SABİJE KURTİ – HUMANIZMI QË SHNDËRROHET NË POEZI Portret i një infermiereje dhe poeteje që i shërben njeriut me përkushtim dhe fjalës me ndjeshmëri
Nga Agim Lika Poet, historian dhe studiues
Në letërsinë bashkëkohore shqiptare ka krijues që nuk i afrohen poezisë thjesht si një ushtrim estetik apo si kërkim i bukurisë së fjalës, por si një nevojë të brendshme shpirtërore, të lindur nga përballja e drejtpërdrejtë me jetën. Kësaj kategorie i përket edhe poetja Sabije Kurti, e cila ka ditur të ndërthurë natyrshëm dy dimensione të së njëjtës ndjeshmëri njerëzore: misionin fisnik të infermieres dhe botën e brishtë e të thellë të krijimit poetik. E lindur në Milot, në vitin 1968, Sabije Kurti kreu arsimin fillor, tetëvjeçar dhe të mesëm në vendlindjen e saj. Pas martesës me Petrit Islam Kurtin, ish-nënoficer, ajo u vendos në Shetaj, një vend që me kalimin e viteve do të bëhej jo vetëm hapësira e jetës së saj familjare dhe profesionale, por edhe një burim i rëndësishëm frymëzimi. E udhëhequr nga dëshira për t’u shërbyer njerëzve, Sabije Kurti përfundoi fillimisht shkollën njëvjeçare për mami-infermiere dhe, më pas, studimet trevjeçare universitare në degën e Infermierisë. Për më shumë se tridhjetë e gjashtë vjet, ajo ka qenë pranë banorëve të Shetajt dhe të zonave përreth, duke u bërë për ta jo vetëm profesionistja e kujdesit shëndetësor, por edhe një prani njerëzore e besueshme në çastet e vështira. Fillimet e veprimtarisë së saj profesionale qenë veçanërisht të vështira. Në një kohë kur mungonin ambulanca, mjeku dhe infrastruktura e përshtatshme rrugore, asaj i duhej të përballonte shpesh e vetme raste urgjente, në çdo orë të ditës dhe të natës.
Në kushte të vështira, mes përgjegjësive familjare dhe detyrës profesionale, ajo nuk u tërhoq përballë sfidave. Pikërisht aty, në kufirin ndërmjet dhembjes dhe shpresës, sakrificës dhe mirënjohjes, përgjegjësisë dhe humanizmit, duket se mori formë edhe një pjesë e rëndësishme e botës së saj poetike. Siç shprehet vetë autorja: “Puna e infermieres u bë muza ime në krijimtarinë artistike.“ Kjo thënie përmbledh në mënyrë domethënëse raportin ndërmjet profesionit dhe krijimtarisë së saj. Për Sabije Kurtin, poezia nuk qëndron larg jetës. Ajo lind prej saj. Lind nga takimet me njerëzit, nga ankthi i një nate të vështirë, nga një jetë e shpëtuar, nga një falënderim i heshtur, nga dhembja e përjetuar dhe nga shpresa që, edhe në çastet më të rënda, nuk shuhet. Edhe sot, ajo vazhdon t’u shërbejë me përkushtim banorëve të zonës, por edhe vizitorëve dhe turistëve që frekuentojnë bregdetin e Shetajt, veçanërisht gjatë muajve të verës. Ky shërbim shumëvjeçar dëshmon jo vetëm përvojën e saj profesionale, por mbi të gjitha një etikë të rrënjosur thellë në respektin për jetën dhe për njeriun. Jeta, megjithatë, e ka përballur edhe me sprova të rënda. Ndarja nga jeta e bashkëshortit të saj, Petritit, në vitin 2014, shënoi një nga momentet më të dhimbshme të rrugëtimit të saj. Përballë humbjes, ajo gjeti forcën për të vazhduar, duke mbajtur gjallë kujtimin dhe mësimet e bashkëshortit të ndjerë dhe duke përballuar me dinjitet përgjegjësitë e familjes. Si nënë dhe kryefamiljare, ajo arriti të rriste dhe të edukonte tre fëmijët e saj. Vajzat, Nela dhe Tila, kanë krijuar familjet e tyre, ndërsa djali, Oli, vazhdon të ecë në gjurmët e të atit. Sot, Sabije Kurti gëzon edhe lumturinë e të qenit gjyshe, një dimension tjetër i dashurisë që e pasuron botën e saj shpirtërore. Dashuria për letërsinë e ka shoqëruar që në rininë e hershme. Shkrimet e para i nisi që në vitet e shkollës së mesme dhe, pavarësisht vështirësive të jetës, përgjegjësive familjare dhe ngarkesës së profesionit, nuk e braktisi kurrë fjalën e shkruar. Përkundrazi, përvoja jetësore e pasuroi dhe e thelloi marrëdhënien e saj me poezinë. Si lexuese e pasionuar dhe autore e tre vëllimeve poetike, Sabije Kurti ka ndërtuar gradualisht profilin e saj krijues. Deri më sot ajo ka botuar: • „Brigje dhe dallgë“; • „Këngë deti“; • „Lëndina e shpirtit“.
Vetë titujt e këtyre veprave krijojnë një hartë simbolike të botës së saj poetike: brigjet, dallgët, deti dhe lëndina e shpirtit. Në këtë univers, natyra nuk shfaqet vetëm si peizazh, por si pasqyrë e gjendjeve njerëzore. Deti bëhet simbol i jetës dhe i kohës, i trazimit dhe i qetësisë, i largimit dhe i kthimit, i mallit dhe i qëndresës. Poezia e Sabije Kurtit mbështetet kryesisht mbi përjetimin e drejtpërdrejtë. Ajo nuk kërkon të ndërtojë një botë artificialisht të ndërlikuar dhe as të mbingarkojë vargun me figuracion. Forca e saj qëndron te sinqeriteti i ndjenjës, te përvoja njerëzore dhe te komunikimi i drejtpërdrejtë me lexuesin. Në poezinë e saj gjejnë vend dashuria, familja, vendlindja, natyra, deti, humbja, kujtesa dhe shpresa. Këto motive nuk qëndrojnë të ndara nga njëra-tjetra, por ndërthuren në një ligjërim që buron nga përvoja e një gruaje që ka njohur nga afër si brishtësinë, ashtu edhe forcën e jetës. Krijimtaria e saj është përfshirë në antologjitë „Shqipëria, Zemra Jonë“ dhe „Na Bashkoi Poezia“, si dhe në librin „Fjalë Zemre për Vendlindjen“, me autor Agim Lika. Poezitë e saj janë botuar gjithashtu në revistën letrare „Iljaz“, pranë Klubit të Poezisë. Për veprimtarinë dhe krijimtarinë e saj, Sabije Kurti është vlerësuar me çmime dhe mirënjohje, ndër të cilat përmenden Çmimi Letrar nga „Zëri i Mërgimtarit“, Certifikata e Mirënjohjes nga OJF „Ishmi“, si dhe Çmimi i Tretë në konkursin „Poezia e Detit“, organizuar nga Shtëpia e Shkrimtarëve dhe Artistëve të Durrësit. Megjithatë, përtej botimeve dhe vlerësimeve, dimensioni më domethënës i profilit të saj mbetet lidhja ndërmjet jetës dhe krijimtarisë. Sabije Kurti nuk shkruan nga largësia e një vëzhguesi. Ajo shkruan nga brenda jetës. Nga përvoja e gruas, e nënës, e bashkëshortes, e kryefamiljares, e infermieres dhe e krijueses.
Për këtë arsye, poezia e saj mbart gjurmën e së jetuarës dhe një ndjeshmëri që buron nga kontakti i vazhdueshëm me njeriun. Në figurën e saj bashkohen dy mënyra shërbimi që, në thelb, burojnë nga i njëjti humanizëm: kujdesi për trupin dhe kujdesi për shpirtin. Si infermiere, ajo ka qenë pranë njerëzve në çastet e dhimbjes dhe të pasigurisë. Si poete, përpiqet t’u afrohet atyre përmes fjalës, ndjenjës dhe kujtesës. Në të dyja rastet, në qendër mbetet njeriu. Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron veçantia e portretit të Sabije Kurtit: në aftësinë për ta shndërruar përvojën e jetës në ndjeshmëri dhe ndjeshmërinë në poezi. Për më shumë se tri dekada, duart e saj kanë shërbyer për të lehtësuar dhembjen, ndërsa fjala e saj ka kërkuar të prekë shpirtin. Në këtë bashkim të profesionit me artin, të sakrificës me krijimin dhe të humanizmit me poezinë, Sabije Kurti ndërton profilin e një gruaje që ka zgjedhur t’i shërbejë njeriut në dy mënyra të ndryshme, por me të njëjtën zemër. Sepse ka njerëz që jetën e tyre nuk e tregojnë vetëm me fjalë: e dëshmojnë me shërbim. Dhe kur një jetë e tillë shndërrohet në varg, humanizmi bëhet poezi.
