Nga Agim Lika Poet, historian dhe studiues
Ka njerëz që jetën thjesht e kalojnë dhe ka të tjerë që dinë ta ruajnë atë në kujtesë, ta përjetojnë thellë dhe, përmes fjalës së shkruar, ta shndërrojnë në art. Një prej këtyre krijuesve është Piro Millona Minella, shkrimtar romantik, eseist dhe kronikan i kujtesës, me një botë të pasur shpirtërore dhe një ndjeshmëri të veçantë ndaj njeriut, kohës dhe jetës.
Piro Millona Minella është një dashamirës i përkushtuar i letërsisë. Ai i është dhënë fjalës së shkruar me shpirt e zemër, duke dëshmuar një kujtesë të admirueshme dhe një aftësi të veçantë për të rikthyer ngjarje, njerëz, vende dhe përjetime nga e kaluara. Në krijimtarinë e tij, kujtesa nuk është vetëm rikthim nostalgjik, por një urë që lidh të shkuarën me të tashmen. Ai shkruan për realitetin e kohës, për ngjarjet që ka përjetuar, për njerëzit që ka njohur dhe për shoqërinë nëpër të cilën ka udhëtuar gjatë jetës. Të gjitha këto ai i shndërron në skica, ese, kujtime dhe rrëfime të shkurtra, ku fakti jetësor ndërthuret natyrshëm me emocionin dhe reflektimin. Nga Gjirokastra drejt një jete të pasur me dije dhe përvojë Piro Millona Minella lindi më 18 maj 1955, në qytetin e Gjirokastrës. Klasën e parë fillore e nisi në Elbasan, ndërsa më pas vazhdoi shkollimin në shkollën “Koto Hoxhi” në Gjirokastër, ku përfundoi klasën e tetë në vitin 1970. Që në fëmijëri u dallua si nxënës shumë i mirë, i urtë, i sjellshëm dhe i dashur me shokët e shoqet. Krahas rezultateve të larta në mësime, ai ishte aktiv edhe në jetën artistike të shkollës, si recitues dhe interpretues në estradën shkollore. Mori pjesë gjithashtu në konkurse të ndryshme në histori, gjeografi dhe fizikë. Vitet e shkollimit dhe të rinisë do të mbeteshin thellë në kujtesën e tij dhe, shumë vite më vonë, do të riktheheshin në krijimtarinë letrare si dëshmi e një kohe, e një brezi dhe e një bote që vazhdon të jetojë përmes kujtimit.
Pas përfundimit të gjimnazit “Asim Zeneli”, ai vazhdoi studimet e larta në Tiranë dhe në vitin 1979 përfundoi Fakultetin Ekonomik, në degën Kontabël. Një karrierë mbi katër dekada në financë Jeta profesionale e Piro Millona Minellës është një histori më vete e përkushtimit, përgjegjësisë dhe korrektësisë. Për më shumë se 42 vjet, ai punoi në sektorin e financës, auditimit dhe administrimit ekonomik, duke mbajtur detyra të rëndësishme në institucione dhe ndërmarrje të ndryshme të vendit. Karrierën e nisi si financier në Kombinatin Metalurgjik të Elbasanit, për të vijuar më pas si financier, shef finance, revizor, auditues dhe specialist finance në institucione të ndryshme, ndër të cilat Uzina e Petëzimeve, Uzina e Nikel-Kobaltit, Dega e Sigurimeve Shoqërore në Elbasan, Bashkia Elbasan, Ndërmarrja Energjetike, Dogana Elbasan, KESH-i, TEC-i i Fierit, Shpërndarja e Librit Shkollor, Drejtoria e Shërbimit të Trupit Diplomatik dhe Drejtoria e Kujdesit Shëndetësor në Tiranë. Kjo përvojë e gjatë profesionale i dha mundësinë të njihte nga afër njerëz, institucione, karaktere dhe situata të ndryshme. Pikërisht kjo pasuri përvojash do të bëhej më vonë një burim i rëndësishëm për krijimtarinë e tij. Sot ai gëzon statusin e pensionistit, por jo atë të njeriut që është tërhequr nga jeta aktive.
Përkundrazi, letërsia është bërë një nga angazhimet e tij më të dashura. Ai vijon të shkruajë pa ndërprerje, duke dëshmuar se krijimtaria nuk njeh moshë dhe se shpirti krijues nuk del kurrë në pension. Një krijimtari e mbështetur mbi kujtesën dhe dashurinë njerëzore Piro Millona Minella ka krijuar një profil të veçantë në letërsinë e kujtesës dhe të përjetimit. Librat e tij janë të lidhur ngushtë me jetën e tij, me fëmijërinë, rininë, shkollën, qytetin e lindjes, profesionin, miqësitë dhe emocionet njerëzore. Ndër botimet e tij përmendim: “Kujtime, Unë Nipi i Çarshovës” – 18 maj 2023; “Romanca”, vëllimi II – 24 qershor 2023; “Zyshe Zhaneta Nova – Kujtime” – tetor 2023; “Ne asimzenelasit ndër vite” – nëntor 2023; “Gjirokastra, pjesë e jetës sime…” – nëntor 2023; “Ne jemi kotohoxhas, Lulet e Shqipërisë… Shqiponjat e Shqipërisë…” – nëntor 2023; “Jeta studentore, kujtime rinore” – maj 2024; “Kujtimet e Audituesit” – dhjetor 2024; “Rrëfimet fëminore” – dhjetor 2024; “72 orë në Gjirokastër, sa Mali i Gjerë, plot emocione dhe kujtime” – 1 prill 2025; “Rrugica e hershme dhe malli i pashuar…” – Romanca, vëllimi III – 1 korrik 2025; “Romanca”, vëllimi IV – 10 tetor 2025. Vetë titujt e librave tregojnë boshtin shpirtëror të krijimtarisë së tij: kujtesën, mallin, vendlindjen, shkollën, rininë, profesionin dhe dashurinë për njerëzit. Kronikani i kujtesës dhe i veprimtarisë letrare Një tjetër tipar i rëndësishëm i Piro Millona Minellës është aftësia për të qenë një kronikan i vëmendshëm i jetës kulturore dhe letrare. Ai ndjek aktivitete, promovime dhe takime krijuesish, duke i pasqyruar ato me përpikëri dhe ndjeshmëri. Në shkrimet e tij, ai nuk regjistron vetëm atë që ka ndodhur. Ai përpiqet të ruajë atmosferën, emocionin, njerëzit dhe detajet që shpesh humbasin me kalimin e kohës.
Në këtë kuptim, skicat dhe kronikat e tij fitojnë edhe një vlerë dokumentuese. Piro Millona Minella është tashmë një autor i afirmuar dhe i dashur për lexuesit e tij. Forca e shkrimit të tij qëndron te sinqeriteti i rrëfimit dhe te aftësia për ta parë jetën me syrin e njeriut që nuk harron. Ai nuk e kërkon letërsinë larg realitetit; përkundrazi, e gjen atë në një rrugicë të vjetër, në një bankë shkolle, në një takim miqsh, në një kujtim rinie, në Gjirokastrën e zemrës apo në një episod të thjeshtë të jetës së përditshme. Ky është, në thelb, shkrimtari romantik: njeriu që nuk e lejon kohën t’i shuajë emocionet. Ai i mbledh kujtimet, i ruan me kujdes dhe ua rikthen lexuesve të veshura me fjalë. Piro Millona Minella, me punën e tij të palodhur, me dashurinë për letërsinë dhe me respektin ndaj njerëzve, meriton vlerësimin e kolegëve, miqve dhe lexuesve. Për ne është kënaqësi të bashkëpunojmë me të dhe të ndjekim udhëtimin e tij krijues, i cili vazhdon të pasurohet me libra, skica, ese dhe kujtime të reja. I dashur mik Piro, të urojmë shëndet, jetë të gjatë dhe suksese të pafundme në rrugëtimin tënd krijues! Pena jote vazhdoftë të shkruajë, kujtesa jote të ruajë thesaret e jetës dhe zemra jote t’i kthejë ato në art e letërsi. Urime dhe sa më shumë botime të reja!
e
