Katër tregime dhe një epilog-Viktoria Xhako


VAJZA E TIJ

3. DEANA

Ajo tashmë ishte në fluturim, kur babai u kthye nga shërbimi. Kishte ecur shpejt. Mora çantën nga makina. Kërkova kamerën.

-Është brenda në çantë.-

Më dha çelësin e makinës. Për herë të parë. Përse ka patur gjithnjë frikë? U ngjit lart. E pashë kur vuri dorën në zemër. Nuk është ankuar kurrë prej saj. U ul në kolltukun e punës. Kafenë e pimë të dy. Një lloj padurimi. Nuk e mbaroi filxhanin.

-Baba! Të dielën do të vijë tek ne Ergi. A mund të kthehesh më shpejt nga xhiroja?-

E dyta herë që e shoh kaq të hutuar. Ashtu si një ditë para ardhjes së saj. I mungoi fryma. Balli iu djersit. Vuri dorën… Për ta fshirë, apo për t‘ua fshehur pasfasadën syve të mi?

-Është në fluturim tani, baba. Ka lënë për ty bllokun gri, që ia kërkove.-

E nxora nga sirtari i tavolinës së punës dhe ia lashë përpara. E preku, e lëmoi pak. Nuk i kish kërkuar bllok.

-Po shtrihem pak,- tha, -ti ha vetëm. Ndihem disi i lodhur nga rruga,- iu përgjigj shikimit tim të shqetësuar.

Doli duke marrë bllokun. Derën e dhomës së gjumit e tërhoqi pas vetes. Donte të rrinte vetëm. Vetëm me bllokun gri që nuk e kish kërkuar. Vetëm me bllokun dhe me “atë”. Me zë të ulët kërkova në telefon mikun e tij të fëmijërisë, mjek. Do të vijë pas dy orësh. Arriti bashkë me muzgun. Vonesë e zakonshme. Një urgjencë.

Nga dhoma e babait, heshtje.

Presim.

Muzgu po ia lë vendin natës. Një dritë e pjerrët neoni hyn vjedhurazi nga dritarja.

Trokas lehtë.

-Baba!-

Babai dremit. Mbi gjoks blloku gri i hapur. Në fletën e fundit: “Më duhet t’i nënshtrohem një operacioni. Shanset janë

të mira, po megjithatë…”

Hapi sytë.

-Paskam fjetur!-

Pashë bllokun. Pa bllokun. E mbylli. E futi në sirtarin e komodinës.

Vizita e mikut mjek zgjati pak.

-Jam vetëm i lodhur,- tha babai.

Nuk deshi të bëjë xhiron e paradarkës.

-Jam pak i lodhur,- përsëriti.

Pas darke, të cilën pothuaj nuk e vuri në gojë, zuri vend gjysmë shtrirë në divan. Mori telekomandën. Ndezi TV. Nguli shikimin në ekran. Hapa gojë derën e ballkonit. Babai më pa me çudi. U ngrit ndenjur. Mbylli TV.

-Ergi, do të vijë të dielën?–

U ula në krah të tij, në kolltukun e madh dyvendësh.

-Duhej të shkonte, baba. Ishte e domosdoshme.-

Babai u tkurr. U drejtua. Zbërtheu kopsën e këmishës. Iu afrua derës së hapur gojë të ballkonit. E hapi fare. Thithi ajrin e freskët me gjithë mushkëritë.

-Ma bëj atë gotën e ujit me limon.-

E shqetësuar nga situata, e kisha harruar.

-Deshi të shkonte në varreza…-

Babai tundi kokën.

-Më futi krahun. Iu ngjitëm ngadalë atyre shkallëve të rrëpirta. Një lëndinë e vogël. Një pemë përkund gjethet mbi katër varre. Në mes, prindërit e saj. Në krah të të dyve, nënat e tyre. Pranë fotos në varrin e nënës së nënës ishte fotoja e një vajze të re, me një gërshet të gjatë, të verdhë, hedhur mbi gjoks. Ishte tezja e saj. Vdiq nuse e panusëruar. Ishte vetëm njëzet e një vjeçe. Nëna e saj, atëherë nuk ishte e martuar, kështu që ajo nuk e kish parë kurrë atë teze. Por i mbante emrin. E preku foton me gishtërinj. Lëvizi ngadalë drejt gjyshes tjetër. Nga fotoja na shihte një fytyrë e ëmbël, me buzë të plota në gaz. Kjo gjyshe e kish dashur shumë, po pasi kish ardhur në jetë. Ajo ia kish zgjedhur emrin, sipas një kënge që këndohej në anët e saj. Ngjasonte me emrin e tezes, po emri përkëdhelës është i njëjtë, prandaj edhe e ëma e kish pëlqyer. Kjo gjyshe i kish rritur edhe djalin, po vajzën nuk arriti. Fliste ngadalë, baba, mendohej. Atje ishte qetësi. Vetëm gjethet e pemës mbi varre shushuritnin lehtë. Degët e një trëndafili të egër ishin hedhur mbi varre.

Qëndroi në fund të varreve të prindërve. Ata ishin shumë të bukur. Nga një cigare të ndezur ua la të dyve mbi mermer. Babai nuk kish rrojtur as dy vjet pas vdekjes së nënës. Gërshetoi degët e trëndafilit të egër mbi dy varret. Kishin qenë shumë të lodhur nga jeta. Tani prehen të qetë. Nuk e ngriti asnjëherë kokën të më shihte, baba. Vetëm me mendimet e saj. Kur dy cigaret e ndezura u kthyen në hi, ngriti kokën drejt meje. Po, i thashë, ikim. Para se të zbriste shkallët e rrëpirta, ktheu edhe një herë kokën. Ngriti me vështirësi dorën e djathtë: « Nuk duhet të dinë për aksidentin. Pikëllohen.“

Nuk e ndiente veten të lodhur. Deshi të dijë a mund të drekonim bashkë në restorantin e hotelit. Pothuaj nuk vuri gjë në gojë. Iu lut kamerierit që të na sillte dy kafe në holl. Edhe për një gotë ujë të ftohtë me limon… Po, baba, ujë të ftohtë me limon.-

I miri babai im. Fytyra po i ndryshonte ngjyrë.

-Kafenë e pimë në heshtje. Heshtja zgjati. U mata ta pyes sa do të rrinte, po foli para meje: “Këta sy të kaltër, të bukur…”

I thashë që nëna ime ishte me sy të kaltër. Vinte nga vendi i mjegullës. Tri vjet jetoi këtu. Emrin tim e ndërtoi me dashurinë e saj e të babait, Dearti dhe Anabela. Ajo më ka parë vetëm disa orë. Më kishin vënë mbi një jastëk mbi barkun e saj. Nuk mund të më mbante. E mbushi shikimin e saj me mua, pastaj u tret mjegull, për t’u bashkuar me mjegullën e vendit të vet. Unë e shoh çdo ditë me sytë e babait. Pardje i çuam zambakët. Tek kafeneja atje në qoshe, babai më flet për ´të. Para një viti, si pardje, ia ndërpreva ritualin babait. E pyeta për konferencën atje…-

Babai u ngrit. Pa orën e madhe në korridor.

-Dalim pak,- tha.

Ecëm përkrahu gjatë bulevardit. Era pranverore na freskoi fytyrën, zemrën, mendimet. Tek–tuk ndonjë kalimtar.

-Nuk kam gjumë, baba, ecim.-

Fytyra e babait më duket e tjetërsuar. E shoh e nuk e njoh. Është faji i neoneve, me siguri….

-Po rri pak në studio – tha babai.

-Nuk kam gjumë, baba, rrimë bashkë.-

U ul në kolltukun e tij, para kompjuterit. Preku tavolinën. U ngrit. U afrua tek librat. Zgjati dorën dhe preku lehtë kurrizet e tyre. Klasikët, romantikët…

-Kur i fola për fundin e nënës,- thashë, -ajo ma tërhoqi kokën dhe më puthi flokët. Ia kërkova shikimin me lutje. E përballoi. Mirë, tha, shkojmë. Kur taksia mori kthesën në qoshe të pallatit, i tregova dritaret dhe ballkonin tonë. “Zambakët i kujdeske shumë,” tha. U ul në kolltukun tënd. Qëndroi përpara ekranit të zi të kompjuterit, zgjati dorën e majtë dhe qeshi lehtë:

“Akoma nuk e përdor dot mausin.” U ngrit. U afrua tek librat. I preku lehtë kurrizet e tyre…-

-Mjaft!–

Ishte urdhër? Lutje? Dhimbje?

U mbusha me frymë.

-Do të marrësh një valerian, baba, pa tjetër…-

Të dielën në mëngjes babai u ngrit më herët.

-Po ta sjell kafenë, baba.-

Hapa derën. Babai nuk pati kohë ta mbyllte në komodinë bllokun gri.

-Do të kthehem shpejt. Do ta pres këtu Ergin.-

Zgjati kokën nga ballkoni. Mora gërshërët dhe preva dy zambakët e bardhë.

-Merri, baba, janë të fundit.-

Gjithnjë jemi kuptuar, po këtë herë babai u çarmatos. Ma mori kokën në gjoks, më nuhati flokët, ma puthi ballin e lartë si të tijin, në anën e majtë.

-Do të kthehem shpejt.-

Ergi kish kohë që kishte ardhur, kur u kthye babai. U prezantuan.

-Jam piktor.-

Dreka kaloi qetë. Fare pak pyetje. Lehtë–lehtë biseda kalonte

nga njëra temë në tjetrën. I fola Ergit për romanin e fundit të babait, që po bëhet gati për botim. Deshi të dinte për frymëzimin e liqenit.

-Paska frymëzuar kompozitorin e madh për muzikën e baletit…? Nuk e dija,- tha Ergi, -po kam lexuar për balerinin e parë. Në turneun e parë në perëndim kish planifikuar të arratisej. Në çastin e fundit ndërroi mendim. Ishte i survejuar. E dinte. Në turneun e dytë e gjeti rastin e nuk u kthye më. Ka qenë balerin i paarritshëm!-

-Kafenë do ta pimë në studio,- thashë dhe i hodha sytë nga Ergi. Babai nuk pa gjë. Mora tavolinëzën e vogël me takëmin e kafesë, Ergi pas babait. Babai hapi derën e studios. Nuk i rezistoi dot pamjes që i doli përpara. Vuri dorën në zemër dhe u tërhoq pas. Ergi i futi krahun. Një karton foto, sa një bojë njeriu e priste atje. Ergi e ndihmoi të ulej në kolltuk.

-E ka stampuar Ergi, i pëlqen të stampojë foto në dimensione reale. Në laboratorin fotografik mungonte kartoni i këtij formati. Janë dy foto, baba. Tjetra është mbrapa.-

E tërhoqa. Doli fotoja e dytë, njëlloj si e para. Babai shihte në heshtje. Ktheu sytë nga takëmi i kafesë. Vura xhezven në furnellën e vogël të gazit. Ia lashë në dorë Ergit.

-Erdha,- i thashë.

Nxitova në kuzhinë. Përsëri kisha harruar gotën me ujë e me limon. Babai njomi buzët e thara. Mori filxhanin.

-Nuk e ngriti kokën nga fotoja e nënës,- thashë. -I solla kafenë dhe gotën e ujit me limon. Fliste ngadalë sikur lexonte në një libër të padukshëm. Përmendi pishinën dhe garën e humbur. Po kish humbur edhe diçka… që e gjeti pas shumë vjetësh. Kish ardhur vetëm për dy ditë. Pas infarktit duhej t’i nënshtrohej një operacioni. Ishte i planifikuar. Nuk priti të vinte pas operacionit, por sapo u ndje më mirë, erdhi. Herë pas here pinte një gllënjkë të vogël ujë sikur zbuste atë që tregonte. Ia rrotullova me kujdes kolltukun me kurriz nga fotoja e nënës. Fiksova aparatin në tripod. Rregullova objektivin. E futa brenda tij bashkë me foton e nënës atje lart. Lashë për vete vendin në krah të saj. Ajo ulur në kolltuk, unë në këmbë në krahun e saj të majtë, lart mbi kokat tona, fotoja e nënës. Pastaj ia tregova foton në objektiv. E pa gjatë. Ajo e ulur në kolltuk, me dorën e majtë rreth belit tim, unë në këmbë, dorën hedhur mbi supet e saj, lart, mbi kokat tona, fotoja e nënës. E la lotin t‘i rrjedhë gjer në qoshe të buzës. Gjer tek një nishan i vogël, pothuaj i padukshëm.-

Babai po qëndronte me frymën pezull.

-Unë ia fshiva lotin, ajo më puthi ballin, atje ku më puth ti, baba, në anën e majtë.-

Babai nxori frymën. Piu ujin e ftohtë me limon. La gotën mbi tavolinëzën e vogël. Zgjati dorën, ia vuri Ergit mbi zemër:

-Falemnderit, bir, për këto foto!-

-Ajo do të vijë, baba, babai im. Ndofta pas një muaji. Do të të telefonojë, sapo të ngrihet nga shtrati. Dëshiron ta shohë këtë foto. Pastaj ne do të bëjmë një foto të re, ku të jesh edhe ti, baba.-

E hënë 27 shtator 2010 ora 00:40

VIKTORIA XHAKO

(ZHORZH SAND)

“DORA E JETËS” botuar në maj 2012