G. Llojdia
1.
…Nga Revolucioni Flamingo në Shqipëri, mesazhi kryesor është se ndryshimi i vërtetë nuk mund të kufizohet vetëm në politikë. Një revolucion i vërtetë duhet të ndodhë në çdo fushë të jetës shoqërore: në politikë, në ekonomi, në drejtësi, në media, në arsim dhe në institucionet fetare.
Nëse ndryshimi prek vetëm një sektor dhe lë të paprekur të tjerët, atëherë ai mbetet i paplotë dhe rrezikon të shndërrohet në një zëvendësim të thjeshtë elitash.
Shqipëria ka nevojë për një transformim të thellë moral, shoqëror dhe institucional.
Çdo strukturë që ka përfituar privilegje, ka ushtruar ndikim ose ka dështuar të mbrojë interesin publik duhet t’i nënshtrohet shqyrtimit dhe përgjegjësisë publike.
Vetëm në këtë mënyrë mund të ndërtohet një rend i ri, i bazuar te meritokracia, drejtësia, transparenca dhe interesat e qytetarëve.
Në çdo revolucion të vërtetë, asnjë institucion nuk mund të mbetet i paprekur nga analiza dhe gjykimi i shoqërisë. Kur flitet për ndryshime rrënjësore në jetën politike, ekonomike dhe shoqërore, është e pamundur të anashkalohen edhe institucionet fetare, të cilat për shekuj me radhë kanë ushtruar ndikim të madh mbi ndërgjegjen dhe jetën e njerëzve.
Fetë tradicionale sot do te quhen fe te vjetra ,ato kanë grumbulluar pasuri të mëdha gjatë shekujve.
Në Shqipëri, veçanërisht gjatë tri dekadave të fundit, ato kanë zgjeruar ndjeshëm pronat, ndikimin dhe burimet e tyre financiare.
-Ndërsa një pjesë e madhe e popullsisë përballet me vështirësi ekonomike, emigrim dhe pasiguri për të ardhmen, institucionet fetare vazhdojnë të disponojnë burime të konsiderueshme financiare.
2.
Nga njëra anë,besimtarët kontribuojnë vazhdimisht përmes donacioneve, dhurimeve dhe aktiviteteve të ndryshme fetare.
Nga ana tjetër, shteti shqiptar financon çdo vit bashkësitë fetare me fonde publike.
-Këto fonde u shtohen edhe ndihmave që vijnë nga vende të huaja dhe organizata ndërkombëtare.
Ja dhe vendimi i KM si cdo vit qe u jepe miliarda feve.
V E N D I M PËR PËRCAKTIMIN E MASËS SË FINANCIMIT NË BUXHETIN E VITIT 2026 PËR BASHKËSITË FETARE, QË KANË NËNSHKRUAR MARRËVESHJE ME KËSHILLIN E MINISTRAVE
Në mbështetje të nenit 100 të Kushtetutës, të neneve 2, pika 2, 3, 4, pika 2, 5, pika 1, e 6, të ligjit nr.10140, datë 15.5.2009, “Për financimin, nga buxheti i shtetit, të bashkësive fetare, që kanë nënshkruar marrëveshje me Këshillin e Ministrave”, dhe të ligjit nr.87/2025, “Për buxhetin e vitit 2026”, me propozimin e Kryeministrit, Këshilli i Ministrave
V E N D O S I:
1. Masa e financimit, prej 203 000 000 (dyqind e tre milionë) lekësh, nga buxheti i vitit 2026, e miratuar për të mbështetur financiarisht bashkësitë fetare, përdoret, si më poshtë vijon:
a) Komuniteti Mysliman i Shqipërisë përfiton shumën 57 300 000 (pesëdhjetë e shtatë milionë e treqind mijë) lekë, të ndarë në:
i. 28 200 000 (njëzet e tetë milionë e dyqind mijë) lekë, për financimin me gjysmën e pagës minimale buxhetore për 94 (nëntëdhjetë e katër) punonjës të administratës;
ii. 29 100 000 (njëzet e nëntë milionë e njëqind mijë) lekë, për financimin me gjysmën e pagës minimale buxhetore për 97 (nëntëdhjetë e shtatë) punonjës të institucioneve të arsimit parashkollor, parauniversitar dhe universitar.
b) Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipërisë përfiton shumën 48 600 000 (dyzet e tetë milionë e gjashtëqind mijë) lekë, të ndarë në:
i. 24 600 000 (njëzet e katër milionë e gjashtëqind mijë) lekë, për financimin me gjysmën e pagës minimale buxhetore për 82 (tetëdhjetë e dy) punonjës të administratës;
ii. 24 000 000 (njëzet e katër milionë ) lekë, për financimin me gjysmën e pagës minimale buxhetore për 80 (tetëdhjetë) punonjës të institucioneve të arsimit parashkollor, parauniversitar dhe universitar.
c) Kisha Katolike në Shqipëri përfiton shumën 48 600 000 (dyzet e tetë milionë e gjashtëqind mijë) lekë, të ndarë në:
i. 15 000 000 (pesëmbëdhjetë milionë) lekë, për financimin me gjysmën e pagës minimale buxhetore, për 50 (pesëdhjetë) punonjës të administratës;
ii. 33 600 000 (tridhjetë e tre milionë e gjashtëqind mijë) lekë, për financimin me gjysmën e pagës minimale buxhetore për 112 (njëqind e dymbëdhjetë) punonjës të institucioneve të arsimit parashkollor, parauniversitar dhe universitar.
ç) Kryegjyshata Botërore Bektashiane përfiton shumën 48 500 000 (dyzet e tetë milionë e pesëqind mijë) lekë, të ndarë në:
i. 9 000 000 (nëntë milionë) lekë, për financimin deri në gjysmën e pagës minimale buxhetore për 30 (tridhjetë) punonjës të administratës;
ii. 28 000 000 (njëzet e tetë milionë) lekë, si kontribut në ndërtimin e Teqesë së Shtufit, Gjirokastër;
iii. 11 500 000 (njëmbëdhjetë milionë e pesëqind mijë) lekë, për shkak të pozitës së veçantë, si Kryegjyshatë Botërore, me qendër në Tiranë, dhe të shtrirjes së veprimtarisë së saj jashtë vendit, që do të përdoret për të mbuluar plotësisht ose pjesërisht kërkesëpreventivat e paraqitura prej saj në kërkesën për vitin 2026, sipas dokumentacionit financiar të paraqitur.
2. Kalimi i fondit, i përcaktuar në pikën 1, të këtij vendimi, bëhet njëherësh, brenda muajit prill të vitit 2026.
3. Ngarkohen Ministria e Financave dhe Komiteti Shtetëror për Kultet për zbatimin e këtij vendimi.
Ky vendim hyn në fuqi menjëherë dhe botohet në “Fletoren zyrtare”.
3.
Pyetja që shtrohet natyrshëm është: çfarë përfiton shoqëria shqiptare në këmbim të këtyre privilegjeve?
-Shqipëria e pas viteve ’90 ka kaluar një tranzicion të gjatë e të dhimbshëm.
-Pasuritë kombëtare janë privatizuar ose janë shitur shpeshherë në mënyrë të diskutueshme.
-Qindra mijëra shqiptarë janë larguar nga vendi në kërkim të një jete më të mirë.
-Fshatra të tëra janë boshatisur, ndërsa qytetet po plaken nga mungesa e të rinjve.
-Korrupsioni është bërë pjesë e përditshmërisë dhe oligarkët kanë përqendruar në duart e tyre pasuri të jashtëzakonshme.
4.
-Përballë këtyre zhvillimeve,institucionet fetare cfare ben?
-Ato nuk u shndërruan në një forcë të organizuar morale kundër korrupsionit.
-Nuk udhëhoqën lëvizje të fuqishme për mbrojtjen e interesit kombëtar.
-Nuk arritën të ndalonin emigrimin masiv dhe as të krijonin një frymë të re shprese për brezat .
-Kanë kërkuar shtet fetar brenda shtetit shqiptar
5.
Shpesh dëgjojmë për lutje, predikime dhe mesazhe shpirtërore, por realiteti i vendit vazhdon të mbetet i zymtë.
-Shqipëria vazhdon të humbasë bijtë dhe bijat e saj.
-Ndërsa varfëria dhe pabarazia sociale mbeten plagë të hapura. Kjo ka bërë që shumë qytetarë të vënë në dyshim rolin real të institucioneve fetare në jetën publike.
-Nëse një institucion pretendon se përfaqëson vlera të larta morale, atëherë ai duhet të gjykohet jo nga fjalët, por nga rezultatet.
Duhet të gjykohet nga aftësia për të mbrojtur të dobëtit, për të ngritur zërin kundër padrejtësive dhe për të sfiduar pushtetin kur ai dëmton interesat e qytetarëve.
Në epokën që po lind, shumë njerëz besojnë se po afrohet fundi i autoriteteve tradicionale sic jane edhe fet e vjetra.
Po merr fund koha kur njerëzimi udhëhiqej nga ndërmjetës, dogma dhe institucione të paprekshme. Në këtë rend të ri boteror , përgjegjësia individuale, e vërteta dhe drejtësia do të jenë mbi çdo autoritet tjetër.
-Për pasojë, jo vetëm politika, por edhe fetë tradicionale do të duhet të japin llogari për rolin e tyre historik.
-Asnjë institucion nuk mund të pretendojë privilegje të përhershme pa dhënë llogari për ndikimin që ka pasur në jetën e shoqërisë.
Revolucioni i së ardhmes nuk mund të kufizohet vetëm në ndërrimin e qeverive apo të elitave ekonomike. Ai duhet të prekë çdo strukturë që ka ushtruar pushtet moral, financiar apo shoqëror mbi njerëzit. Vetëm atëherë ndryshimi do të jetë i plotë.
Rendi ri boteror do te jete me njerze te ri ne cdo fushe.Edhe athere kur ky rend pengohet apo sabotohet,energjia e paster e Zotit do ta gjej rrugen ashtu sic e gjeti rrugen ne Shqiperi edhe pse cdo rruge ishte mbyllur ne cdo qoshe nga pushteti dhe fete tradicionale ,s’ben asgje .
6.
Nëse një epokë e re, po troket në derën e njerëzimit, atëherë edhe fetë e vjetra duhet të përballen me pyetjet që u janë shmangur për shumë kohë. Dhe mbi të gjitha, duhet të provojnë se ekzistenca e tyre i shërben ende shoqërisë dhe jo vetëm ruajtjes së privilegjeve të fituara ndër shekuj.
