funeralin tim mos thoni: Çka për një ndarje? Është koha për mua të takoj dashurin?”

7.

Viti. 2007 ishte 800 vjetori i lindjes Rumiut dhe deri më sot mendimet dhe poemat e tij, të shkruara në “Mesnevi” dhe “Divan-i Kebir” në gjuhën persiane, janë për shumë njerëz, jo vetëm për njerëzit muslimanë shumë të rëndësishëm.

Tema qendrore e mësimeve të Mevlana është dashuria, të cilën ai e kuptoi si fuqia kryesore e universit. Për shkak të dashurisë së Zotit universi ekziston fare, njerëzit duhet të mësojnë ta duan Perëndinë, kështu që ata do të mësojnë të duan gjithçka që është krijimi i Perëndisë, si njeriu, natyra dhe të gjitha gjërat. “Për të dashuruarit e Perëndisë është vetëm Zoti, burimi i hidhërimit dhe i gëzimit, është paga e punës së tyre dhe të jesh vërtetë i pasur”.Në një vit 1.5 milion vizitorë dhe pelegrinë u drejtuan në mauzoleumin e Mevlana Celaleddin Rumi, e cila sot është një prej turkejeve më të vizituara në muze. 200,000 vizitorë erdhën nga vende të huaja, posaçërisht nga Irani, ku Mevlana është shumë i njohur. Nga çdo pjesë e botës njerëzit vizituan poetin mistik, shumë prej të cilëve thanë “Dua” (duke kërkuar lutje) në varrin e tij.

Pas vdekjes së Mevlanas më 17 dhjetor në vitin 1273 u krijua mauzoleumi mbi të cilin sot ngrihet “Kubbe-i-Hadra” (kupola e gjelbër),që u bë simbol i qytetit Konia.

Rumiu u varros pranë babait të tij, në kopshtin e trëndafilave të pallatit Selcuk. Më vonë, gjithsej 55 anëtarë të familjes dhe shoqërues ose lartësues të dervish të sektit Mevlevi, si :Selaheddin Zerkub dhe Husamedin Çelebi, gjetën paqen e tyre të fundit në mauzole, pranë Mevlanës, djalit të tij Sulltan Veled. Është ndërtuar një “Teqe”, një ndërtesë për takime dhe studime, sallë për Seman valle mistike dhe qeliza të vogla për praktikë meditimi si “Zikr” (duke menduar për Perëndinë)thotë Tum Yazilari në një faqe të tijën të quajtur: “Kush është Mevlana?”

8.

Muhammad Jalaluddini Rumi ose thjesht i njohur si Mevlana, zotëria jonë, jetoi në shekullin e 13 poet, shkrues, dijetar, teolog dhe mistik Sufi. Ndikimi i tij, duke mos u kufizuar vetëm në një identitet kombëtar ose etnik ka arritur kaq shumë kombësi të ndryshme. Trashëgimia shpirtërore e iranianëve, taxhikëve,turqëve,grekërve ,pashtikëve, aziatikëve qendror,aziatikëve jugor. Poezia e tij ka qenë e rrethuar shumë herë në të gjithë botën dhe është transformuar në forma të ndryshme herë pas here. Sot, falë ndikimit transcendent të kontinenteve, “poeti më i njohur dhe më i shitur” ka ardhur në SHBA, u mirëprit edhe pse kanë kaluar mbi shtatëqind vjet.Mevlana kur morri të punonte shkroi kryesisht persisht, por edhe në gjuhët dhe turke,arabe dhe greke gjithashtu zgjodhi për të përdorur. Ai shkroi në Konia :”Masnavi” ka qenë e njohur si një nga poezitë më të mëdha të shkruara në gjuhën perse.

9.

Viti I famshëm 1244’t në Konya zbarkoi një udhëtar i veshur me të zeza nga koka deri te këmbët. Emri i tij ishte Semsettin Muhammad Tabrizi (Tebriz Shams) . Ai tha se ishte një tregtar. Më vonë Hxhi Bektash Veliu po ashtu tha në librin e tij. Ju do të gjeni atë ,që ai ka nevojë në Konia, zemrën, thotë ai. Udhëtimi dhe kërkimi mbaruan.

Tebriz Şems pas disa bisedave ai ishte ai që po kërkonte. Burimet e referuara në këtë vend si Merec-el-Bahrain (pika ku takohen dy dete) thonë se:

Mevlana, sipas Efaki, u takua me Şemseddin-i Tabrizi në Damask; por ky takim ishte i shkurtër dhe u zhvillua si më poshtë. Një ditë, Şemseddin-i Tabrizi kap dhe puth dorën e Mevlana në mesin e njerëzve dhe e quan atë “Kuptoni mua në botë!” Dhe zhduket. Pas rreth tetë vjetësh nga data e kësaj bisede ose një interviste të menjëhershme, Şems do të vijë në Konia dhe do të ketë një bisedë me Mevlana.Andej së bashku me dishepullin e Mevlanës Saladin shkoi në dhomën e medresesë) (vetmia e caktuar për dy persona). Kohëzgjatja e kësaj është mjaft e gjatë, burimet flasin për 40 ditë deri në 6 muaj. Çfarëdo kohe, jeta e Mevlana ka pësuar një ndryshim të madh në këtë kohë dhe një personalitet krejt të ri, është shfaqur një vështrim i ri. Mevlana kishte lënë predikimet, mësimet, detyrat, detyrimet, shkurtimisht çdo veprim. Ai la letrat që lexonte çdo ditë dhe ai nuk do t’i thërriste më miqtë dhe dishepujt e tij. Në pothuajse çdo pjesë të Konias, një kundërshtim kundër kësaj situate të re, fryma e një rebelimi po fryhej. Tani ky dervishi që vjen? Çfarë donte ai? Si u fut në mes përkrahësve të tij dhe Mevlânës dhe si i kishte harruar të gjitha detyrat e tij?

Kishte ankesa dhe disa prej të cilave e kërcënuan Shems Tebrizin edhe me vdekjen. Kur gjërat të kenë një pamje kaq të trishtuar, ai lexoi një ajet në Kuran, që thotë:Ky është ndarja midis jush dhe meje.

Kjo do të thotë. Kjo ndarje u zhvillua një natë dhe dhe për Shemsi Tabrizin kishte për ta lënë pa paralajmëruar Konian, ishte në fakt viti 1245. Mevlana pas ikjes së dervishit ishte jashtëzakonisht i impresionuar nuk donte të shihte askënd nuk e pranonte askënd, preu pra ushqimin dhe pijen. Këshilli i miqve të tij kishte tërhequr gjatë një takimi i thotë se duhet vepruar nëpër hapat e kërkimit duke dërguar lajmëtarë kudo që të shkojnë,për të sjell aty Shemsi Tabrizin.

Disa nga përkrahësit e tij e dëgjuan me keqardhje më në fund mësoi se ishte ai dervishi që turbulloi mendjen e Mevlanaës ishte në Damask.

Sulltan Valad dhe ata shkuan në Damask për ta sjellë, njëzet miq nxitojnë për të marrë Shemsi Tabrizin. Tebrizi nuk e thyen fitoret e Sulltan Veledit.

Kur u kthyem në Konia, pati një paqe të shkurtër. Ata që ishin kundër tij dhe që e kishin kërcënuar më parë erdhën dhe i kërkuan falje.

Por Mevlânâ dhe Tebrizi mbajnë përsëri rendin e tyre të vjetër. Por kjo nuk zgjati shumë. Dervishët, po përpiqeshin ta mbanin Mevlanë larg Shemsi Tebrizit. Njerëzit gjithashtu flisnin se Mevlana dhe Tebrizi ka lënë kohë për të dhënë leksione dhe predikime pas mbërritjes së Trebizit .Sema filloi, si dhe ka ndryshuar dijetarët ligjore për të caktuar veshje indiane në triko ngjyrë kuqërremë dhe mjaltë me ngjyrë . Këtë herë në mesin e birit të dytë të Mevlanës, Alaedin Çelebi, doli kundër bashkimit me Tebrizin. Së fundi Tabriz i i rraskapitur “që këtë herë unë jam duke shkuar aq larg , askush nuk e di se ku jam,” tha dhe , u zhduk një ditë në vitin 1247 (por duke përfshirë edhe djalin e Mevlanës ,pati mendime se Alaedin e vrau, por se ku s’dihej.

Sipas fjalëve të sulltan Veled, Mevlana ishte gati i çmendur. Në fund të kursit, përsëri pati prerë shpresën e tij për të ardhmen, ai u kthye në punë.

Varri i Shemsi Tabriz gjendet në shtëpinë ose teqenë e Haxhi Bektashit dhe një tjetër në Alperenler, Horosan.

Mevlana ka kërkuar shumë për Shemsin. Me largimin e tij, ai tha poezi të mira, të cilat i torturuan dhe i shqetësuan zemrën. Ai shkoi dy herë në Damask për ta kërkuar. Ai nuk mundi të gjejë Shemsin përsëri. Edhe pse datat e këtyre dy udhëtimeve të fundit nuk janë të njohura saktësisht, mund të thuhet se ka më shumë gjasa ndërmjet viteve 1248 dhe 1250. Me shprehjen e sulltan Veled, Mevlana nuk mundi të gjente Shemsi Tebrizi në Damask, por në kuptimin e kuptimit e gjeti atë në vetvete. Ai e pa veten në praninë e tij, si hëna, dhe ai e pa veten me fjalët e tij dhe tha: “Unë jam i ndarë prej tij në aspektin e trupit, por të dy ne jemi të pajetë. O kërkues! Nëse e sheh apo jo. Unë jam Ai, Ai është unë. “

Gjatë kësaj periudhe, Mevlana pati përvojën e identifikimit të tij me Shemsi Tabrizin (kjo kuptohet edhe nga përdorimi i emrit Shams, pasi disa gazele duhet të përdorin emrin e tij në kurorën e kurorës). Në të njëjtën kohë, Mevlana zgjodhi Selahattin Zerkubin si mikun e tij më të afërt. Selahattin Zerkub, të cilin Shemsi e identifikon me mungesën e vuajtjes, u zgjidh. Selahattin ishte një shkrimtar i virtytshëm. Brenda një kohe të shkurtër, përkrahësit kishin në shënjestër Selahattinin në vend të Shamsit.

Sidoqoftë, Mevlana dhe Selahattin nuk e shqetësonin reagimin kundër tyre. Vajza e Selahattinit, “Fatma Hatun” dhe Sulltani Veled, ishin martuar.Mevlana dhe Selahattin ishin së bashku për dhjetë vjet. Nuk ishte një përpjekje për të vrarë Selahattin një ditë Selahattin ka hequr “lejen nga Mevlana për të hequr qafe këtë burg të trupit”.

Tre ditë më vonë Selahattin vdiq (1258 dhjetor). Pas vdekjes së Selahattin,Husametin Chalebi ,mori vendin e tij . Ai rridhte nga një sekt i njohur si themelues Taj al Arif pasardhësve ishte vendosur në Konia, gjyshi kishte emigruar nga Urmia. Babai i Hüsamettin ishte kreu i rajonit të Konias. Ai ishte një njeri i pasur dhe kaloi gjithë pasurinë e tij tek dishepujt e tij, pasi u bë dishepull i Mevlanës. Lidhjet e tij zgjatën dhjetë vjet deri në vdekjen e Mevlânës.

Islami tasavvuf konstruktin më të rëndësishme dhe më të madh të pranuar e ka në “Mesnevi” shkruar nëpërmjet Husain Chalabi.

Husain Chalabi, tha se Mevlana ka përfunduar, me shkrim dhe 18 asistent ,ishin profesorë: “Unë fillova, ju shkruani pjesën tjetër.”

Kjo punë zgjati me vite. Puna e kryere është tashmë një grup prej 6 vëllimësh prej 25,700 . Ai përshkroi mësimet sufiste përmes tregimeve të ndryshme, duke shpjeguar parimet sufiste, kur interpretonte ngjarjet. Kur përfundoi Mathnaëi, Mevlana, tani ishte mjaft i vjetër, ishte i lodhur dhe shëndeti i tij u përkeqësua.

Ai vdiq më 17 dhjetor 1273. Kur vdiq gruaja e tij e parë Gevher Hatun, Mevlânâ u martua për herë të dytë në Konya dhe kishte një djalë të quajtur Muzafferettin Alim Çelebi dhe një vajzë me emrin Fatma Melike Hatun. Çelebilerët pasardhësit e Mevlanës janë të referuara si Chalabi.

“Masnavi shpirtëror është produkt i jetës më të fuqishme të Mevlanës. Për shkak se ishte më shumë se 50 vjeç, filloi rendin e Mathnavi. Masnavi nuk është vetëm misticizëm teorik, por një libër gjithëpërfshirës i misticizmit teorik dhe praktik.

About Post Author