Besnik Fishta
Emisionet e përbashkëta filatelike Shqipëri–Kosovë: një mundësi që duhet shfrytëzuar
Një vështrim kritik nga këndvështrimi i koleksionistit
Flitet shumë se bashkimit kombëtar duhet t’i paraprihet me hapa konkretë në fushat artistike, të artit në përgjithësi, të sportit dhe të kulturës, por një vend të veçantë e të rëndësishëm zë edhe filatelia. Përmes emetimeve postare, shtetet paraqesin ngjarjet, personalitetet, trashëgiminë dhe aspiratat e tyre, duke krijuar njëkohësisht mundësi për bashkëpunim me vende të tjera. Përvoja ndërkombëtare dëshmon se emisionet e përbashkëta mund të shërbejnë si shprehje e marrëdhënieve miqësore, e historisë së ndarë dhe e vullnetit për të ndërtuar lidhje më të ngushta kulturore. Pikërisht nga ky këndvështrim lind ky reflektim, i mbështetur në vrojtimin e emetimeve postare të Shqipërisë dhe Kosovës. Si koleksionist, duke shqyrtuar temat e përzgjedhura nga të dy administratat postare, kam vënë re një mangësi që meriton vëmendje: ndërsa disa personalitete dhe ngjarje me rëndësi të përbashkët kombëtare janë përkujtuar nga të dyja palët, por nuk rezultojnë emetime të mirëfillta të përbashkëta në inventarin e shqyrtuar. Ky konstatim qe kërkon dokumentim të plotë, ngre një çështje të rëndësishme për mënyrën se si shfrytëzohen mundësitë e bashkëpunimit filatelik ndërmjet dy shteteve shqiptare.
Skënderbeu dhe Nënë Tereza janë shembuj domethënës të figurave që kanë zënë vend në emetimet postare të Shqipërisë dhe Kosovës. Megjithatë, përkujtimi i të njëjtit personalitet nga dy administrata postare të veçanta nuk nënkupton domosdoshmërisht bashkëpunim mes tyre. Një emision i përbashkët filatelik nuk është thjesht një emetim postar, por një shprehje simbolike e aspiratës kombëtare për afrim, bashkim shpirtëror dhe forcimin e identitetit tonë të përbashkët. Ai përcjell ndjenjën e përkatësisë kombëtare, krenarinë për historinë dhe kulturën tonë, si dhe dëshirën për të kapërcyer ndarjet shtetërore përmes vlerave që na bashkojnë. Në këtë kuptim, emisioni i përbashkët fiton një domethënie të veçantë patriotike, duke u bërë jo vetëm një dëshmi e trashëgimisë sonë të përbashkët, por edhe një mesazh për të ardhmen: një komb, me histori, kulturë dhe aspirata të përbashkëta, që synon të jetë i bashkuar në vlerat e tij, pavarësisht kufijve shtetërorë.
Në praktikën ndërkombëtare, emetimet e përbashkëta realizohen përmes bashkëpunimit ndërmjet administratave postare dhe mund të shoqërohen me veprimtari promovuese, botime dhe ekspozita. Ato krijojnë interes të veçantë për koleksionistët, por vlera e tyre nuk kufizohet te tregu filatelik. Ato paraqesin një mesazh të koordinuar për publikun dhe mund të ndihmojnë në njohjen reciproke të historisë e kulturës së vendeve pjesëmarrëse. Prandaj, mungesa e një praktike të qëndrueshme të këtij lloji ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës është një mundësi e pashfrytëzuar, që duhet analizuar përtej interesave të ngushta të koleksionimit.
Në kushtet kur afrimi ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës përbën një objektiv të rëndësishëm të marrëdhënieve kombëtare, kulturore dhe shoqërore, është e arsyeshme të shtrohet pyetja nëse dy shërbimet postare i kanë shfrytëzuar sa duhet mundësitë e bashkëpunimit. Mungesa e emetimeve të mirëfillta të përbashkëta nuk provon vetvetiu mungesë vullneti institucional, por rezultati i vrojtimit ngre dyshime të arsyeshme për nivelin e koordinimit dhe për vendin që i është dhënë filatelisë në këtë drejtim. Për këtë arsye, bashkëpunimi ndërmjet Postës Shqiptare dhe Postës së Kosovës do të mund të përfitohej nga një dialog i strukturuar me institucionet përgjegjëse për kulturën dhe me Ministritë e Punëve të Jashtme të të dy vendeve. Një koordinim i tillë do të ndihmonte në përzgjedhjen paraprake të temave me rëndësi të përbashkët, në harmonizimin e datave si dhe në organizimin e veprimtarive shoqëruese. Përfshirja e studiuesve, historianëve dhe shoqatave filatelike do të siguronte që emetimet të mbështeteshin në dokumentim të saktë dhe të kishin vlerë të qëndrueshme historike e kulturore. Kjo është një fushë ku institucionet mund të tregojnë se bashkëpunimi nuk mbetet vetëm në deklarata, por shndërrohet në projekte konkrete, të planifikuara dhe të vlerësueshme. Afrimi ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës nuk duhet parë vetëm si çështje e marrëdhënieve politike ose e bashkëpunimit ekonomik. Ai është pjesë e një aspirate më të gjerë mbarëkombëtare për forcimin e lidhjeve historike, kulturore, arsimore dhe shoqërore ndërmjet shqiptarëve, duke e parë integrimin evropian si një horizont të përbashkët zhvillimi.
Një program i përbashkët emetimesh do të mund të pasqyronte këtë vizion përmes temave që lidhen me Rilindjen Kombëtare, Kongresin e Manastirit, zhvillimin e arsimit shqip, personalitetet e kulturës, monumentet historike dhe pasuritë natyrore. Këto tema nuk do të trajtoheshin thjesht si objekte përkujtimore, por si pjesë e një programi kulturor që ndihmon publikun të kuptojë lidhjet ndërmjet dy vendeve dhe rëndësinë e bashkëpunimit të tyre. Integrimi evropian dhe forcimi i lidhjeve kombëtare nuk janë domosdoshmërisht synime kundërshtuese. Ruajtja e trashëgimisë, njohja e historisë dhe bashkëpunimi kulturor mund të jenë pjesë e kontributit që Shqipëria dhe Kosova sjellin në hapësirën e përbashkët evropiane. Në këtë kuptim, filatelia mund të bëhet një prej mjeteve konkrete për mbështetjen e këtij vizioni, pa pretenduar se përfaqëson vetë një strategji zyrtare mbarëkombëtare.
Për ta kapërcyer këtë mangësi, do të ishte e arsyeshme që Posta Shqiptare dhe Posta e Kosovës të ndërmerrnin nismën për një marrëveshje bashkëpunimi filatelik. Hapi i parë mund të ishte krijimi i një grupi të përbashkët pune, me pjesëmarrjen e përfaqësuesve të dy administratave postare. Ky grup do të hartonte një kalendar tre- ose pesëvjeçar të emetimeve të përbashkëta, duke përzgjedhur temat mbi bazën e rëndësisë historike, kulturore dhe edukative. Si objektiv fillestar mund të propozohej realizimi i të paktën një emisioni të përbashkët në vit. Programi duhet të përfshijë gjithashtu materiale shpjeguese, promovim të koordinuar dhe veprimtari edukative në shkolla e klube filatelike. Do të ishte e dobishme që koleksionistët dhe shoqatat filatelike të konsultoheshin gjatë këtij procesi. Ata zotërojnë përvojë në dokumentimin e emetimeve, njohin interesat e koleksionistëve dhe mund të kontribuojnë në evidentimin e temave me vlerë të veçantë. Përfshirja e tyre do të ndihmonte që programi të mos mbetej vetëm një nismë administrative, por të fitonte mbështetjen e komunitetit filatelik.
Nëse bashkimi kombëtar synohet me hapa konkretë në art, sport e kulturë, emisionet e përbashkëta filatelike do te jene një nga dëshmitë më dinjitoze dhe me jetëgjatë se kjo hapësirë shpirtërore është tashmë e bashkuar. Çdo pullë e emetuar përmes një projekti të përbashkët shërben si një ambasador i vogël, por i fuqishëm, që udhëton nëpër botë duke përcjellë mesazhin e një kombi me histori, kulturë dhe aspirata të pashkëputshme. Është kohë e përshtatshme që të dyja administratat postare të kapërcejnë praktikën e emetimeve individuale dhe të ndërtojnë një kalendar të përbashkët filatelik. Vetëm kështu, pulla postare shqiptare do të kryejë plotësisht misionin e saj: të dokumentojë të shkuarën, të forcojë identitetin e sotëm dhe t’i shërbejë të ardhmes sonë të përbashkët kombëtare.
