Ai ngeli në piramidë përjetësisht
(Një dëshmi sakrifice në tërmetin e vitit 1967)
Prof. Asoc. Dr. Bernard Zotaj
Sherif Basholli
Tërmeti dhe prova e qëndresës
Dhjetori i vitit 1967 shënoi një nga ngjarjet më të rënda sizmike në Shqipërinë verilindore. Zonat e Librazhdit dhe Peshkopisë u goditën nga një tërmet i fortë, i cili shkaktoi dëme të mëdha materiale dhe la shumë familje pa strehë, në mes të dimrit. Shumë fshatra u dëmtuan rëndë, ndërtesa u rrafshuan, ndërsa banorët mbetën në qiell të hapur.
Reagimi institucional i kohës ishte i menjëhershëm: u organizuan aksione ndihme, u dërguan forca të ushtrisë, kuadro ndërtimi dhe rezerva materiale. Brenda një periudhe relativisht të shkurtër nisi rindërtimi dhe sistemimi i familjeve të prekura. Por përveç plagëve materiale, tërmeti la edhe plagë njerëzore.
Një prej tyre ishte humbja e një ushtari të ri në krye të detyrës.
Një djalë nga Mbolani
Agron Mustafa Elezi lindi në vitin 1946 në fshatin Mbolan të Beratit. Ai u rrit në një familje me tradita atdhetare dhe me ndjenja të theksuara përgjegjësie qytetare. Arsimin 8-vjeçar dhe të mesëm e kreu në qytetin e Beratit, në lagjen “Çlirim”, duke u dalluar për disiplinë dhe karakter të qetë.
Si shumë bashkëmoshatarë të tij, pas përfundimit të shkollës, kreu shërbimin ushtarak. Ai u caktua në repartet kufitare në zonën e Peshkopisë – një zonë e ashpër malore, me klimë të vështirë dhe përgjegjësi të lartë shërbimi.
Ishte vetëm 20 vjeç.
Posta kufitare nr. 219
Në ditën e tërmetit, patrulla e kufirit ndodhej në shërbim pranë piramidës kufitare nr. 219. Këto piramida shërbenin si pika vrojtimi dhe referimi kufitar. Struktura ku ndodhej Agroni ishte e ndërtuar me solet betoni.
Lëkundjet sizmike qenë të forta dhe të papritura. Në pak sekonda, struktura u destabilizua dhe u shemb. Piramida e vrojtimit zuri poshtë njërin prej ushtarëve të shërbimit.
Shokët reaguan menjëherë. Me mjete rrethanore dhe me ndihmën që arriti shpejt nga reparti, u bë çdo përpjekje për nxjerrjen e tij nga rrënojat. Përkushtimi ishte maksimal. Por plagët ishin fatale.
Agron Elezi ndërroi jetë në krye të detyrës.
Ai nuk u nda nga pozicioni i tij i shërbimit. Detyra e gjeti dhe e mbajti aty – në piramidën e kufirit.
Nderimi shtetëror dhe përcjellja në Berat
Humbja e tij u konsiderua rënie në krye të detyrës. Autoritetet e kohës organizuan një ceremoni zyrtare nderimi. Homazhet nisën në Peshkopi, vijuan në Tiranë dhe përfunduan në qytetin e Beratit.
Kortezhi mortor u prit me nderime nga qytetarët. Agroni u përcoll për në Varrezat e Dëshmorëve të Atdheut, duke u përfshirë në panteonin e atyre që sakrifikuan jetën në shërbim të vendit.
Ishte një ceremoni që tejkalonte dhimbjen familjare; ishte një akt kolektiv nderimi.
Dëshmia e një shoku
Ngjarja është rrëfyer nga ushtari kufitar Xhemal Kurt Bashalli, shok shërbimi me Agronin. Ai mori pjesë në shoqërimin e kortezhit deri në Berat dhe për vite me radhë ruajti lidhje të ngushta me familjen Elezi.
Familjet patën vajtje-ardhje deri në fillim të viteve ’90, duke mbajtur gjallë kujtimin e të riut të rënë. Sot, edhe Xhemal Bashalli nuk jeton më, por dëshmia e tij mbetet pjesë e kësaj historie.
Kujtesa që nuk shembet
Tërmetet rrëzojnë ndërtesa, por nuk rrëzojnë kujtesën. Piramida e vrojtimit u shemb atë ditë dhjetori, por figura e Agron Elezit mbeti e ngritur në ndërgjegjen e familjes, të shokëve dhe të qytetit të tij.
Ai ishte vetëm 20 vjeç. Në kulmin e jetës, pa arritur të ndërtojë familje apo të shohë të ardhmen e tij, dha jetën në krye të detyrës.
Në historinë e fatkeqësive natyrore shpesh flitet për dëmet materiale dhe për rindërtimin. Por ka edhe histori njerëzore që mbeten në heshtje. Kjo është një prej tyre.
Agron Elezi mbeti përjetësisht në piramidën e detyrës – simbol i një sakrifice të heshtur, që nuk duhet harruar.
