Në pavionin e fantazmafobëve-Ligor Stafa


Nëpër korridorin që bën gjumë kloroformi shkon e vjen një majmun me bluzë të bardhë.

– Shëët! – më pëshpërit ai, teksa më kalon pranë. – Je bërë si një figurinë porcelani.

Gjithsaherë ia shoh sytë, sytë e tij të ftohtë, më ndizet dëshira për t’u njohur me të panjohurën. Dhe ja, shfaqet një derë e madhe. E hapur. Përmes një mjegulle që po më zë frymën, shoh të kalojnë njerëz që unë i njoh.

Pyes mikun tim: – Përse ata janë këtu?

– Sepse ata kanë frikë nga takimi me fantazmat. Eja me mua! – sikur fishkëllen majmuni me bluzë të bardhë.

Ndalemi para një derëze. Ai e shtyn me vrull: – Këtu janë ata që duan të çarmatosin frikën e tyre. Thjesht mundohemi të zvogëlojmë shkallën e ankthit para ngjarjeve që e shkaktojnë këtë fobi.

– Më duhet të mbaj shënim historitë e tyre.

– Në rregull, – më përgjigjet miku im, – por duhet të shtiresh si një njeri fantazmafob, sepse ata mund të reagojnë ndryshe. Ti do të jesh i shtati në grup. Seanca do të zgjasë rreth dy orë.

Unë hedh vështrimin andej nga drejtohen sytë e majmunit me bluzë të bardhë:

– Gjashtë miqtë tanë janë ulur tashmë në vendet e tyre. E sheh atë vajzën me flokë të gjatë, atje pranë oxhakut? Ajo më duket se i trillon ngjarjet me fantazma.

Unë: – Ashtu si…

Ai (sikur më bleu mendimin): – Jo, jo. Ajo kërkon të tërheqë vëmendjen e njerëzve. Jep intervista në televizione të ndryshme. Flet për fantazmat që i shfaqen.

Afrohemi te gjashtë miqtë tanë dhe përshëndetemi. Majmuni me bluzë të bardhë bën një prezantim të shkurtër për mua. Jam i Shtati.

Majmuni me bluzë të bardhë bën shenjë për të filluar.

Është radha e aktores së njohur: – Unë shoh fantazmën e një njeriu me mjekër të shkurtër, me sy të ndritshëm, me flokë të kthyer mënjanë, me hundë të drejtë. Më prezantohet si Alfred Nobel. Më bën një “shët” me gishtin në buzë dhe më pyet: “Kërkon të fitosh çmimin Nobel?”

Unë dua t’i them se e meritoja çmimin Nobel të Paqes më parë se dy gazetarët nga Filipinet dhe Rusia, por ai largohet duke tundur dorën e djathtë me një “shihemi përsëri”.

Majmuni me bluzë të bardhë: – Poeti ynë ka shkruar vargje për fantazmën e tij?

Poeti: – Në tejpërtejhapjen e dritares mundohem të shquaj mes errësirës majën e kodrës përballë. Më josh ajo majë. Dhe ja, tek shfaqet në vjedhuraziafrim fantazma e një gruaje të njohur: – Ke dëshirë t’më njohësh nga afër? Unë po.

– Edhe unë po.

Ajo: – Eja Sizifi im! Të pëlqen të ngjitemi drejt majës? Hidhemi nga dritarja?

Harbimi im afrohet të zgjedhë gurin e duhur. E vë para duarve dhe e rrokullis për kah shtegu i duhur.

– Më prit! – i lutem dhe rend pas fantazmës magjepëse.

Ajo ngjitet përpjetë me një ecje lozake. Unë herë i afrohem, herë rreshqas pas. Pesha e gurit para duarve rritet. Ajo ndalet dhe bën shenjë që të pushoj pak.

– Çfarë dëshiron, fantazma ime? Një histori me kalorësin që sheh një shamitundje, që ngjitet në kala dhe shpëton gruan e bukur?

Ajo me një krahftesë të çuditshme ngjitet përsëri drejt majës. Transformohem deri sa i afrohem në këtë pothuajarritje. Tentoj ta prek, kur ajo ulet mbi një gur të ngjashëm me gurin tim.

Ajo: – Historia me kalorësin shpëtimtar ndoshta është një ëndërr për shumë gra. Jo për mua.

U zhduk?

Unë filloj të shndërrohem dalëngadalë në gur. Po, po, në gur.

Ështe radha ime: – Shtrihem në shtrat, në palëvizje. Në një pritje. Një mendim shpon trurin tim të paralizuar: “Tani do të vijë”. Dhe ja, në errësirë shfaqet fantazma e shkrimtarit Dino Buzzati. Merr te skrivania pranë shtratit ca fletë nga dorëshkrimet e mia dhe i gris me ngadalje. Pastaj afrohet pranë murit dhe vizaton aty ca ndërtesa të verdha që qëndrojnë mbi ca dallgë. Mbi ca dallgë që ngjajnë me kafka njerëzish e shpendësh. Një mjegull e ftohtë mbulon mendjen time. Unë zmbrapsem në këndin tjetër, në një kënd që më largohet e largohet.

Të gjithë hedhim vështrimin kah arkeologu:

– Përpara se të binte tërmeti shumëballësh, më erdhën disa fantazma. Kërkuan që unë të shkoja te kështjella buzë detit. Më thanë se aty ishin disa shpirtëra të lidhur me zinxhirë, që kërkonin të largoheshin nga aty. Nuk mund të vazhdoj më. Nuk mundem. Më falni! Më mirë flasim një herë tjetër për këtë ndodhi.

Një marramenth belbëzimesh. Sikur na çon tjetërkund. Te kështjella buzë detit? Te shpirtërat e lidhur me zinxhirë?

– Cilat janë gjërat e jashtëzakonshme që sheh? – i drejtohet majmuni me bluzë të bardhë piktores me flokë të gjatë.

– Po ja, – fillon të flasë ajo, me sytë lart e duke përkëdhelur flokët, – shoh njerëzit që kanë vdekur. Vijnë fantazmat e tyre, si imazhe jo të plota, të mjegullta.

– Të trondisin këto pamje?

– Jo. Ato fantazma më kërkojnë të ndihmoj njerëzit e tyre. U përgjigjem se do të përpiqem të kontaktoj me ta, se do të përpiqem t’i ndihmoj.

Vëzhgoj gjatë bisedës sjelljen e piktores flokëgjatë. I kushtoj vëmendje shprehjeve të fytyrës, gjesteve, intonimit të zërit.

Ajo flet e flet. Më duket se shoh një fytyrë të gurtë. Ajo buzëqesh teksa tregon, si për të fshehur emocionet dhe gënjeshtrat e saj.

“Kjo vazhdon të trillojë e të trillojë,” them me vete, teksa shoh si mundohet të qeshë në mënyrë të panatyrshme, duke mbuluar gojën me pëllëmbë, duke fryrë faqet, duke shfryrë baluket.

E dëgjoj me kujdes. Ta mërrudhem pakëz në fytyrë? Të shfaqem si dyshues? Ajo sheh reagimin tim dhe fillon e ngatërrohet. Belbëzon e skuqet. E mbulojnë djersët.

Majmuni me bluzë të bardhë herë sheh nga unë, herë sheh folësen. Ajo lëviz unazën në gishtin e saj. Me këmbën e majtë vizaton figura në dysheme. Dora e saj e majtë tundet në ajër.

Ndërsa piktorja flokëgjatë flet e flet, mendoj se është e vështirë të ndash të vërtetën nga gënjeshtrat e sajuara.

Unë nuk jam i ngjashmi i saj?

Dy nga miqtë tanë fantazmafobë qëndrojnë të heshtur. Siç duket, nuk kanë ç’të tregojnë.

Majmuni me bluzë të bardhë na pyet mbi reagimet që kemi menduar për përballjen me fantazmat. Sheh nga unë.

Unë: – Do bëhem si Buzzati për t’u ndeshur me fantazmën e shkrimtarit Buzzati.

Ai: – Po si?

Unë: – Kam menduar të vishem si Buzzati. Do të gris dorëshkrimet e mia, duke imituar lëvizjet e fantazmës së shkrimtarit. Më pas do t’i mbledh e do t’i ngjis copat e grisura. Do të vizatoj në mur ca ndërtesa të verdha që qëndrojnë mbi ca dallgë. Ca dallgë që ngjajnë me kafka njerëzish e shpendësh.

Majmuni me bluzë të bardhë (duke më falënderuar): – Edhe ju të tjerët mendoni reagimin tuaj dhe në takimin e ardhshëm flasim. Mirupafshim miq!

Po këto klithma zooparku?

Njëri-tjetrit i masim rrëqethjet dhe muzgu, që depërton deri këtu, bën sikur nuk sheh.

– L.S.

* * *

IN THE PHASMOPHOBES’ WARD

A monkey in a white apron roams through the corridor, which seems as though enveloped in chloroform-induced slumber.

“Hush!” he whispers to me as he passes by. “You are delicate as a porcelain figurine.”

Every time I meet his cold gaze, an irresistible desire to explore the unknown washes over me. In that moment, a large door appears, wide open. As I step through the fog that takes my breath away, familiar faces drift past.

I ask my friend: “Why are they here?”

“Because they are afraid of meeting ghosts. Come with me!” the monkey in the white apron replies, as if whistling.

We stop in front of a tiny door. He pushes it vigorously, saying: “Here are those who want to disarm themselves of their fear. We simply try to reduce the degree of anxiety before the events that cause this phobia.”

“I have to keep track of their stories.”

“Okay,” my friend agrees, “but you have to pretend to be a phasmophobe because they can react differently. You will be the seventh in the group. The session will last about two hours.”

I look where the eyes of the monkey in the white apron are directed.

“Six of our friends are already sitting in their seats. Do you see that long-haired girl over there by the fireplace? She seems to me to fabricate events with ghosts,” he notes.

I say: “Just like…”

He interrupts, as if he has read my opinion: “No, no. She seeks to attract people’s attention. She gives interviews on different televisions. She talks about the ghosts that appear to her.”

We approach our six friends and exchange greetings. The monkey in the white apron gives a brief introduction of me as the seventh member.

With a signal from the monkey in the white apron, the session begins.

It is the turn of the famous actress. “I see the ghost of a man with a short beard, bright eyes, hair turned to one side, and a straight nose,” she says. “He introduces himself to me as Alfred Nobel. Then, he mimics a “hush” sign, placing his finger on his lips, and asks: “Do you want to win the Nobel Prize?” I want to tell him that I deserved the Nobel Peace Prize more than the two journalists from the Philippines and Russia, but he walks away, waving his right hand with a “see you again.””

The monkey in the white apron asks: “Has our poet written verses about his ghost?”

The poet responds: “Through the thoroughly open window, I strain to discern the crest of the hill before me in the darkness. That summit tempts me. And there, the ghost of a well-known woman appears stealthily, asking: “Do you want to know me up close?” To which I say “Yes”.

“So do I too.”

She adds: “Come, my Sisyphus! Do you like climbing to the summit? Let us jump out of the window?”

My determination grows stronger as I choose the right stone. I position it before my hands and guide it towards the correct path.

“Wait for me!” I implore, and I run after the charming ghost.

She climbs uphill with a loose gait. Sometimes I approach her, sometimes I lag behind. The weight of the stone before my hands increases. She stops and motions for me to rest a bit.

“What do you want, my ghost? A story about the knight who sees a waving handkerchief, climbs the castle, and rescues the beautiful woman?”

She climbs back up towards the summit with a strange waving of her hand, inviting me to join in. I transform until I am almost near her. I try to touch her as she sits on a stone similar to mine.

She says: “The story with the saviour knight is probably a dream for many women. Not for me.”

Disappeared?

I begin to slowly turn to stone. Yes, yes, into stone.”

It is my turn: “I lie on the bed, motionless, waiting. A thought pierces my paralyzed brain: “Now it will come.” And there, in the darkness, appears the ghost of the writer Dino Buzzati. He takes a few sheets of my manuscripts from the bedside table and tears them up slowly. Then he approaches the wall and draws some yellow buildings standing on waves-waves that resemble the skulls of people and birds. A cold fog covers my mind. I retreat to the next corner, a corner that moves away and away from me.”

We all turn our gaze towards the archaeologist:

“Before the devastating earthquake hit, some ghosts came to me. They asked me to go to the castle by the sea. I was told by them that there were spirits bound in chains who wanted to leave from there. I cannot go on anymore. I cannot. Excuse me! We had better talk about this incident another time.”

A dizzy jumble of stutters takes us, as if to somewhere else. To the castle by the sea? To the souls bound in chains?

“What are the extraordinary things you see?” the monkey in the white apron addresses the long-haired painter.

“Yes,” she begins to speak, looking up and stroking her hair, “I see people who have died. Their ghosts come, like incomplete, hazy images.”

“Do these images shock you?” the monkey in the white apron asks.

“No,” she replies, looking determined. “Those ghosts ask me to help their people. I answer that I will try to contact them; that I will try to help them.”

I observe the behaviour of the long-haired painter during the conversation, paying attention to her facial expressions, gestures, and voice intonation.

As she talks and talks, I seem to notice a stony face. She smiles while narrating as if to hide her emotions and lies.

“She just goes on and on to invent,” I say to myself as I watch her trying to laugh unnaturally-cupping her mouth, puffing out her cheeks, blowing out her forelocks.

I listen to her carefully. Should I scowl a little in my face? Appear suspicious? She sees my reaction and gets confused. She stutters and blushes, covered in sweat.

The monkey in the white apron sometimes looks at me, sometimes at the speaker. She moves the ring on her finger, draws figures on the floor with her left foot, and waves her left hand in the air.

As the long-haired painter talks and talks, I find it hard to separate the truth from the fabricated lies.

Am I not like her?

Two of our phasmophobic friends remain silent, apparently having nothing to tell.

The monkey in the white apron asks us about the reactions we have thought about when facing ghosts, looking towards me.

I say: “I shall become like Buzzati to fight the ghost of the writer Buzzati.”

He asks: “How?”

I reply: “I have thought of dressing like Buzzati. I shall tear up my manuscripts, imitating the movements of the writer’s ghost. Then I shall gather and glue the torn pieces. I shall draw on the wall some yellow buildings standing on waves-waves that resemble the skulls of people and birds.”

The monkey in the white apron thanks me: “The rest of you should also consider your reactions. We shall discuss them at the next meeting. Goodbye, friends!”

“What about these cries from the zoo?” I wonder aloud.

We share in each other’s shivers, and the twilight that creeps in here pretends not to see us.

– English translation by Ukë ZENEL Buçpapaj