MYFIT METANI – Nga vështirësitë e fëmijërisë te karriera e tankistit, komandantit dhe pedagogut Nga vështirësitë e fëmijërisë te karriera e tankistit, komandantit dhe pedagogut
Nga Agim Lika Nënkolonel (R), poet dhe studiues
Jeta e Myfit Metanit është një rrugëtim ku vështirësitë e fëmijërisë, etja për dije, përkushtimi ndaj profesionit dhe përvoja e gjatë ushtarake ndërthuren në një histori formimi njerëzor e profesional. I lindur në Vishanj të Tomorricës, Skrapar, ai do ta niste rrugën e arsimit në kushte jo të lehta. Shkollën fillore e përfundoi në Barc, pranë vendlindjes, ndërsa më pas familja u vendos në Portëz të Fierit. Në mungesë të një shkolle shtatëvjeçare në fshat, klasat V–VII i ndoqi në shkollën “Andon Xoxa” në Fier, rreth 3–4 kilometra larg shtëpisë. Çdo ditë e përshkonte rrugën në këmbë. Në shtëpi nuk kishte energji elektrike dhe mësimet i përgatiste nën dritën e llambës së vajgurit. Por vështirësitë nuk e larguan nga dija. Përkundrazi, u bënë pjesë e formimit të tij. “E fillova shkollën me shumë pasion, këmbëngulje dhe përkushtim”, kujton ai.
Një episod nga ditët e para në shkollën “Andon Xoxa” dëshmon për përkushtimin e tij ndaj mësimit. Në një orë gjeografie, pasi dha një përgjigje të plotë dhe të sigurt, mësuesi e pyeti nga ishte. Kur Myfiti i tregoi se vinte çdo ditë në këmbë nga Portëza, sepse atje nuk kishte shkollë shtatëvjeçare, mësuesi e përgëzoi dhe i vendosi notën 5, më të lartën e sistemit të atëhershëm të vlerësimit. Një situatë e ngjashme ndodhi edhe në fizikë. Mësuesi fillimisht dyshoi se përgjigjet e tij mund të ishin mësuar përmendësh. Por pasi e pyeti për pjesë të ndryshme të lëndës, u bind se Myfiti e zotëronte atë në mënyrë të plotë. Në një mbledhje me prindërit e nxënësve të klasave shembullore, mësuesja foli për rezultatet e tij, disiplinën dhe sjelljen. Kur prindërit mësuan se nxënësi që shkëlqente në mësime përshkonte çdo ditë disa kilometra në këmbë dhe studionte nën dritën e llambës së vajgurit, kërkuan ta njihnin. Babai i tij, i pranishëm në atë takim, nuk mundi t’i përmbante lotët e gëzimit. Në fund, prindërit i kërkuan Myfitit të ndihmonte edhe fëmijët e tyre në mësime. Ai e pranoi me kënaqësi. Ishte një gjest i thjeshtë, por që do të merrte kuptim më të madh në vitet që do të vinin: dija, për të, nuk duhej vetëm fituar, por edhe ndarë me të tjerët. Nga banka e nxënësit te tanku Pas arsimit bazë, Myfit Metani vazhdoi gjimnazin “Konstandin Kristoforidhi” në Tiranë. Gjatë viteve 1970–1975 kreu studimet e larta me korrespondencë në degën Histori-Gjeografi, në Fakultetin Histori-Filologji të Universitetit të Tiranës. Ndërkohë, jeta e tij profesionale ishte lidhur tashmë me ushtrinë dhe veçanërisht me armën e tankeve. Në korrik 1965, pas përfundimit të shkollimit ushtarak për tanket, doli oficer tankist me gradën nën/toger dhe u emërua komandant toge. Më pas u bë komandant kompanie tankesh në Uznovë të Beratit.
Një episod nga kjo periudhë tregon diçka për mënyrën se si e kuptonte ai drejtimin.
Një ditë, komandanti i batalionit, Loni Kristo, hyri në tunelin ku punonte Myfiti me efektivin e togës dhe e gjeti duke shtyrë vagonin bashkë me ushtarët.
— Këtë punë bën në tunel bashkë me efektivin e togës që drejton? – e pyeti. Përgjigjja ishte e thjeshtë:
— Jemi zotuar ta fusim teknikën në tunel brenda tre muajve dhe do ta realizojmë patjetër.
Vetëm gjashtë muaj pas marrjes së gradës nën/toger, Myfit Metani u emërua komandant kompanie tankesh. Poshnja – shkolla e komandimit Pas krijimit të Brigadës 18 të Tankeve në Poshnjë të Beratit, ai vazhdoi detyrën e komandantit të kompanisë deri në tetor 1968. Poshnja do të bëhej një nga shkollat më të rëndësishme praktike të karrierës së tij. Aty ai u përball drejtpërdrejt me drejtimin e njerëzve, teknikës, stërvitjes dhe veprimeve taktike. Gjatë kësaj periudhe mori pjesë në disa stërvitje të rëndësishme, ndër to ajo e Ardenicës në tetor 1966. Ai kujton me veçanti mënyrën se si komandanti i batalionit, Loni Kristo, drejtonte veprimet në terren: marshimin, daljen nga tuneli, marrjen e detyrës luftarake, mësymjen, kapërcimin e pengesave dhe bashkëveprimin me këmbësorinë, artilerinë dhe strukturat e tjera. Një tjetër ngjarje e paharruar ishte stërvitja “Tomorri ’68”. Në kushte dëbore, gjatë marshimit në aksin Poliçan–Çorovodë, tanku i Myfit Metanit u përmbys nga një lartësi rreth nëntë metra, pas shembjes së urës mbi të cilën po kalonte. Tanku ra me kullë mbi tokë. Zinxhirët vazhdonin të lëviznin.
Shoferi kishte dalë nga tanku pa fikur motorin, ndërsa pjesëtarët e tjerë të ekuipazhit ndodheshin ende brenda. Nga jashtë u pyetën:
— Si jeni? — Mirë, – u përgjigj Myfiti, – me përjashtim të shoferit, me të cilin nuk po komunikoj. Ekuipazhi arriti të dilte përmes kapakut të poshtëm.
Pavarësisht aksidentit, tanku dhe ekuipazhi i tij vijuan pjesëmarrjen në stërvitje deri në përfundim. Kjo ngjarje do të mbetej gjatë në kujtesën e tij. Marikaj – drejtimi dhe puna Në tetor 1968, Myfit Metani u transferua në batalionin e Marikajt, pjesë e Brigadës 36 të Tankeve në Vorë. Fillimisht vazhdoi si komandant kompanie dhe më pas u emërua shef shtabi i batalionit. Në Marikaj, përveç drejtimit të efektivit, ai u përfshi edhe në një punë të gjerë për ndërtimin e infrastrukturës së repartit: tunele dhe strehime nëntokësore për teknikën, ambiente fjetjeje, kuzhinë, ambiente higjieno-sanitare, zyra, sallë leximi, fusha sportive dhe poligone. Për të, kjo përvojë ishte një tjetër mësim drejtimi. Një repart nuk funksionon vetëm përmes urdhrave; kërkon organizim, punë, përgjegjësi dhe pjesëmarrje. Nga komandanti te pedagogu Më 1 shtator 1971, Myfit Metani filloi kursin dyvjeçar akademik për kuadrot e armës së tankeve në Akademinë e Shtabit të Përgjithshëm. Më 1 shtator 1973, pas përfundimit të kursit, filloi detyrën e shefit të shtabit të Brigadës së 3-të të Tankeve në Korçë. Kjo periudhë e afroi më shumë me planëzimin dhe organizimin taktik. Përvoja e fituar në terren dhe njohuritë akademike u ndërthurën në punën e tij. Në vitin 1976, para kalimit në Akademinë Ushtarake “Skënderbej”, iu ngarkua edhe ndërtimi i një poligoni model për qitje me togë në Koritë. Në gusht të atij viti u zhvillua një mësim tregues me pjesëmarrjen e komandave dhe specialistëve të njësive tankiste. Në tetor 1976 u emërua pedagog i taktikës së tankeve në Akademinë Ushtarake “Skënderbej”. Këtu nisi një etapë e re: nga komandanti që drejtonte në terren, te pedagogu që duhej t’u mësonte të tjerëve si të mendonin dhe të vepronin në terren. Pedagogu që e solli terrenin në auditor Për Myfit Metanin, pedagogjia nuk ishte thjesht përcjellje e njohurive teorike. Ai kërkonte që taktika të shihej, të kuptohej dhe të konkretizohej. Një nga nismat e tij ishte krijimi i një kabineti të posaçëm për taktikën e tankeve, ku përdoreshin makete terreni, skema dhe variante dinamike të veprimeve taktike. Në vend që një situatë të mbetej vetëm në tekst ose në hartë, ajo mund të rikrijohej në maket. Drejtimi i lëvizjes mund të ndryshohej. Variantet mund të krahasoheshin. Studentët mund të argumentonin dhe të analizonin pasojat e vendimeve. Në këtë mënyrë, kabineti u bë një lloj “terreni i vogël” brenda Akademisë. Përvoja e komandantit ishte tashmë në shërbim të pedagogut. Kur fliste për drejtimin e kompanisë, kishte pas vetes vitet e Poshnjës dhe Marikajt. Kur trajtonte planëzimin në nivel brigade, kishte përvojën e Korçës. Kur fliste për terrenin, kishte përjetuar marshime, stërvitje dhe situata të vështira. Studentët nuk merrnin vetëm një shpjegim teorik. Ata përballeshin me pyetje: Ku do të lëvizte tanku? Si do të organizohej veprimi? Çfarë do të ndryshonte në një terren tjetër? Si do të merrej vendimi në një situatë të re? Qëllimi ishte që studenti të mos mësonte vetëm një përgjigje, por mënyrën e të menduarit. Nga përvoja personale te brezat e rinj Rruga e Myfit Metanit mund të shihet si një vijë e pandërprerë formimi. Djali që ecte çdo ditë disa kilometra për të shkuar në shkollë dhe mësonte nën dritën e llambës së vajgurit u bë student, oficer, komandant, shef shtabi dhe më pas pedagog. Në secilën etapë ai mori diçka me vete. Nga fëmijëria mori këmbënguljen. Nga shkolla mori dashurinë për dijen. Nga ushtria mori disiplinën dhe përgjegjësinë. Nga komandimi mori përvojën e drejtimit. Nga akademia mori mundësinë për ta kthyer përvojën në dije dhe për ta transmetuar atë te të tjerët. Kjo e bën historinë e Myfit Metanit më shumë se një kronikë të një karriere ushtarake. Ajo është edhe historia e një njeriu që, duke kapërcyer vështirësitë e fillimit, e ndërtoi rrugën e tij përmes arsimit, punës dhe përvojës. Dhe ndoshta simboli më i bukur i këtij rrugëtimi është pikërisht ai kontrast i thjeshtë: nga drita e zbehtë e llambës së vajgurit në Portëz, te drita e dijes që ai u përpoq t’u përcillte brezave të rinj në auditorin e Akademisë “Skënderbej”. Nga nxënësi te komandanti, nga komandanti te pedagogu – një jetë në shërbim të dijes, profesionit dhe brezave.
Marikaj – drejtimi dhe puna Në tetor 1968, Myfit Metani u transferua në batalionin e Marikajt, pjesë e Brigadës 36 të Tankeve në Vorë. Fillimisht vazhdoi si komandant kompanie dhe më pas u emërua shef shtabi i batalionit. Në Marikaj, përveç drejtimit të efektivit, ai u përfshi edhe në një punë të gjerë për ndërtimin e infrastrukturës së repartit: tunele dhe strehime nëntokësore për teknikën, ambiente fjetjeje, kuzhinë, ambiente higjieno-sanitare, zyra, sallë leximi, fusha sportive dhe poligone. Për të, kjo përvojë ishte një tjetër mësim drejtimi. Një repart nuk funksionon vetëm përmes urdhrave; kërkon organizim, punë, përgjegjësi dhe pjesëmarrje. Nga komandanti te pedagogu Më 1 shtator 1971, Myfit Metani filloi kursin dyvjeçar akademik për kuadrot e armës së tankeve në Akademinë e Shtabit të Përgjithshëm. Më 1 shtator 1973, pas përfundimit të kursit, filloi detyrën e shefit të shtabit të Brigadës së 3-të të Tankeve në Korçë. Kjo periudhë e afroi më shumë me planëzimin dhe organizimin taktik. Përvoja e fituar në terren dhe njohuritë akademike u ndërthurën në punën e tij. Në vitin 1976, para kalimit në Akademinë Ushtarake “Skënderbej”, iu ngarkua edhe ndërtimi i një poligoni model për qitje me togë në Koritë. Në gusht të atij viti u zhvillua një mësim tregues me pjesëmarrjen e komandave dhe specialistëve të njësive tankiste. Në tetor 1976 u emërua pedagog i taktikës së tankeve në Akademinë Ushtarake “Skënderbej”.
Këtu nisi një etapë e re: nga komandanti që drejtonte në terren, te pedagogu që duhej t’u mësonte të tjerëve si të mendonin dhe të vepronin në terren. Pedagogu që e solli terrenin në auditor Për Myfit Metanin, pedagogjia nuk ishte thjesht përcjellje e njohurive teorike. Ai kërkonte që taktika të shihej, të kuptohej dhe të konkretizohej. Një nga nismat e tij ishte krijimi i një kabineti të posaçëm për taktikën e tankeve, ku përdoreshin makete terreni, skema dhe variante dinamike të veprimeve taktike. Në vend që një situatë të mbetej vetëm në tekst ose në hartë, ajo mund të rikrijohej në maket. Drejtimi i lëvizjes mund të ndryshohej. Variantet mund të krahasoheshin. Studentët mund të argumentonin dhe të analizonin pasojat e vendimeve. Në këtë mënyrë, kabineti u bë një lloj “terreni i vogël” brenda Akademisë. Përvoja e komandantit ishte tashmë në shërbim të pedagogut. Kur fliste për drejtimin e kompanisë, kishte pas vetes vitet e Poshnjës dhe Marikajt. Kur trajtonte planëzimin në nivel brigade, kishte përvojën e Korçës. Kur fliste për terrenin, kishte përjetuar marshime, stërvitje dhe situata të vështira. Studentët nuk merrnin vetëm një shpjegim teorik. Ata përballeshin me pyetje: Ku do të lëvizte tanku? Si do të organizohej veprimi? Çfarë do të ndryshonte në një terren tjetër? Si do të merrej vendimi në një situatë të re?
Qëllimi ishte që studenti të mos mësonte vetëm një përgjigje, por mënyrën e të menduarit. Nga përvoja personale te brezat e rinj Rruga e Myfit Metanit mund të shihet si një vijë e pandërprerë formimi. Djali që ecte çdo ditë disa kilometra për të shkuar në shkollë dhe mësonte nën dritën e llambës së vajgurit u bë student, oficer, komandant, shef shtabi dhe më pas pedagog. Në secilën etapë ai mori diçka me vete. Nga fëmijëria mori këmbënguljen. Nga shkolla mori dashurinë për dijen. Nga ushtria mori disiplinën dhe përgjegjësinë. Nga komandimi mori përvojën e drejtimit. Nga akademia mori mundësinë për ta kthyer përvojën në dije dhe për ta transmetuar atë te të tjerët. Kjo e bën historinë e Myfit Metanit më shumë se një kronikë të një karriere ushtarake. Ajo është edhe historia e një njeriu që, duke kapërcyer vështirësitë e fillimit, e ndërtoi rrugën e tij përmes arsimit, punës dhe përvojës. Dhe ndoshta simboli më i bukur i këtij rrugëtimi është pikërisht ai kontrast i thjeshtë: nga drita e zbehtë e llambës së vajgurit në Portëz, te drita e dijes që ai u përpoq t’u përcillte brezave të rinj në auditorin e Akademisë “Skënderbej”. Nga nxënësi te komandanti, nga komandanti te pedagogu – një jetë në shërbim të dijes, profesionit dhe brezave.
