Nga Timo Mërkuri
Në pak vargje Migel Flori ndërton një botë ku koha nuk matet me lëvizje, por me pritje. Në qendër të poezisë është një kukull e harruar, e pluhurosur nga koha, një objekt i mbetur në heshtjen e një dhome. Por Migel Flori nuk e lë të mbetet thjesht një send. Ajo i jep frymë njerëzore, duke e shndërruar në një qenie të heshtur që ka marrë mbi vete një përvojë të cilën njeriu vështirë se mund ta mbajë: pritjen. Kjo është arsyeja pse vargu i parë nuk thotë thjesht se kukulla është aty.. Ajo thotë:
“Vetëm kukullat
e pluhurosura nga koha
e dinë…”
Fjala “dinë” është çelësi i gjithë poezisë. Poetja nuk ua jep këtë njohje njerëzve, ajo ua beson kukullave. Kjo është përmbysja e madhe e vargut. Njeriu është ai që jeton, që lëviz, që kërkon dhe pret, por nuk e zotëron kuptimin e pritjes. Kukulla, e palëvizshme dhe e heshtur, e njeh atë deri në skajet e saj më të thella.
Përsëritja e kësaj ideje në të dyja strofat:
“Vetëm kukullat / e dinë…”
dhe
“Vetëm ato / e dinë…”
nuk është një përsëritje e zakonshme ritmike. Ajo vjen si një pohim i prerë, si një e vërtetë që poetja kërkon ta ngulisë në ndërgjegjen e lexuesit. Dy herë thuhet “e dinë”, sepse dy herë hapet i njëjti mister: sa gjatë mund të jetojë një pritje kur ajo nuk mbahet më nga një zemër njerëzore, por nga një trup prej porcelani.
Në këtë kuptim, kukulla bëhet një nga simbolet më të fuqishme të poezisë. Ajo nuk është më lodër, por kujtesë. Nuk është më send, por dëshmitare. Sytë e saj të qelqtë, që në botën reale do të ishin të zbrazët, në botën poetike bëhen vendi ku ruhet një përjetim i pafund: “brenda syve të qelqtë.”
Ky është një nga paradokset më të bukura të poezisë. Ajo që nuk sheh, ruan. Ajo që nuk ndien, mban brenda vetes ndjenjën më njerëzore: pritjen. Qelqi, i ftohtë dhe i pajetë, merr ngrohtësinë e një kujtese që nuk pranon të shuhet.
Edhe pluhuri merr një kuptim tjetër. Ai nuk është thjesht shenjë e harresës. Është koha që ka rënë mbi kukull shtresë pas shtrese. Është si hiri i heshtur i viteve që janë “djegur”, një dëshmi se diçka ka qëndruar aty përtej një jete të zakonshme. Kukulla nuk është braktisur nga koha; ajo është mbushur me kohë.
Këtu poezia merr edhe një thellësi ekzistencialiste. Ajo prek pyetjen e madhe të njeriut: çfarë mbetet pasi çastet kalojnë? Migel Flori nuk e kërkon përgjigjen te kujtesa njerëzore, e cila është e brishtë dhe e përkohshme. Ajo e kërkon te sendi i heshtur. Kukulla bëhet arkivi i një pritjeje që ka mbijetuar më gjatë se ata që kanë pritur.
Në strofën e dytë poezia arrin një përmbysje edhe më të thellë:
“Vetëm ato
e dinë:
sa gjatë
mund të presë koha
kur vishet me porcelan…”
Tani nuk është më vetëm kukulla që pret. Edhe koha merr tipare njerëzore. Ajo vishet me porcelan, bëhet e dukshme, merr trup. Porcelani është një zgjedhje me shumë domethënie: është i brishtë, por mund të jetojë gjatë; mund të thyhet nga një prekje, por mund të mbartë gjurmë të shumë brezave. Në të fshihet vetë natyra e ekzistencës njerëzore: një jetë e brishtë dhe një kujtesë që kërkon të mbijetojë.
Simbolizmi i poezisë lind pikërisht nga ky shndërrim i sendeve në bartëse të përvojës njerëzore. Kukulla, qelqi, pluhuri dhe porcelani nuk janë vetëm figura poetike; ato janë mënyra për të folur për vetminë, kohën dhe pritjen.
Poetja nuk na tregon se çfarë pret kukulla. Dhe kjo është forca e vargut. Një pritje pa emër bëhet më e madhe se çdo pritje konkrete. Ka pritje që nuk përfundojnë me jetën e atij që pret. Ato mbeten në botë, ngjiten pas sendeve, bëhen pjesë e kujtesës së tyre dhe vazhdojnë të jetojnë në heshtje.
Në fund, mbetet një ndjesi e thellë: njeriu kalon përmes kohës, ndërsa disa sende mbeten për ta dëshmuar kalimin e tij. Kukullat nuk flasin, por ato dinë. Dinë atë që ndoshta njeriu nuk arrin ta shpjegojë: sa gjatë mund të jetojë një pritje kur ajo është bërë pjesë e vetë qenies. Në sytë e tyre të qelqtë nuk ruhet vetëm një kujtim; ruhet heshtja e shekujve që kanë pritur.
Sarandë, korrik 2026
Kukulla
Vetëm kukullat
e pluhurosura nga koha
e dinë sa shekuj
mund të flejë një pritje
brenda syve të qelqtë.
Vetëm ato
e dinë:
sa gjatë
mund të presë koha
kur vishet me porcelan….
Migel Flor
