Prof. Asoc. Dr. Bernard Zotaj, Mjeshtër i Madh
90-vjetori i lindjes së Profesor Xhemal Meçit është një festë jo vetëm për Pukën, por për mbarë kulturën dhe historiografinë shqiptare. Me këtë rast të shënuar, më lejoni që, si një bir i Labërisë, t’i përcjell urimet më të përzemërta, nderimin më të thellë dhe mirënjohjen më të sinqertë këtij personaliteti të shquar të arsimit, historisë, etnologjisë dhe albanologjisë shqiptare.
Jeta e Profesor Xhemal Meçit është një jetë e tërë në shërbim të dijes, të historisë dhe të trashëgimisë sonë kombëtare. Për më shumë se gjashtë dekada ai ka qenë studiues i palodhur, mbledhës dokumentesh, hulumtues i kujtesës historike dhe mbrojtës i pasionuar i identitetit kulturor të Pukës dhe të Shqipërisë.
Lindi në Kabashin e Pukës, një trevë me tradita të lashta atdhetarie e kulture, ku historia dhe natyra duket se ecin së bashku. I rritur mes maleve krenare të Veriut, ai u frymëzua nga historia e vendlindjes dhe që në moshë të re i kushtoi jetën dijes. Rrugëtimi i tij nisi si mësues e edukator dhe u shndërrua në një karrierë të pasur si studiues, historian dhe autor i respektuar në mbarë hapësirën shqiptare.
Studimet universitare në pedagogji, gjuhë, histori dhe letërsi u bënë themeli mbi të cilin ndërtoi një veprimtari të gjerë arsimore e shkencore. Ai shërbeu si mësues, drejtues shkollash, specialist në kabinetet pedagogjike dhe në muzeumet historike të Pukës, duke edukuar breza të tërë me dashurinë për dijen dhe për atdheun.
Paralelisht me misionin e mësuesit, Profesor Meçi u bë një kërkues i palodhur i historisë shqiptare. Ai ndriçoi jetën e patriotëve, luftëtarëve, dëshmorëve dhe figurave të shquara të kombit, duke mbledhur dëshmi, dokumente dhe burime që sot përbëjnë një pasuri të vyer për historiografinë shqiptare.
Veprimtaria e tij shkencore u zhvillua në bashkëpunim me Institutin e Historisë, Institutin e Kulturës Popullore, Institutin e Gjuhësisë dhe Letërsisë, Akademinë e Shkencave të Shqipërisë, Universitetin “Luigj Gurakuqi” të Shkodrës dhe Institutin Albanologjik të Prishtinës. Kudo ai la gjurmë si studiues serioz, me metodë shkencore, integritet profesional dhe dashuri të pakufishme për të vërtetën historike.
Një kapitull i rëndësishëm i jetës së tij lidhet me drejtimin e Shoqatës së Historianëve të Pukës, ku organizoi dhjetëra sesione shkencore, konferenca dhe simpoziume, duke i dhënë jetë studimeve mbi historinë, etnologjinë, folklorin, toponiminë, gjuhën dhe të drejtën zakonore shqiptare.
Kam pasur privilegjin ta dëgjoj Profesor Xhemal Meçin në disa nga këto veprimtari shkencore. Referimet e tij për dëshmorët dhe historinë e Pukës kanë qenë gjithmonë të mbështetura në dokumente, të pasura me fakte dhe të përcjella me një kulturë të admirueshme shkencore.
Bibliografia e tij është një pasuri kombëtare. Në bibliotekat shqiptare zënë vend me dinjitet veprat: “Kanuni i Lekë Dukagjinit” në variantet pukjan e mirditor, “Ndue Pjetri – Mësues i Popullit”, “Migjeni në Pukë”, “Puka që në lashtësi”, “Kabashi – Puka që në lashtësi”, “Poeti i Malësisë – Prendush Gega”, “Dëshmorët e Atdheut të Pukës” dhe shumë studime të tjera që përbëjnë referenca të rëndësishme për studiuesit e sotëm dhe të ardhshëm.
Kontributi i tij është pasqyruar gjithashtu në qindra artikuj, kumtesa dhe studime të botuara në revista shkencore, gazeta, konferenca kombëtare dhe ndërkombëtare, duke e bërë emrin e Profesor Meçit sinonim të seriozitetit dhe përkushtimit shkencor.
Profesor Xhemal Meçi mbetet ndër personalitetet e rralla që mori pjesë si delegat në Kongresin Historik të Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe në vitin 1972, një ngjarje themelore për kulturën kombëtare. Ai pati fatin dhe nderin të bashkëpunojë e të vlerësohet nga kolosë të shkencës shqiptare si Androkli Kostallari, Eqrem Çabej, Mahir Domi, Aleks Buda, Stefanaq Pollo, Jup Kastrati, Spiro Shkurti dhe shumë personalitete të tjera të shquara.
Puna dhe përkushtimi i tij janë nderuar me titullin e lartë “Mjeshtër i Madh”, me Urdhrin “Naim Frashëri” të Argjendtë, si edhe me titullin “Mirënjohja e Qytetit të Pukës”, akorduar nga Bashkia Pukë në shenjë respekti për kontributin e tij të jashtëzakonshëm.
Sot, kur Profesor Xhemal Meçi kremton 90-vjetorin e jetës, ai vjen para nesh si një institucion i gjallë i kujtesës kombëtare, si një urë që lidh traditën me të ardhmen dhe si një model i rrallë i intelektualit që ia kushtoi çdo ditë të jetës Shqipërisë.
Me gjithë zemër, si bir i Labërisë, Ju uroj shëndet të plotë, jetë të gjatë, gëzim familjar dhe vite të tjera krijimtarie. Uroj që drita e mendimit dhe e veprës Suaj të vazhdojë të frymëzojë brezat e rinj të studiuesve shqiptarë.
Më vjen keq që nuk do të kem mundësinë të jem fizikisht në festën e këtij jubileu të madh. Megjithatë, atë ditë do ta ngre dollinë nga larg, me respekt e mirënjohje, për Profesorin e dashur, duke uruar që Zoti t’Ju falë edhe shumë vite të tjera me shëndet e dinjitet.
Urime Bashkisë Pukë për organizimin e këtij përvjetori të merituar në nder të një personaliteti që me penën, dijen dhe përkushtimin e tij ka ndriçuar historinë e Pukës dhe të Shqipërisë.
Gëzuar 90-vjetorin, Profesor Xhemal Meçi!
