Llazar Syziu
Njeriu modern ka shpikur një mrekulli: mund të dijë gjithçka përpara se të ketë ndodhur plotësisht. Dikur gazetari priste lajmin, e verifikonte dhe pastaj e botonte. Sot, lajmi publikohet, verifikohet më vonë dhe, nëse del i rremë, zëvendësohet me një tjetër. Viktima e vetme është e vërteta, e cila nuk ka avokat dhe as sindikatë. Zhvillimi i teknologjisë së informacionit ka ndryshuar rrënjësisht mënyrën se si njerëzit informohen dhe komunikojnë. Në ditët e sotme, mediat on-line janë bërë burimi kryesor i lajmeve dhe analizave për miliona njerëz në mbarë botën. Ato ofrojnë mundësi të reja për shpërndarjen e informacionit, por njëkohësisht krijojnë edhe sfida të rëndësishme për shoqërinë. Për këtë arsye, publikimi i artikujve në mediat on-line duhet të vlerësohet duke analizuar si përparësitë, ashtu edhe mangësitë e tij.
Një nga argumentet më të forta në favor të mediave on-line është shpejtësia e publikimit. Ndryshe nga mediat tradicionale, ku informacioni kalon nëpër procese më të gjata botimi, një artikull në internet mund të publikohet dhe të lexohet në të gjithë botën brenda pak minutash. Kjo është veçanërisht e rëndësishme gjatë fatkeqësive natyrore, krizave shëndetësore ose ngjarjeve politike, kur qytetarët kanë nevojë për informacion të menjëhershëm. Për më tepër, mediat on-line kanë kosto më të ulët dhe mund të arrijnë një audiencë shumë më të gjerë, duke i dhënë mundësi edhe autorëve të rinj të shprehin mendimet dhe idetë e tyre. Mediat on-line janë triumfi i shpejtësisë. Ato nuk njohin kufij, nuk flenë dhe nuk kanë nevojë për shtypshkronjë. Një artikull i shkruar në një qytet të vogël mund të lexohet pas pak sekondash në një metropol të largët. Kjo është një fitore e qytetërimit. Informacioni është bërë më demokratik; ai nuk është më privilegj i pak redaksive të mëdha. Çdokush mund të shkruajë, të publikojë dhe të flasë me botën.
Një avantazh tjetër është përdorimi i elementeve multimediale. Një artikull nuk kufizohet vetëm te teksti, por mund të shoqërohet me fotografi, video, grafikë dhe dokumente që e bëjnë informacionin më të kuptueshëm dhe më tërheqës. Gjithashtu, lexuesit mund të komentojnë dhe të marrin pjesë në diskutime, duke krijuar një komunikim të drejtpërdrejtë midis autorit dhe publikut. Megjithatë, këto përparësi shoqërohen edhe me mangësi serioze. Problemi më i madh është përhapja e lajmeve të rreme dhe e dezinformimit. Shpesh, dëshira për të qenë i pari në publikim bën që disa media të mos verifikojnë burimet e informacionit. Si rezultat, lajme të pavërteta mund të ndikojnë në opinionin publik, të krijojnë panik ose të dëmtojnë reputacionin e individëve dhe institucioneve. Por historia na mëson se çdo demokraci e pakufizuar rrezikon të shndërrohet në anarki. Kur të gjithë bëhen gazetarë, askush nuk ndihet i detyruar të jetë i tillë. Një thashethem i hedhur në internet merr pamjen e një fakti vetëm sepse është lexuar mijëra herë. Nuk është hera e parë që turma gabon; e reja është se tani turma ka një lidhje interneti.
Thuhet se mediat on-line i japin zë popullit. Është e vërtetë. Por populli, ashtu si çdo qenie njerëzore, nuk është gjithmonë i mençur. Ai zemërohet, mashtron, beson legjenda dhe shpesh parapëlqen historinë më interesante sesa atë më të saktën. Prandaj portalet kanë zbuluar një sekret të vjetër të tregtarëve: e vërteta shet, por sensacioni shet më shumë. Një titull i matur lexohet. Një titull që premton fundin e botës shpërndahet. Pra një mangësi është sensacionalizmi. Për të tërhequr sa më shumë klikime dhe përfitime ekonomike nga reklamat, disa portale përdorin tituj mashtrues ose ekzagjerojnë ngjarjet. Kjo ul cilësinë e gazetarisë dhe dobëson besimin e publikut te mediat. Gjithashtu, interneti ka rritur rastet e plagjiaturës dhe të shkeljes së të drejtave të autorit, pasi përmbajtjet mund të kopjohen dhe të shpërndahen lehtësisht pa lejen e krijuesit.
Nga këto argumente kuptohet se mediat on-line janë një mjet i fuqishëm, por që kërkon përgjegjësi të madhe. Gazetarët dhe autorët duhet të respektojnë etikën profesionale, të verifikojnë informacionin dhe të mbrojnë të drejtat e autorit. Megjithatë, do të ishte një gabim t’i shpallnim mediat on-line armike të qytetërimit. Faji nuk qëndron te makina, por te shoferi. Një pendë mund të shkruajë një kryevepër ose një shpifje; interneti mund të përhapë një studim shkencor ose një mashtrim të zakonshëm. Teknologjia nuk ka moral. Moralin duhet ta ketë ai që e përdor. Gazetaria e vërtetë nuk matet me shpejtësinë e gishtave mbi tastierë, por me durimin për të kërkuar faktin. Një reporter i mirë nuk është ai që mbërrin i pari, por ai që largohet i fundit nga vendi i ngjarjes, pasi ka pyetur, ka dyshuar dhe ka verifikuar. Historia është plot me gënjeshtra të shkruara me ngut dhe me të vërteta që kanë ardhur me vonesë.
Në përfundim, publikimi i artikujve në mediat on-line përfaqëson një nga arritjet më të rëndësishme të epokës digjitale, sepse e bën informacionin më të shpejtë, më të aksesueshëm dhe më demokratik. Megjithatë, pa përgjegjësi dhe pa standarde profesionale, ai mund të shndërrohet në një burim dezinformimi dhe manipulimi. Prandaj, sfida e shoqërisë moderne nuk është të kufizojë mediat on-line, por të promovojë një kulturë të informimit të saktë, etik dhe të përgjegjshëm. Mediat on-line janë si një pasqyrë gjigante. Ato nuk shpikin virtytet dhe veset tona; vetëm i zmadhojnë. Nëse shoqëria kërkon dije, interneti do t’i japë dije. Nëse kërkon zhurmë, do të marrë zhurmë. Dhe ndoshta ky është paradoksi më i madh i kohës sonë: kurrë njerëzimi nuk ka pasur kaq shumë informacion në dispozicion dhe kurrë nuk ka qenë kaq e vështirë të dallosh të vërtetën nga jehona e saj.
