Bajame Hoxha-Çeliku
Komunizmi ra, por hija e tij nuk u tret. Ajo nuk u largua me zhurmën e rrëzimit të simboleve, as nuk u zhduk me fjalët e mëdha për liri e demokraci. Ajo ndërroi petkun. Hoqi yllin e kuq dhe veshi kostumin e pushtetit. Ndryshoi gjuhën, ndryshoi flamujt, ndryshoi fytyrat, por në shumë raste mbeti e njëjta etje për sundim mbi njeriun dhe mbi fatin e tij.
Dje pushteti hynte në jetën tonë me urdhra, me dënime, me burgje dhe kampe internimi. Sot ai mund të mos vijë më me pranga, por shumë njerëz ende ndiejnë peshën e një padrejtësie tjetër: harresën.
Ne, të përndjekurit politikë, nuk dolëm nga diktatura duke kërkuar hakmarrje. Nuk kërkuam që dhimbja jonë të bëhej dhimbje për të tjerët. Nuk kërkuam pasuri, poste apo privilegje.
Kërkuam vetëm drejtësi.
Kërkuam që shteti të shihte plagët tona dhe të pranonte të vërtetën: se mbi mijëra familje u krye një krim ndaj dinjitetit njerëzor; se fëmijë u rritën pa fëmijëri, prindër humbën jetën nën peshën e dënimeve dhe familje të tëra u dëbuan nga shtëpitë, pronat dhe vendi i tyre.
Por pas ndryshimit të sistemit, shumë nga ne u gjendëm përsëri përballë një beteje.
Betejës për të jetuar.
Barakat e internimeve mbetën pas, por dhimbja nuk u largua bashkë me to. Shumë ish-të përndjekur politikë vazhdojnë edhe sot të jetojnë me qira, pa atë siguri që çdo qytetar e quan normale: një strehë të vetën, një derë ku të kthehet, një vend ku kujtimet të mos jenë gjithmonë të huaja.
Ndërsa ne numëronim vitet e humbura dhe përpiqeshim të rindërtonim jetën nga hiçi, të tjerë arritën të ndërtonin pasuri të mëdha, të kapnin majat e pushtetit dhe të silleshin sikur historia të kishte filluar vetëm ditën kur ata u ngjitën lart.
Por historia nuk fillon aty.
Historia fillon edhe në barakat ku vuajtën të pafajshmit. Fillon në burgjet ku u mbyllën mendjet e lira. Fillon në shtëpitë ku nënat qanin në heshtje dhe fëmijët mësonin shumë herët çfarë do të thoshte padrejtësi.
Sot shohim një Shqipëri ku shumë njerëz të thjeshtë ende luftojnë për një jetë të zakonshme, ndërsa një pakicë është pasuruar në përmasa që plagosin ndërgjegjen e një shoqërie.
Në vend të telave me gjemba u ngritën mure të tjera.
Në vend të parullave u ngritën kulla.
Në vend të privilegjeve të dikurshme u krijuan privilegje të reja.
Ndryshuan format, por pyetja mbeti:
Kush përfitoi nga ndryshimi dhe kush mbeti përsëri në pritje?
Shqipëria është një lis i madh.
Rrënjët e tij janë ushqyer me djersën e punëtorëve, me sakrificën e nënave, me vuajtjen e të përndjekurve dhe me shpresën e brezave. Por shumë nga frutat e tij kanë rënë në duart e atyre që kanë ditur ta afrojnë pushtetin pranë vetes.
Ndërsa njerëzit që e mbajtën këtë vend gjallë shpesh mbeten nën hijen e harresës.
Një demokraci nuk matet me ndërtesat që ngrihen, por me dinjitetin e njeriut që jeton brenda saj.
Nuk matet me pasurinë e pak njerëzve, por me drejtësinë që u jepet atyre që kanë vuajtur.
Sepse një shtet që harron viktimat e tij, harron një pjesë të shpirtit të vet.
Ne nuk kërkojmë mëshirë.
Mëshira i takon të dobëtit.
Ne kërkojmë drejtësi, sepse drejtësia është themeli mbi të cilin ndërtohet një shoqëri e lirë.
Dhe një ditë, kur pushtetet të kalojnë dhe pasuritë të mbeten vetëm kujtime, historia do të bëjë pyetjen e saj të heshtur:
Çfarë bëtë për ata që vuajtën?
Sepse pushteti është kalimtar.
Pasuria është e përkohshme.
Por e vërteta e një populli nuk vdes.
Ajo pret.
Dhe një ditë kërkon të dëgjohet.
