Shqiponja Pazaj Veshaj
Eleni Merkuri, e lindur në vitin 1958, përfaqëson një nga figurat më të shquara të polifonisë shqiptare dhe të traditës së Pilurit. Aktivizimi i saj i hershëm në moshën 12-vjeçare, së bashku me Ermioni Mërkurin (Muçon), shënon fillimin e një karriere të jashtëzakonshme. Në këtë periudhë, ajo interpretoi këngën e përbashkët mbi vdekjen e Gogo Nushit (prill 1970), duke demonstruar një ndjeshmëri të thellë emocionale dhe një maturi vokale të rrallë për moshën e saj.
Roli i saj u konsolidua pak muaj më vonë, në 50-vjetorin e Luftës së Vlorës, kur interpretoi këngën “Komisari i Partisë” para udhëheqësve të kohës, duke e afirmuar veten si një këngëtare e zërit të fortë dhe të harmonizuar, me një prani skenike mbresëlënëse. Nga ky moment deri në Festivalin e Gjirokastrës 1978, Leni Merkuri mbeti hedhësja dhe marrësja e papërsëritshme e Pilurit, duke kontribuar në konsolidimin e stilit dhe teknikave të grupit.
Pas kësaj periudhe, pas viteve ’90, ajo u largua për gati 15 vjet në emigracion. Megjithatë, pas kthimit, u rikthye fuqishëm në skenën folklorike, duke u ftuar nga Drejtuesi Artistik Kristo Çipa në grupin e sapoformuar të Bregdetit të Himarës, ku interpretoi këngë të njohura si “Vajzën e valëve”, “Zura një mike suljote” dhe “Këngën ma vini kurorë”.
Në vitin 2014, me ringritjen e Asamblit Folklorik të Pilurit nën emrin “Bejkë e Bardhë”, Leni krijoi një hedhje të re, e bazuar në konceptin harmonik të Neço Mukos dhe të zhvilluar në disa shkallë nga vetë Leni dhe Lefter Çipa ( Nderi i Kombit)!Kjo qasje tregoi aftësinë e saj për të inovuar brenda traditës, duke ruajtur elementet karakteristike të këngës dhe duke i dhënë atyre një interpretim të ri.
Karriera e saj përfshin më shumë se 200 këngë të hedhura dhe rreth 10 këngë të marrë në mënyrë të veçantë, duke reflektuar një angazhim të jashtëzakonshëm ndaj ruajtjes dhe transmetimit të traditës. Leni Merkuri ka katër fëmijë, përfshirë Marinën, e cila është me autizëm, dhe ky dimension personal thekson përmasën e saj njerëzore dhe fuqinë e saj për të përballuar sfidat personale, ndërsa ruan një karrierë të shkëlqyer artistike.
Në përfundim, kontributi i Eleni Merkurit në muzikën folklorike shqiptare është i jashtëzakonshëm. Ajo jo vetëm që ka ruajtur dhe përcjellë traditën e Pilurit, por edhe ka inovuar dhe pasuruar repertorin me elemente harmonike dhe skenike, duke e afirmuar veten si një figurë qendrore të këngës Vënçe shqiptare dhe një model për brezat e ardhshëm të interpretuesve folklorikë.Duke i uruar Lenit jetë të gjatë e shëndet të mirë , po sjell një nga këngët e Asamblit Bejkë e Bardhë të cilën e hedh me zërin e saj të mrekullueshêm!
