Nga Behar Maze
-Mbresa,komentepër librin me poezi “ME SHKRUAN VJESHTA” të poetit Panajot Boli-
Poeti Panajot Boli këtë vjeshtë ,për cudi ka hedhur në treg tek lexuesit librin e tij “Më shkruan vjeshta” me një titull sa domethënës aq dhe simolik ,ku shpalos talentin e tij me shumë poezi lirike ku “rrëfen”e vargëzon një botë të pasur ndjenjash dhe mendimesh duke vënë vulën e dashurisë duke kënduar e thurrur vargje për vendlindjen ,natyrën dhe dashurinë si ndjenjë njerëzore .
Të 107 poezitë e tij njëra më e bukur se tjetra ,të mbajnë mbërthyer nga ndjeshmëria dhe emocionet që provon ,nga mënyra si shkruan , mënyra e thurjes së vargjeve dhe larmia tematike ,ideve dhe mesazheve përcjellëse !
Të gjitha poezitë e tij trajtojnë probleme sociale !
Kur i lexon me vëmendje , të mbajnë peshë me ngarkesën emocionale , falë pasionit e talentit të tij nga mënyra e shprehjes , idetë dhe mesazhet përcjellëse ,ku në këndvështrimin tim poet Panajoti me krijimet e tij , vjen , më i pjekur në mendime ,ide dhe vargëzim , falë përvojës së tij të fituar si poet , gazetar e shkrimtar dhe kurajoz për të shkruar dhe nuk gaboj të them me bindje të plotë se Panajot Boli është një poet me kualitet , një poet cilësor i admirueshëm dhe shumë i pëlqyeshëm për të lexuar .
Poezitë lirike të tij mund ti klasifikoj ;së pari ; poezi kushtuar vendlindjes ,së dyti ,poezi lirike kushtuar natyrës dhesë treti , poezi lirike të dashurisë …
Në të gjitha poezitë e tij spikat uni i tij poetik . Poezitë e tij mbajnë aromë fshati , natyre ,ku jeton e punon poeti ,vendlindjeje ,dashuri prindërore ,..si poezitë “Fshati im i thëllënxave”,”Trëndafilat e oborrit tim”,”Vijnë bilbilat e lumit tim”, “Prapë pyes Bistricën ,”Meditoj me lumin tim,”Mali përballë shtëpisë time”,”U kërrus shumë ,mali i fshatit tim”, “Kishte etje kopshti im”,…etj.
Poezitë e tij në esencë vendlindjeje, përcjellin erë , ngjyrë ,lule ,shumllojshmëri ngjyrash e aromash fshati , natyra është determinante cdo varg lidhur shpirtërisht me zemrën e tij . Vendlindja , natyra bëhet këngë dhe dashuria refren .
Lirikat e Panajotit janë pronë e tij dhe poeti pronar me unin e tij spikat duke e ngritur lart e lartësuar profilin e tij të krijimtarisë ; me dashuri toke ,”pronar” i ligjshëm i fshatit. Pronorët “im” dhe “ime”, i Velahovës ,Bisrticës , i Vurgut ,i Syrit të Kaltër ,kjo jo e lokalizuar , po e përgjithësuar si ndjenjë që u jep bukuri vargjeve .
Poeti ka punuar me fjalën si njësi kuptimore ,me togfjalshat si njësi strukturore , me shumë fjalë emërtuese e shënuese duke u dhënë pronësi lumit ,fshatit ,kopshtit ,bacesmalit ,fushës ,shtëpisë catisë ,oborrit ,oxhakut .. duke u shtuar pronorin “im”, sa dhe imja Shën Mëri ,- thotë poeti .
Poeti fjalët lulet e kopshtit ,erë mali dhe erë fushe , trëndafili i verdhë, “nusëron” në oborrin tim ,flakëron e vallëzon borziloku , plot aromë sherebeli …etj ,gjethja ,fleta ,trungu ,ulliri janë imtësi që depërton deri në qeliza të jetës në fshat .
Poeti në shumë prej poezive të tij i ka ndërtuar në formë bashkëbisedimi flasin shpendët ,kafshët ,insektet , i shpirtëzon ,i personifikon , të flasin si njerëzit ; harabeli sec i thotë bajames , gjeli fjaloset me pulat, dy qen me një dhelpër , manarja që ndjek plakën , një lule e një bletë bëjnë dashuri ,një flutur e një bletë harlisen , vargjet të personifikuara e dhe sendëzuara “flasin” e bisedojnë . Jetën në poezitë e Panajotit e shikojmë në dinamizmin e saj ,në lëvizje të pandërprerë
Poeti depërton në imtësi , në thërmija e në detaje , bën jo zbukurim të rremë , po “qilizëm” me fjalët ezemrës e pasionit të tij.
Në gjithë krijimet e tij si poet lirik , krahas dashurisë për fshatin ,nënë e babë e bashkëfshatarë ,nuk është i zhveshur nga ndjenja e dashurisë për natyrën joshëse të këtyre anëve ku këndon thëllënxa,për malin ,fushën ,lumin pyllin , për pemët ;qeshin buzët e dardhave ,mollët parfumohen, manderina kacurelet shkundi ,…Gjallesat ;thëllënxat capiten mbi shkëmb , u mërdhijnë këmbët gushëkuqëve ,gjeli i Lenës , qeni i xha Micos , macen që si foli .
Si poet lirik ka shaluar kalin e mallit për vendlindjen ,për natyrën e bukur pranverën ,mbretëreshë të stinëve , që ka veshur jelekun jeshil që e mba “mbërthyer” me zemrën e tij ,mbretëreshë të shpirtit,diellin mbret të dritës , agun mbret të lndjeve …. ,për stinët me vjeshtën e begatë fruta plot e dimrin zemrak…
Panua me fjalën e tij ka skalitur e ka lënë shumë gjurmë , vargjet me ngarkesë emocionale duke i dhënë bukuri dhe muzikalitet me shumllojshmërinë ideore , jo vetëm te forma artistike , rimë e ritëm ,po në brendi ,tematikë dhe mesazheve përcjellëse .
Poezia e P. Bolit ka rrjedhshmëri , si ujët e Bistricës ,gurgullon , ka simbolikë , “ngjyrë” e formë, ka të vecanta që si gjen te poet të tjerë ,po dhe të përbashkëta ,nga përdorimi mjeshtërisht i mbretëreshës metaforë në trinomin e krijimeve të tij ,për vendlindjen , natyrën dhe dashurinë si ndjenjë njerëzore.
Poeti ,- thotë do ta ngre folenë e dashurisë në krahët e tu, puthjet ëmbëlsirë , mushti i dashurisë ,loz mes valëve të lumturisë ,..Panajoti ka “kode” për dashurinë që prek zemrat .Megjithë jetën në dinamizmin e vet ,si poet lirik e romantik në poezitë e Panajotit ,vëren dhe ndonjë notë trishtimi , shterpësi jete ,dicaka të munguar , dicka që e mundon . Në disa poezi të tij ,si në poezitë “Ankthi”,”Mëngjez i mpirë” ,”U plak mani im” ,”Nuk mundem” ,…etj .
Krahas bukurisë së fshatit ,natyrës , një vend të vecantë zë dhe tema e emigrimit , kjo plagë shoqërore që e mundon poetin ,se ndjen veten të qetë ,zemra e gij, pikë e vrer dhe me shumë vend kjo braktisje,shterpësi jete , kjo plagë e pashërueshme që e trishton dhe mundon , në natën e pafundme të të moshuarve të fshatit ,në shtëpitë pa djem e vajza , pa nipër e mbesa ,mbetur shkretë ,… Në mënyrë të figurshme ai shprehet :”ulliri u krrus , portokallja e borziloku u tha , pjergulla u thye , ferra mbuloi dhenë , qeni i plakur në oborr , zogjtë e trishtimit mbi pemë, shega cahej nga dhembja,… nga pritja e gjatë e bijëve ,… Me c’barometër ta matim durimin ?!
Ka shumë për të thënë e shkruar pasi cdo poezi ka të vecantën e vet , nëse ndalesh ,por e përgjithshmja e lirikave të poetit Panajot Boli është niveli i lartë ideo artistik që i përshkon ,ndjeshmëria e lartë dhe emocionet që provon, kur i lexon edhe pse është pakësuar në mënyrë të ndjeshme numuri i lexuesve ,poeti me krijimet e tij dhe me mesazhet mbartëse dhe përcjellëse tërheq lexues dhe bëhet një poet popullor i admirueshëm duke e vënë veten me krijimtarinë e tij në një piedestal të lartë si poet cilësor me kualitet të shquar të poezisë e letërsisë shqipe si nga nga tematika ,brendia e bukuria e fjalës dhe e shprehjes artistike .
Ky libër i ri “Më shkruan vjeshta” është një prurje e re e autorit , një risi e një pasuri me bukuri e me vlera ideore e artistike ,që shtohet krijimtarisë së tij të pasur letrare ,krijimtarisë së shkrimtarëve e poetëve jonianë dhe poezisë shqipe .
I urojmë poetit suksese në krijimtari .
Urime poet Panajot Boli !
Sarandë ,tetor 2026
