Gati tre mijë vjet më vonë, Odiseu niset sërish për në det. Christopher Nolan sjell në ekran epikën e Homerit, por ekziston një hendek i konsiderueshëm dhe i papajtueshëm midis poemës dhe filmit. Ja 10 ndryshimet kryesore.
Ekziston një skenë që përmbledh pjesën më të madhe të Odisesë : një burrë që kthehet në shtëpi pasi humbet pothuajse gjithçka, por që duhet ta fshehë identitetin e tij të vërtetë. Te Homeri, Odiseu – i njohur edhe si Uliksi – mbërrin në Itakë i maskuar si lypës. Ai nuk mund të hyjë thjesht në pallat dhe të njoftojë kthimin e mbretit. Së pari, ai vëzhgon, llogarit dhe pret.
Ideja e ndryshimit është themelore në letërsi, siç shihet te James Joyce dhe Kafka. Dhe është pikërisht ky njeri që ndryshon që Christopher Nolan e sjell në ekran. Edhe pse filmi ruan thelbin e historisë, Odisea e tij nuk është një riprodhim i poemës. Këto janë dhjetë nga ndryshimet e saj kryesore.
- Homeri fillon kur udhëtimi ka zgjatur tashmë me vite.
Odisea nuk fillon me largimin e Odiseut për në Trojë, as nuk e ndjek kthimin e tij në mënyrë kronologjike. Kur fillon poema, heroi ka qenë larg Itakës për vite me radhë dhe mbahet rob nga Kalipso. Nolan e ruan këtë prirje për të prishur kronologjinë, ashtu si Oppenheimer. Kujtimet, kërcimet kohore dhe fazat e ndryshme të udhëtimit lejojnë që historia të bashkohet gradualisht.
- Metamorfozë
Heroi që niset për në Trojë nuk është tamam i njëjti që kthehet në Itakë. Gjatë udhëtimit të tij, ai mëson të fshehë identitetin e tij, të kontrollojë impulset dhe të presë. Ai gjithashtu paguan shtrenjtë për gabimet e tij. Pasi i shpëton Polifemit, për shembull, krenaria e tij e shtyn të zbulojë emrin e tij të vërtetë, duke provokuar ndjekjen e Poseidonit. Nolan e merr këtë transformim dhe e interpreton atë me një ndjeshmëri bashkëkohore, duke i kushtuar më shumë rëndësi kujtesës, luftës dhe pasojave të saj psikologjike.
- Dinakëria si arma kryesore
Odiseu i Homerit nuk triumfon sepse është luftëtari më i fortë. Ai triumfon sepse di të mashtrojë. Ai është “Askush” në krahasim me Polifemin, ai maskohet kur kthehet në Itakë dhe arrin të manipulojë situatat në avantazhin e tij. Filmi e ruan këtë karakteristikë, megjithëse Odiseu i portretizuar nga Matt Damon shfaqet si një njeri më i shënuar nga pesha e përvojave të tij. Inteligjenca mbetet arma e tij, por tani ajo ndan hapësirën me trazirat e brendshme.
- Zotat humbasin një pjesë të fuqisë së tyre
Te Homeri, perënditë ndërhyjnë vazhdimisht. Athina mbron Odiseun; Poseidoni përpiqet ta parandalojë kthimin e tij dhe Zeusi luan një rol në rezultat. Nolani e zvogëlon këtë prani dhe e bën konfliktin të duket më njerëzor. Udhëtimi pushon së qeni vetëm pasojë e mosmarrëveshjeve midis perëndive dhe bëhet historia e një njeriu të përballur me vendimet dhe forcat e tij përtej kontrollit të tij.
- Kalipso zë një vend tjetër
Në poemë, Kalipso e mban rob Odiseun në ishullin e saj për shtatë vjet. Është një marrëdhënie e shënuar nga dëshira, por edhe nga robëria: Odiseu dëshiron të largohet dhe nuk mundet derisa të ndërhyjnë perënditë. Filmi e riinterpreton këtë marrëdhënie, duke i dhënë asaj një dimension më psikologjik. Kalipso pushon së qeni thjesht gruaja që ndalon udhëtimin dhe bëhet pjesë e përvojës emocionale të protagonistes.
- Shfaqet Circe, por episodi është i ngjeshur.
Te Homeri, Kirka i shndërron shokët e Odiseut në kafshë dhe më pas bëhet aleati i tij. Heroi qëndron me të për një vit përpara se të vazhdojë udhëtimin e tij. Në një film, kjo ndërhyrje e gjatë shkurtohet domosdoshmërisht. Nolan ruan thelbin e episodit, por e integron atë në një rrëfim shumë më të shpejtë.
- Disa aventura zhduken
Odisea është plot me episode. Jo të gjitha mundën t’i mbijetonin kalimit në film. Historia e Eolit dhe erërave, për shembull, lihet jashtë, ndërsa takimi me Nausikean dhe feakët gjithashtu humbet rëndësinë që ka në poemë. Nolan e përqendron filmin në pengesat kryesore të udhëtimit të kthimit dhe në marrëdhënien midis Odiseut, Penelopës dhe Telemakut.
- Polifemi dhe Askush
Episodi i Ciklopit është një nga më të vështirët për t’u përshtatur. Në poemë, Odiseu e paraqet veten si “Askush”. Pasi e verbon, Polifemi kërkon ndihmë, duke bërtitur se “Askush” nuk po e sulmon. Mashtrimi mbështetet te gjuha. Ky mjet funksionon jashtëzakonisht mirë në poemë, por është më i vështirë për t’u përkthyer në film dhe në një gjuhë tjetër. Nolan e ruan përballjen, por modifikon disa elementë për ta bërë atë një përvojë në thelb vizuale dhe fizike.
- Telemaku gjithashtu bën udhëtimin e tij
Ndërsa Odiseu është larg, Telemaku rritet. Kjo është një nga historitë paralele më të rëndësishme në poemë. Djali, i cili fillimisht duket i paaftë të përballet me pretendentët, përfundon duke luftuar përkrah të atit. Nolan e ruan këtë evolucion dhe marrëdhënia midis të dyve merr një rëndësi të veçantë. Telemaku jo vetëm që pret të atin e tij të zhdukur, por duhet të vendosë edhe se cilën pjesë të atij babai dëshiron të trashëgojë.
- Kthimi në Ithaka nuk është i njëjtë
Tek Homeri, kthimi kulmon me një rimarrje të dhunshme të shtëpisë së tij. Odiseu, me ndihmën e Telemakut, vret pretendentët që kanë pushtuar shtëpinë e tij. Pastaj lind një kërcënim i ri për hakmarrje, i cili në fund pengohet nga Athina. Filmi e ndryshon këtë fund dhe ofron një interpretim të ndryshëm të kthimit. Ky është një ndryshim i rëndësishëm sepse ndryshon kuptimin e fjalës “shtëpi”. Tek Homeri, Odiseu rimerr atë që i përket. Nolan vë në dyshim se çfarë do të thotë të kthehesh pasi ke kaluar kaq shumë vite larg.
