Arben Iliazi
Me gjuhëtarin e shquar Prof. Seit Mansaku
Me profesorin fisnik Seit Mansaku, një figurë e madhe e gjuhësisë shqiptare, pedagogu im i sintaksës dhe historisë së gjuhës shqipe, në Fakultetin e Historisë dhe të Filologjisë në Universitetin e Tiranës.
U takuam sot, me shumë mall, në Akademinë e Shkencave, ku erdhi për të parë filmin dokumentar “Hasan Tahsini, Dijetari i fshehtësive”, (me regji të Admirina Peçit), si dhe për të uruar mikun tonë të përbashkët, shkrimtarin Luan Rama, për librin “Vitet parisiane të Hasan Tahsinit”.
Në studimet e tij Seit Mansaku ka vlerësuar lart kontributin shkencor dhe atdhetar të Hasan Tahsinit, duke e konsideruar atë si një nga mendjet më të ndritura dhe dijetarët më të shquar me përmasa botërore që ka nxjerrë kombi shqiptar. Mansaku ka theksuar rëndësinë e figurës së Hasan Tahsinit, i cili nuk ishte vetëm një rilindës dhe patriot i madh, por edhe një shkencëtar poliedrik (astronom, matematikan, psikolog dhe filozof) që la gjurmë të thella në elitën intelektuale të shekullit XIX.
Prof. Seit Mansaku e ka cilësuar Tahsinin Pionier i Shkencës dhe Arsimit: Tahsini njihet si rektori i parë i Universitetit të Stambollit (1870) dhe autor i traktateve të para në osmanishte për psikologjinë dhe astronominë moderne.
Ka evidentuar kontributin e tij për Gjuhën Shqipe: Ai punoi ngushtë me personalitete si Sami Frashëri dhe Kostandin Kristoforidhi për hartimin e një alfabeti të ri të gjuhës shqipe dhe përhapjen e diturisë mes shqiptarëve.
Mansaku ka vënë në dukje se si Tahsini (edhe pse mbante titullin “Hoxhë”) u përndoq dhe u shpall “heretik” nga qarqe fanatike osmane për shkak të eksperimenteve dhe bindjeve të tij të përparuara shkencore
***
Prof. Mansaku ka dhënë një ndihmesë të jashtëzakonshme në studimet albanologjike për etnogjenezën e shqiptarëve, marrëdhëniet e shqipes me gjuhët e lashta (latinishten dhe greqishten e vjetër), si dhe në analizën e veprave të autorëve të vjetër dhe prof. Eqrem Çabejt.
Është një nga gjuhëtarët dhe historianët më të vlerësuar të gjuhës shqipe. Ka shërbyer për një kohë të gjatë si bashkëpunëtor shkencor dhe ka dhënë kontribut të madh në institucionet akademike të vendit si Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë. Në kuadër të punës së tij studimore, ai ka botuar librin e tij të rëndësishëm monografik “Studime në sintaksë teorike dhe të zbatuar” (botuar fillimisht në vitin 2022 dhe promovuar gjerësisht në Akademinë e Shkencave.
