“RRUGËTIM,” HISTORIA E NJË FAMILJEJE, JETE DHE BREZI
Një vështrim mbi librin “Rrugëtim” Dr. Jaup Zenuni
Nga Agim Lika Poet, studiues dhe historian
Sot kam kënaqësinë të kem në dorë librin më të ri të mikut tim, Dr. Jaup Zenuni, me titullin domethënës “Rrugëtim”. Çdo familje ka historinë e saj. Disa histori ruhen në dokumente, libra e arkiva; të tjera përcillen përmes rrëfimeve të të parëve, fotografive dhe kujtimeve që mbeten të gjalla ndër breza. Por një histori që nuk shkruhet rrezikon të humbasë me kalimin e kohës. Pikërisht nga kjo dëshirë për të ruajtur kujtesën familjare dhe për t’ua përcjellë atë brezave të ardhshëm ka lindur libri “Rrugëtim”. Ai ndërthur historinë e fisit Zenuni me rrugëtimin jetësor, familjar, profesional dhe krijues të autorit, duke sjellë një dëshmi me vlerë njerëzore, biografike dhe dokumentare.
Nga rrënjët familjare te rrugëtimi i jetës. Në qendër të librit qëndron familja Zenuni, me rrënjë në Tunjë dhe degëzime në Belesovë, Cërrik, Tiranë e më tej, në vende të ndryshme të Europës. Sipas dëshmive familjare të paraqitura nga autori, fisi Zenuni lidhet me fisin Basha dhe, rreth pesë breza më parë, një degë e tij mori emërtimin që më vonë u trashëgua si mbiemër familjar. Përmes pemës gjenealogjike, dokumenteve, fotografive dhe kujtimeve, autori rindërton historinë e brezave, duke pasqyruar punën, sakrificat, arsimimin, krijimin e familjeve dhe shpërnguljet. Kjo histori familjare ndërthuret me ndryshimet që kanë përjetuar shumë familje shqiptare: nga jeta tradicionale në fshat drejt qytetit, nga profesione të trashëguara drejt arsimimit dhe nga vendlindja drejt emigracionit. Pema familjare është struktura e këtij rrëfimi, ndërsa jeta e njerëzve i jep atij shpirtin dhe kuptimin. Rrugëtimi personal i z. Jaup Zenunit nis në Tunjë, ku fëmijëria dhe vështirësitë e jetës së fshatit ndikuan në formimin e tij. Shkollimi, i nisur në vitin 1961, e çoi gradualisht drejt horizonteve të reja. Puna, këmbëngulja dhe dëshira për dije e ndihmuan të kapërcente pengesat dhe të ndërtonte një rrugë të gjatë profesionale e akademike.
Në gusht të vitit 1977 nisi punën si mësues i gjuhës angleze në shkollën e mesme të bashkuar “Tahir Sadiku”, në Lenie. Përvoja në arsim, marrëdhëniet me nxënësit dhe kolegët, si dhe veprimtaria kulturore e shoqërore, u bënë pjesë e rëndësishme e formimit të tij. Në vitet 1980–1981, krijimi i familjes me Hatixhe Lepurin dhe lindja e vajzës së tyre, Manjolës, shënuan një etapë të re në jetën personale. Përgjegjësitë dhe sfidat e kohës. Në vitin 1989, autorit iu besua detyra e sekretarit të Komitetit të Partisë së rrethit të Gramshit, me përgjegjësi për arsimin, kulturën, shëndetësinë dhe organizatat e masave. Kjo periudhë përkoi me ndryshimet e mëdha politike e shoqërore të viteve 1990–1991 dhe me kalimin e Shqipërisë drejt pluralizmit. Përvoja e tij gjatë këtyre viteve, angazhimet në jetën politike e vendore dhe përballja me krizën e vitit 1997 përbëjnë pjesë të rëndësishme të rrëfimit. Vendosja në Tiranë në vitin 1997 hapi një kapitull të ri. Në vitin 1999, puna si përkthyes në Misionin MAPE e çoi drejt bashkëpunimit me specialistë të huaj dhe drejt një përvoje të veçantë në fushën e Policisë Kufitare. Kapitulli “Mes beretave blu” ka vlerë të veçantë, sepse përtej kujtimeve personale pasqyron realitetin shqiptar të fundit të viteve 1990, vështirësitë institucionale dhe përpjekjet për bashkëpunim ndërkombëtar. Përvoja me ekspertë nga vende të ndryshme e ndihmoi autorin të zgjeronte horizontin profesional dhe të kuptonte rëndësinë e komunikimit ndërkulturor. Nga Forcat e Armatosura te arsimi universitar. Pas MAPE-së, Dr. Jaup Zenuni nisi një etapë të gjatë pune në Forcat e Armatosura, ku për rreth shtatëmbëdhjetë vjet u angazhua si pedagog i gjuhës angleze, specialist testimi dhe përkthyes. Në Regjimentin Komando dhe në Qendrën e Gjuhëve të Huaja kontribuoi në përgatitjen gjuhësore të ushtarakëve, zhvillimin e programeve dhe përshtatjen e testimit me standardet e NATO-s, veçanërisht me sistemin STANAG 6001. Krahas punës, vijoi formimin akademik, duke përfunduar studimet Master dhe doktoraturën në didaktikën e gjuhëve të huaja, me fokus te ndikimi i testimit në mësimdhënie, mësimnxënie dhe kurrikulë. Në vitin 2014 drejtoi Departamentin Akademik të Qendrës së Gjuhëve të Huaja, ndërsa në vitin 2016 u emërua drejtor i saj.
Pas largimit nga kjo detyrë në vitin 2018, nisi një etapë të re në Kolegjin Universitar të Biznesit, ku u angazhua në drejtimin akademik, zhvillimin e programeve profesionale, akreditimin dhe kërkimin shkencor. Kjo veprimtari përfundoi në qershor të vitit 2025. Këto etapa dëshmojnë një jetë profesionale prej më shumë se katër dekadash, të shtrirë në arsim, administratë, bashkëpunim ndërkombëtar, Forcat e Armatosura dhe arsimin universitar. Krijimtaria dhe trashëgimia e shkruar. Një dimension i rëndësishëm i jetës së autorit është krijimtaria letrare dhe studimore. Krahas mësimdhënies dhe angazhimeve institucionale, ai ka kultivuar poezinë, publicistikën, studimet historike dhe kërkimin akademik. Vëllimet poetike “Zogu i Shpresës”, “Kohë paradoksesh”, “My Word” dhe “Hojet e Vargut” pasqyrojnë interesin e tij për vendlindjen, atdheun, familjen dhe njeriun. Ndërsa botimet “Gramshi”, “Histori e shkurtër e diplomacisë”, “Asistenti i Zyrës”, “Antonio Gramshi”, veprat didaktike dhe “Komunikimi ndërkombëtar” dëshmojnë shtrirjen e interesave të tij studimore. Një vend të veçantë zë edhe libri “Among Blue Berets”, i lidhur me përvojën e tij në Misionin MAPE, si dhe studimi doktoral mbi testimin në mësimdhënien e gjuhës angleze. Këto vepra tregojnë se për autorin shkrimi nuk është thjesht pasion, por një mënyrë për të dokumentuar përvojën, për të zgjeruar dijen dhe për t’ua përcjellë atë të tjerëve. Një jetë si dëshmi. Në tërësi, “Rrugëtim” kapërcen kufijtë e një autobiografie personale. Është historia e një familjeje, por edhe dëshmi e një brezi që përjetoi ndryshime të thella: nga fshati drejt qytetit, nga sistemi socialist drejt pluralizmit, nga izolimi drejt bashkëpunimit ndërkombëtar dhe nga përvoja profesionale drejt zhvillimit akademik.
Vlera e librit qëndron në ndërthurjen e kujtesës familjare me përvojën individuale dhe historinë shoqërore. Përmes dokumenteve, fotografive dhe rrëfimeve, autori përpiqet ta ruajë të shkuarën jo si një varg të ftohtë datash, por si një përvojë njerëzore që mund t’u flasë edhe brezave që nuk e kanë jetuar atë kohë. Në fund të fundit, njeriu mund të largohet nga vendlindja, të ndryshojë profesion dhe të ndërtojë jetën në vende të ndryshme, por rrënjët mbeten pjesë e identitetit të tij. Rrënjët nuk na mbajnë peng të së shkuarës; ato na japin forcën për të ecur drejt së ardhmes. Të shkruash për të shkuarën nuk do të thotë të jetosh në të, por të mos e humbasësh atë. Kur kujtesa shkruhet, ajo bëhet dëshmi; kur përcillet te brezat e ardhshëm, bëhet trashëgimi. Ky është mesazhi thelbësor i “Rrugëtimit” të Dr. Jaup Zenunit: një jetë e ndërtuar mbi punën, dijen, familjen, përgjegjësinë, ndershmërinë dhe krijimtarinë, me një lidhje të pandërprerë me vendin prej nga nisi. Nga Tunjë nisi rruga e gjatë Në udhën e dijes u formësua njeriu Me punë e përkushtim jeta mori krahë Në faqet e librit do të jetojë kujtimi. Urime miku im, Dr. Jaup Zenuni, për këtë vepër me vlerë familjare, biografike dhe dokumentare! Urime dhe suksese të mëtejshme në krijimtarinë tuaj letrare, studimore dhe akademike. Tiranë, 15 tetor 2026
