Migel Flor
Luaneshat nuk veshin taka
Luaneshat nuk veshin taka,
ato ecin mbi tokë me peshën e diellit,
me putra që dinë ç’është durimi
dhe kurrizi i tyre s’përkulet për,
Gjah të lirë.
Ajo rri në kafaz prej vështrimesh,
hekurat janë pritshmëri të arta,
të holla si fije fjalësh që thonë:
“Bëhu kështu, që të të duam.”
Rreth saj, këpucë,
role të provuara nga të tjerët:
taka për dhimbjen e bukur,
çizme për marshimin pa zë,
sandale për lirinë e rreme të verës.
Por luanesha ka këmbë që mbajnë histori,
jo stoli.
Ajo s’ka nevojë të ngrihet mbi taka
për t’u dukur e fortë,
forca e saj është ulur brenda vetes.
Kur kafazi hapet nga guximi,
ajo del pa zhurmë,
me krenarinë që s’ka nevojë të vishet.
Sepse luaneshat nuk veshin taka,
ato veshin liri.
Ese
Luaneshat nuk veshin taka
Luanesha është një ide përpara se të jetë një qenie. Ajo mishëron një forcë që nuk kërkon leje, një elegancë që nuk është mësuar, por e lindur. Në një botë që shpesh i kërkon femrës të ngrihet mbi taka për t’u parë, për t’u dëgjuar, për t’u pranuar, luanesha zgjedh tokën. Ajo qëndron e lidhur me rrënjët e veta, me instinktin, me një liri që nuk ka nevojë të shpallet.
Takat janë simbol i një ngritjeje të rreme: një përpjekje për t’u bërë më shumë duke sakrifikuar rehatinë, ndjeshmërinë, ndonjëherë edhe veten. Ato janë kompromis i bukur, dhimbje e paketuar si hijeshi. Por forca e luaneshës nuk lind nga dhimbja e pranuar; ajo buron nga njohja e vetvetes. Ajo nuk ka nevojë të ndryshojë ecjen për të dëshmuar vlerë.
Shoqëria shpesh ngatërron butësinë me dobësinë dhe bindjen me virtytin. Luanesha i kundërshton këto keqkuptime pa zë, vetëm me praninë e saj. Ajo është e butë kur zgjedh të jetë, e egër kur duhet, dhe e qetë sepse e di kush është. Fuqia e saj nuk është demonstrative; ajo është thelbësore.
Kjo ese nuk është kundër takave si objekt, por kundër detyrimit simbolik për t’i veshur ato. Kundër idesë se femra duhet të përshtatet në forma që nuk janë të sajat për t’u konsideruar e denjë. Luanesha na kujton se autenticiteti është forma më e lartë e bukurisë dhe se liria fillon aty ku pushon imitimi.
Në fund, “luaneshat nuk veshin taka” nuk është një refuzim estetik, por një pohim ekzistencial. Është thirrje për të ecur ashtu siç je, pa ngritur veten mbi dhimbje, pa ulur shpirtin për pëlqim. Sepse disa qenie nuk janë krijuar për të parakaluar, ato janë krijuar për të sunduar hapësirën e tyre, me dinjitet të qetë dhe me këmbë të palëkundura mbi tokë.
Migel Flor
