Bajame Hoxha-Çeliku
Për të 34 ditë radhazi, qytetarë të shumtë janë mbledhur në protesta duke kërkuar ndryshim politik, më shumë transparencë dhe përgjegjësi në qeverisjen e vendit.
Në sheshe dëgjohen thirrje për largimin e qeverisë, për zgjedhje të besueshme, për institucione që dëgjojnë qytetarin dhe jo vetëm pushtetin. Këto zëra nuk mund të shpërfillen, sepse janë pjesë e së drejtës demokratike të qytetarëve për të shprehur pakënaqësinë e tyre dhe për të kërkuar llogari nga ata që qeverisin.
Përtej përplasjeve politike të ditës, një pyetje më e madhe po ngrihet në ndërgjegjen publike: kujt i përkasin pasuritë e Shqipërisë dhe si duhet të administrohen ato?
Bregdeti, lagunat, zonat e mbrojtura, pyjet, malet dhe ishujt nuk janë trashëgimi e një qeverie apo e një mandati politik. Ato janë pasuri kombëtare, të krijuara nga natyra dhe të trashëguara brez pas brezi. Çdo vendimmarrje që prek këto pasuri duhet të jetë e qartë, transparente dhe e kuptueshme për publikun.
Kur qytetarët dëgjojnë lajme, deklarata apo projekte që lidhen me zona të ndjeshme si Sazani apo pjesë të tjera të bregdetit, është e natyrshme që të kërkojnë shpjegime. Nuk mjafton të thuhet se gjithçka është në rregull; në një demokraci, besimi ndërtohet me transparencë dhe me informacion të plotë.
Është e rëndësishme të sqarohet se pasuritë shtetërore dhe territori i Republikës së Shqipërisë nuk janë mall tregu. Territori i shtetit nuk shitet. Pasuri të caktuara mund të jepen me qira, me koncesion apo për zhvillim sipas ligjit, por ato mbeten pjesë e shtetit shqiptar. Pikërisht për këtë arsye, qytetarët kërkojnë që çdo marrëveshje që prek pasuritë kombëtare të jetë e hapur, e debatueshme dhe e njohur për publikun.
Po aq e rëndësishme është mbrojtja e pronës private. Një shtet modern duhet të garantojë si pronën e qytetarëve, ashtu edhe pasuritë publike. Asnjë zhvillim ekonomik nuk mund të jetë i qëndrueshëm nëse krijon bindjen se interesat e publikut po mbeten në plan të dytë.
Një nga plagët më të mëdha të Shqipërisë së sotme mbetet emigracioni i vazhdueshëm. Çdo vit, mijëra të rinj largohen nga vendi jo sepse nuk e duan atdheun e tyre, por sepse nuk shohin mundësi për të ndërtuar të ardhmen në të. Ata largohen në kërkim të një pune të ndershme, të një arsimi më cilësor për fëmijët e tyre dhe të një jete me më shumë siguri e dinjitet.
Shumë qytetarë pyesin me shqetësim: si mund të ndërtohet e ardhmja e Shqipërisë kur energjia, talenti dhe rinia e saj po largohen çdo ditë? Kush do t’i mbajë gjallë qytetet, fshatrat, shkollat dhe ekonominë e vendit nëse brezi i ri vazhdon të kërkojë shpresë larg kufijve të tij?
Në opinionin publik është përhapur ndjesia se përfitimet e zhvillimit ekonomik nuk janë shpërndarë në mënyrë të barabartë. Shumë njerëz shohin një pakicë që jeton në luks të madh, ndërsa një pjesë e konsiderueshme e popullsisë përballet me vështirësi ekonomike, paga të ulëta dhe mungesë perspektive. Kjo ka ushqyer debate të forta mbi mënyrën se si krijohet pasuria, mbi transparencën e vendimmarrjeve publike dhe mbi nevojën për më shumë llogaridhënie institucionale.
Një shtet i fortë nuk matet nga lartësia e kullave që ndërton, por nga aftësia për t’u dhënë qytetarëve arsye për të qëndruar. Shqipëria ka nevojë për një model zhvillimi që u jep të rinjve mundësinë të ndërtojnë jetën në vendin e tyre, të krijojnë familje, të punojnë dhe të ëndërrojnë në tokën ku kanë lindur.
Po aq e rëndësishme është pavarësia e institucioneve. Një demokraci e shëndetshme nuk ndërtohet mbi pushtetin e pakufizuar të një individi apo të një force politike, por mbi forcën e ligjit dhe të institucioneve të pavarura. Drejtësia duhet të jetë e lirë të veprojë sipas ligjit dhe qytetarët duhet të kenë besim se askush nuk është mbi ligjin.
Historia e demokracive moderne na mëson se pushteti ka nevojë për kontroll, balancë dhe kufizime institucionale. Asnjë qeveri nuk është e përhershme dhe asnjë mandat nuk mund të zëvendësojë vullnetin e qytetarëve.
Shqipëria nuk fillon me një qeveri dhe nuk mbaron me të. Çdo pëllëmbë e kësaj toke mban emrin e brezave që e kanë punuar, e kanë mbrojtur, e kanë ujitur me djersë dhe e kanë dashur. Laguna ku zbresin flamengot, brigjet e detit, malet, pyjet dhe ishujt nuk janë vetëm pasuri ekonomike. Ato janë kujtesë, identitet dhe trashëgimi kombëtare.
Shqiptarët nuk kërkojnë mrekulli. Ata kërkojnë drejtësi, siguri ligjore, mundësi për të jetuar me dinjitet dhe garanci se pasuritë e vendit do të administrohen në interes të të gjithëve. Ata kërkojnë që institucionet të dëgjojnë qytetarin dhe jo vetëm zërin e pushtetit.
Sepse në fund, një vend nuk varfërohet vetëm kur humbet pasuritë e tij natyrore; ai varfërohet mbi të gjitha kur humbet njerëzit e tij.
Shqipëria nuk është pronë e askujt. Ajo është shtëpia e të gjithë shqiptarëve. Dhe për këtë arsye, çdo vendim që prek të ardhmen e saj duhet të mbështetet mbi ligjin, transparencën, interesin publik dhe respektin për brezat që do të vijnë.
