Mina Qirici
Tregim–legjendë
NATA E FUNDIT NË PREHËRIN E VASILIKISË
-Gruaja e Ali Pashë Tepelenës martohet vetëm me Ali Pashë Tepelenën –
E mbështeti me dhembshuri gruaje në prehër.
-Edhe sonte do të flesh në vendin tënd, pashai im!
Ia përkëdheli flokët dhe mjekrën e bardhë, të spërkatur me gjak.
-Nata jonë e fundit, por jo dashuria, pasha. Zemra ime do të jetë pranë teje. Bashkë me ty. Në këtë botë dhe në atë botë. Gruaja e Ali Pashë Tepelenës martohet vetëm me Ali Pashë Tepelenën. Në prehërin tim të virgjër nuk do të mbështetë kokën asnjë burrë tjetër.
Pashanë nuk e zinte kurrë gjumi pa mbështetur kokën në prehërin e saj.
Parajsa e Aliut prej dymbëdhjetë vjetësh martesë.
Gjaku vazhdonte të kullonte ende nga qafa, prerë mizorisht prej dorës së xhelatit turk. Edhe i vdekur nga plumbat, ata e kishin frikë plakun tetëdhjetë e dy vjeçar. Kokën e tij e kërkonte sulltani në Stamboll, në tepsi argjendi. Do ta ngulte në majë të hurit. Të tmerroheshin ata që ngrinin shpatën kundër tij dhe perandorisë së tij.
Vasilikia i fshiu me pëllëmbë gjakun e mpiksur mbi mjekër.
-Dashuria ime…-psherëtiu.
Jeta ime.
Lumturia ime.
Nuk qante.
Aliu nuk i donte lotët në sytë e saj.
Gruaja nuk ia mbylli qepallat.
Sytë kishin ende një dritë të ngrohtë.
Mistike.
Hyjnore.
Kështu i kishte parë për herë të parë…
Shpata e Ali Pashës ishte ngritur lart për të ndëshkuar babanë, vëllezërit dhe kushërinjtë.
Vasilikia vrapoi drejt tij si stuhi dëbore.
E bardhë.
Në sheshin e zi të luftës.
Klithi me zë laureshe, thëllëze dhe pëllumbeshe:
-Mos ua merr jetën, pashai i Janinës!
Të përgjërohem!
Të lutem si fusha malit!
Si vala bregut!
Si toka rrufeve të qiellit!
Ali Pashës i ngriu shpata në dorë.
Engjëlli i vogël kishte zbritur nga qielli?
Me flokët e arta gërshetë, lidhur pas ballit?
Me sy të kaltër si Vjosa në pranverë?
Luanit të Janinës i ra shpata nga dora.
-Je engjëll i bukurisë, zbritur nga qielli?
-Jo, pashai im. Jam Vasilikia, vajza e këtij burri dhe motra e këtyre vëllezërve që ju kërkoni t’u merrni jetën…
-Sa vjeç je, moj Vasiliki e bukur?
-Pas një muaji mbush pesëmbëdhjetë pranvera, pashai im.
-Po t’u’a fal jetën babait, vëllezërve dhe kushërinjve… po ti, çfarë do të më falësh, bukuroshja e vogël?
-Unë jam një fshatare e varfër, pashai im. Nuk kam pasuri, veç zemrës së bardhë…
-Edhe unë këtë dua, Vasilikia: zemrën tënde. Po të jap dy vjet kohë që të rritesh. Kur të mbushësh shtatëmbëdhjetë pranvera, do të vij të të marr nuse.
Sytë e zinj i kishin marrë flakë.
Vasilikia e pa zjarrin e tyre, kur ai kërkonte ta shuante në sytë e kaltër të saj.
-U plotësoftë dëshira e Zotit dhe e juaja, pashai im!
Ali Pashë Tepelena ishte gjashtëdhjetë e pesë vjeç.
Vasilikia e fshatit Plesivicë ishte pesëmbëdhjetë.
Pesëdhjetë vjet më e re.
Pesëdhjetë vjet më i vjetër.
Gjysëm shekulli dashuri që nuk njeh moshë.
Të nesërmen, xhelati shkëputi me forcë nga prehëri i Vasilikisë kokën e përgjakur të Ali Pashë Tepelenës. Plaku tetëdhjetë e dy vjeçar vështronte me sytë e hapur Vasilikinë.
Jo për t’i dhënë lamtumirën.
Por për ta përshëndetur.
Dashuria e vërtetë nuk ka kurrë lamtumirë.
Vasilikia vdiq dymbëdhjetë vjet më pas, në moshën dyzet e pesë vjeçare.
Nuk u martua kurrë.
Në prehërin e saj të virgjër nuk mbështeti kokën asnjë burrë tjetër.
Mina T. Qirici
Tiranë, 16 dhjetor 2025
