Në një botë që shpërblen cinizmin, a ka mbetur ende hapësirë për ata që refuzojnë të shesin shpirtin?
Anomalia e ndershmërisë në epokën e utilitarizmit
Ese
Në epokën e sotme, të jesh i ndershëm shpesh përjetohet si një formë “mëkati” laik – një devijim nga rregullat e pashkruara të një bote që ka vendosur të adhurojë shkurtesat, pragmatizmin dhe utilitarizmin.
Në një realitet ku vlerat shiten e blihen, ku dukja ka mposhtur thelbin dhe përfitimi i shpejtë përfshin çdo skrupuj, ndershmëria duket si një anomali e papranueshme.
Siç vërente me cinizmin e dhimbshëm të njohësit të shpirtit njerëzor Fjodor Dostojevski:
“Ndershmëria e tepruar shpesh ngjan me marrëzinë në sytë e atyre që kanë shitur shpirtin për përfitime.”
Kjo ndjesi ftohtësie nuk mbetet thjesht një shqetësim i mbyllur në libra; ajo shpërthen çdo ditë përmes një kakofonie lajmesh që tronditin themelet e njerëzores.
Kur përballemi me krime makabre, abuzime të errëta dhe shkelje çnjerëzore të çdo kufiri moral, ndiejmë një lloj mbytjeje ekzistenciale.
Si mund të ndihet ai që mban ende të paprekur ndërgjegjen?
Përjetohet një dhimbje e thellë, një dëshpërim dhe revoltë e brendshme ndaj kontrastit të fortë mes asaj që duhet të përfaqësojë qenia njerëzore dhe antivlerave që ulërasin nga çdo ekran.
Shoqëria moderne, në etjen e saj për sukses mediatik e material mediatik me çdo kusht, shpesh shpërblen cinizmin dhe shkeljen e normave.
Ajo e lë njeriun e thjeshtë të ndihet i pambrojtur dhe i huaj në shtëpinë e vet – një mjedis ku e drejta eklipsohet vazhdimisht nga forca e të pandershmit.
Në planin e pastër shpirtëror, kjo krizë dëshmon shpërbërjen e kompasit etik kolektiv.
Çfarë ndodh kur ligji moral brenda individit ndeshet me një realitet që glorifikon vetëm interesin e verbër?
Atëherë, ndershmëria kthehet në një luks të shtrenjtë dhe të dhimbshëm. Ajo mbart një kosto të lartë: vetminë e atij që refuzon të marrë pjesë në lojërat e pista, mospërfshirjen në rrjetet e korrupsionit të heshtur dhe, shpesh, moskuptimin nga një turmë që ka gjetur një komoditet të rehatshëm .
Megjithatë, kjo vetmi nuk është dobësi; ajo është streha e vetme ku njeriu mund ta shohë veten në pasqyrë pa ulur sytë dhe të flejë i qetë, në paqe me shpirtin e tij.
Edhe pse errësira bën më shumë zhurmë dhe duket se pushton çdo hapësirë publike, ajo nuk mund ta shuajë përfundimisht dritën.
Qëndrueshmëria e njerëzve parimorë mbetet shtylla e vetme e padukshme që mban ende në këmbë dinjitetin e kësaj shoqërie të tronditur.
Në një botë që ka humbur orientimin, të ruash pastërtinë shpirtërore dhe të mbrosh njerëzoren nuk është thjesht një zgjedhje karakteri – është akti më i lartë i rezistencës dhe i triumfit moral.
Blerina Çifliku Behari
