Arsimi dhe Kultura nën Rrethim: Paradoksi i Masave të Dhunshme Serbe në Kosovë
Gjatë periudhës së okupimit dhe masave të dhunshme të Serbisë në Kosovë (veçanërisht në vitet ’90), pati një fushatë të hapur të spastrimit etnik, kulturor dhe arsimor. Ndërsa institucionet arsimore dhe kulturore shqiptare u mbyllën, objektet e kultit shpesh u lanë jashtë kësaj vale të parë mbylljesh për arsye të caktuara strategjike.
Rrezikimi i Identitetit: Shkatërrimi i Arsimit dhe Ruajtja Strategjike e Kulteve gjatë Okupimit të Kosovës
Në fillim të viteve ’90, pas suprimimit të dhunshëm të autonomisë së Kosovës nga regjimi i Millosheviqit,ndaj popullatës shqiptare u zbatuan masa të ashpra segregacioni. Synimi kryesor i këtij regjimi ishte asgjësimi i jetës publike, intelektuale dhe kulturore të shqiptarëve, duke goditur shtyllat kryesore të identitetit kombëtar.
Mbyllja e institucioneve arsimore dhe kulturore.Përmes masave të dhunshme administrative dhe policore, Serbia realizoi një bllokadë totale të arsimit dhe kulturës shqipe:
Shkollat dhe Universiteti: Nxënësit dhe studentët shqiptarë u dëbuan nga objektet e tyre shkollore dhe nga Universiteti i Prishtinës.
Pasi refuzuan planprogramet e imponuara serbe, arsimi shqip u shpall “i jashtëligjshëm”, duke i detyruar shqiptarët të krijonin sistemin paralel të shkollave-shtëpi.
Bibliotekat dhe institucionet kulturore: Biblioteka Kombëtare dhe Universitare në Prishtinë, së bashku me shumë biblioteka të tjera, u spastruan nga librat në gjuhën shqipe.
Shumë fonde librarie u shkatërruan ose u dërguan për riciklim letre, duke tentuar të zhdukej kujtesa historike.
Kopshtet dhe administrata: Çdo institucion parashkollor dhe administrativ u serbizua, duke lënë mijëra fëmijë shqiptarë pa qasje në edukim të hershëm zyrtar dhe duke larguar prindërit e tyre nga puna.
Pse nuk u mbyllën objektet e kultit (Xhamitë dhe Kishat)?
Për dallim nga shkollat dhe bibliotekat, objektet e kultit (fetare) nuk u mbyllën me dekret apo masë administrative të menjëhershme. Kjo ndodhi për disa arsye strategjike dhe politike të regjimit të atëhershëm:
Teza e “Konfliktit Fetar”: Regjimi serb dëshironte t’i paraqiste shqiptarët para bashkësisë ndërkombëtare jo si një popull që po luftonte për të drejta politike e kombëtare, por si një grup “radikal fetar”.
Duke i lënë xhamitë e hapura, ata tentonin të krijonin propagandën se konflikti në Kosovë ishte fetar (të krishterë kundër myslimanëve), e jo një luftë për çlirim kombëtar nga okupimi.
Zhvendosja e vëmendjes: Duke goditur arsimin, regjimi godiste trurin dhe elitën intelektuale të kombit.
Feja nuk shihej nga regjimi si rrezik direkt për strukturën shtetërore serbe në atë kohë, pasi lëvizja rezistente e shqiptarëve udhëhiqej nga intelektualë sekularë (si Ibrahim Rugova) dhe jo nga klerikë fetarë.
Frika nga reagimi ndërkombëtar: Mbyllja zyrtare ose ndalimi i institucioneve fetare do të ngrinte alarme të mëdha në botë për shkeljen e lirisë elementare të besimit, gjë që regjimi donte ta shmangte në arenën diplomatike në fillim të viteve ’90.
Epilogu: Shkatërrimi total gjatë luftës (1998-1999)
Megjithatë, kjo “tolerancë” ndaj objekteve të kultit përfundoi sapo filloi lufta e hapur.
Gjatë viteve 1998–1999, forcat serbe ndryshuan strategji duke kaluar në shkatërrim fizik: mbi 200 xhami, biblioteka islamike, teqe, si dhe kisha katolike shqiptare u dogjën dhe u rrafshuan plotësisht, duke vërtetuar se synimi përfundimtar ishte zhdukja e plotë e trashëgimisë kulturore dhe fetare të shqiptarëve të Kosovës.
Xheva Salihaj
Dikur Gjimnaziste dhe Maturante 1992-1996, ku shkollat u mbyllën dhunshëm nga Okupatori Serb,duke mésuar nëpër shtepi-Shkolla te improvizuar.
(Duraj -Gabrricë e poshtme te lokali i bacës Adem Ish- i burgosur Politik,,Dedë,Topall,Doganaj )
