Idioti i dobishëm
-tregim-
Nga Panajot Zoto
Kishte kaluar mesnata kur ata iu drejtuan “Tajvanit”për të konsumuar një kafe pas tollovitjeve rrugëve të Tiranës. Ishte një ritual i përnatshëm ky, i ngjashëm me festat e dikurshme mitike që zhvilloheshin në Athinën e lashtë kushtuar Dionisit, hyjnisë së verës, pjellorisë dhe ekstazës… Promi, i dehur nga ngazëllimi që prodhonin fjalimet në procesionin e përnatshëm dhe aroma e trëndafiltë e flamingove, vijonte pa pushuar së kënduari lehtaz, si në një përshpirtje, vargjet e një kënge revolucionare ,duke hedhur vështrimin e nënvetëdijes në ritet e festimeve socialiste. Andi, shoku i tij përball, me filxhanin e kafes në buzë, nënqeshte kur dëgjonte vargjet e këngës dhe kujtonte bisedat me pedagogun revolucionar të fakultetit që shprehte hapur mllefin e tij ndaj sistemit dhe, siç thoshte, klasës politike në tërësi.
-Këta janë e vjetra ,e kaluara që duhen larguar. Duhet një Shqipëri e re , një Shqipëri tjetër, pa hajdutë dhe pa …
-Pa çfar, ia preu fjalën Andi shokut të tij.
-Pa këtë uzurpator pushteti, qëëë……,- Nuk e tha fjalën e pistë që mendonte,por me pëllëmbën, të mbledhur grusht, shtriu dorën me drejtim nga godina e madhe në bulevard.
Vijuan të rufitnin kafen dhe në veshët e tyre vinin, si britma kafshësh pylli, thirrjet: “Ram Ik. Raaaaa…Ber..i… ik… burg…burg”
Ata e dinin mirë se ç’kërkonin por në përditshmërinë e procesioneve në sheshin e madh, kishte dhe deviacione nga qëllimi.Recitoheshin të njëjtat tekste.” Edhe sot ,si dje e pardje,mbase edhe nesër kështu…të njëjtat fjalë do të thuhen ?- sikur pyeti Andi ,dukshëm i zhgënjyer nga ç’kishin arritur me qëndrimin stoik të tyre në bulevard.Promi nuk foli. E ndiente ,si një therrje kocke ,boshllëkun e kotësisë.
Kishte kaluar mesnata dhe gjethet e pemëve, që gjelbëronin dhe i jepnin oksigjen parkut të madh, nisën shkundjen, duke krijuar në shumsinë e tyre një rymë ajri që flladiste mjedisin. “Thonë si durojmë në këtë vapë…! Habitem vërtet, si durojmë?”- e prishi heshtjen Andi me këtë pyetje dhe priti përgjigjen e shokut. “Misjonarët nuk nënshtrohen. Edhe ne …”- tha Promo dhe nxitimthi kapi celularin që tringëlliu beftë. E pa. Ishte një mesazh. Lexoi: “ Ti je një idiot i pashoq. Nuk e kupton se e kini futur veten në një tunel që nuk i gjendet dot fundi? I kërkoni popullit të zgjohet!.Gabim.Ju, ti i pari që përnat na çan dërrasat me ca fjalime bajate, duhet të zgjoheni. Idiotizmi juaj nuk ka shëmbëlltyrë…” Nuk e lexoi deri në fund . E mbylli telefonin dhe një sharje me përplasje buzësh u dëgjua si e dalë nga një syrdinë.
-Kush, çfar.. çfar thotë,- nuk iu durua Andit pritja për të mësuar ç’kishte ndodhur.
– Na etiketon si idiot…Hëm,po,po..do ta shohim,-tha Promi dhe u ngrit rrëmbimthi …
Pas një ore, kur nata ende flinte mbi kryeqytet, Promi mbriti në shtëpi. Ndihej i rraskapitur si t’i kishte rënë qylikut tërë ato orë të natës. Nuk vuri gjë në gojë,veç sa u hidratua me pak ujë të ftohtë dhe doli në ballkon.Hodhi vështrimin tutje qendrës ,atje ku merte udhë peligrinazhi i përnatshëm dhe niste, më pas, rituali ceremonial i fjalimeve. Pallati ku ai banonte ishte fare pranë kopshtit zologjik dhe ai, Promo Redi shikonte prej andej të nesërmen, si përmbysje të të sotmes , për të cilën ishte duke sakrifikuar prej muajsh. U hodh pastaj në krevat por nuk fjeti dot. Mesazhi në telefon ia kishte rrëmbyer qetësinë. ‘Idiot unë?’– pyeste me zërin e brendshëm të zëmërimit dhe shtërngonte sytë për të larguar nga vështrimi i mendjes çdo gërmë fyese të inteligjencies së tij.
Kaluan ditë dhe netë të tjera dhe Promi ende nuk e kishte zgjidhur enigmën që fshihte epiteti fyes , siç thoshte,në mesazhet e shumta që mbërrinin në telefonin e tij. Kthehej në shtëpi pas mesnate dhe orët gjer në agun e ditës i kalonte në përgjumje totale, duke parë ëndërra që i fusnin frikën dhe ia shtonin ankthin. Shpesh ,në përpjekje për të rikujtuar debatet, i mjegullohej kujtesa dhe ndjente thyerje të besimit të tij fanatik në rezultatet e pritshme të betejës anti sistem, që turmat e egërsuara pikturonin përnatë në telajot e ëndërrave të tyre. Ndjente shpesh se nga dritarja e dhomës ku flinte frynte një erë e tërbuar me shakullimë dhe, si në shtërngatat detare, e merrte me vete tej kodrave që rrethonin qytetin, në një shteg të ngushtë malor, i sulmuar nga tufani i tmershëm i një dimri të ftohtë. Zgjohej pastaj i pushtuar nga një ankth dërmues dhe dita e re i dukej e zymtë, me një pamje rrugësh në erësirë…
U vesh me nxitim dhe doli në rrugë. ‘Më duhet një psikolog’,-i tha vetes dhe nxitoi hapin, pa e ditur se ç’ mund të bënte me të. Andi e priste te kafja. Bashkë me të edhe Drini , psikologu, miku i tij i vjetër. ‘Edhe me porosi ta kisha…’-sikur foli, dhe u ndie i lehtësuar së brendshmi. U takuan përzemërsisht dhe, si për t’iu larguar paksa hijeve që kishin lënë, në ekstazën e dritshme të subkoshiencës së tij, memet dhe talljet e përditshme që i shfaqeshin në ekranin e celularit, nisi të tregonte ngjarjen banale që kishte ndodhur mbrëmjen e kaluar në qytetin e jugut, ku disa injorrantë( e theksoi fjalën injorantë) ia kishin hedhur në det librat profesor Sazos.
-Nuk ka brirë injoranca,-tha me një ton mospërfillës Andi dhe ia bëri me shenjë kamarjerit.
-Injoranca lidhet me mungesë njohurish apo është çështje karakteri?- pyeti Promi, sa për të gjetur çelësin e e nisjes së debatit.
– Jo, jo, injoranca nuk është domosdoshmërisht mungesë karakteri, nisi të bënte një shpiegim profesional psikologu, -Një njeri mund të mos dijë, fjala vjen, histori a matematikë etj, dhe në këtë pikë mund të mos ketë asgjë idioteske. Problemi fillon kur injoranti nuk e di se nuk di dhe rrefuzon të mësojë.
-Ç’ lidhje ka idiotësia në këtë pikë?- ndërhyri me një ton zëri dukshëm të shqetësuar, Promi, si ta kishte pickuar grerza .
– Idiotësia lidhet më shumë me mënyrën si përdoret gjykimi- shtoi psikologu.
Më tej askush nuk foli. Kishin lënë aty një takim si ‘Shtab drejtues’ i protestës dhe Promi , që digjej përbrenda inatshëm nga sulmet verbale në rrjetet sociale, ia bëri me shenjë Hakos, që lëvizte me nxitim në rruginën e lulishtes përballë. Ishte njëri ndër drejtuesit e vetshpallur të protestës. Pas tij erdhën njeri-pas tjetrit: gazetari Tefa, mjekja Eneida, profesori i historisë Albani dhe djali nga veriu me epitetin ‘qeleshja’. Mbriti kamarjeri dhe të gjithë porositën kafe, siç bënin në takimet e çdo mëngjesi ku diskutonin për axhentën e ditës, folësit,parrullat që do të hidheshin, lëvizjet dhe mënyrën se si do të vepronin për ta mbajtur gjatë turmën në bulevard.
-Filloi çarrja edhe në bllokun qeverisës. E morët vesh ç’ndodhi mbrëmë? Dha dorëheqien ministrja- tha me një gazëllim të dukshëm Hakua, njeriu që parashikonte pritshmëritë ,jo vetëm në politikë.
– Kësaj qeverie i duhen prerë drutë shkurt. Sa më shpejt aq më mirë,- tha e vetmja femër, që kishte marrë pëlqimin e ‘kopetentëve’ në drejtim për të qënë ministrja e shëndetësisë në qeverinë e tyre.
– Dhe kjo do bëhet që ç’ke me të.- i shtoi miell brumit që po trazonin rreth filxhaneve të kafes- Promi.
Folën me radhë dhe seicili shfaqej më optimist se tjetri. Madje ‘qeleshja’, i ardhur nga një qytet verior, nuk nguroi ta ngrinte optimizmin e tij më lart, në piedestalin e qëndrimit revolucionar. “Ne jemi pushteti, Rama qëndron poshtë,kokëvarur dhe i frikur nga forca jonë”-tha. Nuk ia dolën dot të mereshin me axhendën ditore pasi telefonat që mbanin në dorë,trigëllitën njeri pas tjetrit. Promi lexoi sërish mesazhin që ‘ata të pushtetit’ i dërgonin pa pushim. Lexoi dhe pa se fjalës idiot i ishte shtuar edhe ‘i dobishëm’, por nuk e dha veten.Hakua, që e vinte veten në sërën e dijetarëve të mëdhenj, shfry me intat kur lexoi mesazhin dërguar në telefonin e tij. ‘Unë Budalla?!- shqiptoi zhurmshëm, jo pa një mllef të dukshëm për ata që i shkruanin. “Ata që i shkruajnë këto mesazhe janë masha e Qeverisë -tha Andi dhe shtoi – Ja, edhe për mua shkruajnë se qënkam një injorant i pashoq”. Eneida nuk e përmbajti dot veten dhe thiri,pa e ditur kujt i drejtohej, “Mediokër jeni ju që shkruani këto mesazhe”. I riu me qeleshe nuk e tregoi përrmabjtjen e mesazhit të mbritur në telefonin e tij. U ndie më pak i fyer se shokët ,pasi epiteti ‘naiv’ nuk e rëndonte shumë. Gazetari Tefa, në celularin e të cilit nuk kishte mbritur ndonjë mesazh, u përpoq t’i qetësonte shokët duke u thënë se kjo është një luftë memesh,është beteja e fjalëve përmes rrjeteve sociale. “A nuk e zhvillojmë ne këtë betejë?”.- tha dhe kërkoi të mos fiksoheshin pas fjalëve që thuhen. E lanë të takohshin në mbrëmje pak me herët se orari kur mblidhej turma.
Teksa i vinte kyçin portës për të dalë te sheshi, Promi rilexoi me sytë e mendjes tekstin e mesazhit “ …se idioti këmbëngul edhe përballë së dukshmes”, e në përpjekje për të deshifruar domethënien, pyeste veten: “Po si mundet të më etiketojnë idiot mua që kam një barë shkollë”?. Dhe çuditshëm dëgjonte një zë përbrenda qënies që i thoshte se ‘ shkolla nuk është e mjaftë’.’ Pse jo?!’- përgjigjej vetja dhe zëri i brendshëm vijonte: ‘Pse nuk e di ti që gjërat janë ndryshe nga sa i paraqisni ju në foltore?. Gjërat e mira duken por ju nuk i shikoni, këmbëngulni përball të dukshmes, duke nxirrë gjithçka’. ‘Po kjo është normale në një revolucion’ –i përgjigjej vetja dhe zëri i brendshëm vijonte t’ia ndriçonte vetëdijen…U lodh me këtë luftë nervash dhe lëvizi nëpër dhomë si për të dalë nga kurthi ku ishte futur, por telefoni nuk e la të qetë. Kjo e nervozoi edhe më Promion, që ia këputi një të share para se të lexonte mesazhin e radhës. Ngadalsoi hapin dhe u ul në stolin poshtë një peme, për të lexuar mesazhin… Ishte i njëjti që shkruante. Ia dinte edhe emrin, edhe profesionin , edhe vendin e punës,por nuk guxonte të ndeshej hapur me të. Dikur, para fillimit të revolucionit, që u pagëzua me emrin “Flamingo” , ata ishin miq,por ja që… rrëshqiti gishtin mbi ekranin e celularit dhe lexoi: “ Për mua ti je një idiot i dobishëm,Promi. Madje jo vetëm ti.Të gjithë ju që silleni ende vërdallë, pa sens. E di pse?.Ju mungon jo vetëm guximi por dhe nevoja për të gjetur njeriun e duhur që t’ju udhëheq dret fitores.Ju vërtet nuk jeni budallenj,por mungesa e gjykimit kritik ju bën vegla, ju shëndron në mjet të interesave të tjetër kujt.Kujt?. Këtë e dinë edhe …”. E ndërpreu leximin ( mesazhi ishte tepër i gjatë), u ngrit në këmbë dhe u nis drejt sheshit. Dielli po perëndonte në majën e Dajtit. Gati iu erësua vështrimi nga përballja me faktin. As nuk e kishte shkuar ndërmend që ai të “ shndrohej në mjet të interesave të dikujt tjetër”-Këtë kishte lexuar dhe kjo e kishte vënë në mendime të thella. ‘Të kujt?’- thoshte së brendshmi dhe e përvëlonte ideja në se kjo do të thoshte që i shërbente qeverisë. Me duart që i dridheshin e mori telefonin dhe vijoi leximin e mesazhit:” Reziku më i madh nuk vjen gjithmonë nga njeriu që “nuk di”, po nga njeriu që nuk di, dhe që është i bindur se di; që gabon por nuk pranon gabimin, që manipulohet por beson se po vepron me vullnetin e tij. Këta janë idiotët e dobishëm…Kujdes vëlla, kujdes”. Këtu mbyllej mesazhi dhe Promi, si t’i kishin futur fitilat, shfryu dhe nxitoi hapin. Shkoi i pari te vendi dhe zuri foltoren. Fjala e tij ishte e shkurtër, shumë e shkurtër: “ Askush nuk na largon nga beteja nëse ne mbetemi të bashkuar. Me bashkimin tonë do ia dalim ta rëzojmë këtë qeveri dhe…” Këtu ngeci. Dëgjoi një “të lumtë” dhe haroi gjithçka që thuhej për ‘teorinë’ e idiotit të dobishëm.
