Albert Z. ZHOLI
Gjuha shqipe është shumë e pasur me shprehje popullore, të cilat janë krijuar nga përvoja dhe zgjuarsia e njerëzve ndër vite. Një ndër këto shprehje është edhe “qiqra në hell”, e cila përdoret shpesh në të folurën e përditshme.
Kjo shprehje e ka origjinën nga jeta e thjeshtë e dikurshme, veçanërisht nga mënyra e gatimit. Burimi i saj gjendet në jetën e thjeshtë të dikurshme, në traditat e gatimit dhe të jetesës së popullit. Helli, një mjet i përdorur për pjekjen e mishit, kërkon copa të mëdha që mund të shpohen dhe të qëndrojnë të fiksuara. Në anën tjetër, qiqrat janë kokrra të vogla, të forta dhe të rrumbullakëta, të cilat nuk mund të vendosen në hell pa u shpërndarë. Pikërisht ky kontrast mes një veprimi dhe pamundësisë për ta realizuar atë, u bë burimi i një shprehjeje plot kuptim pasi qiqrrat bien menjëherë. Pra, ideja për të vendosur qiqra në hell është diçka e pamundur në praktikë.
Nga kjo pamundësi reale, shprehja mori një kuptim figurativ. Ajo përdoret për të përshkruar diçka që nuk mund të realizohet, një ide pa kuptim ose një premtim të kotë. Për shembull, kur dikush thotë gjëra që nuk mund të ndodhin, të tjerët mund t’i përgjigjen se ato janë “qiqra në hell”. Me kalimin e kohës, “qiqra në hell” doli nga kuzhina dhe hyri në gjuhën figurative, duke u përdorur për të përshkruar ide të parealizueshme, premtime boshe apo situata absurde. Në diskursin e përditshëm, ajo përdoret shpesh për të vënë në dukje mungesën e realizmit në atë që thuhet apo propozohet.
Sot, kjo shprehje mbetet një shembull i gjallë i mënyrës se si kultura popullore shqiptare ka ditur të krijojë figura të thjeshta, por shumë domethënëse. Kjo shprehje tregon se populli shqiptar ka ditur të shprehë mendime të thella me fjalë të thjeshta dhe me shembuj nga jeta e përditshme. Ajo mbetet edhe sot një pjesë e rëndësishme e gjuhës sonë, duke na ndihmuar të kuptojmë më mirë situatat e pamundura. Në pak fjalë, “qiqra në hell” nuk është thjesht një shprehje, por një pasqyrim i mençurisë popullore që, përmes humorit dhe ironisë, na kujton se jo çdo gjë është e mundur.
Në përfundim, “qiqra në hell” është një shprehje e krijuar nga përvoja e jetës, e cila përdoret për të treguar diçka të parealizueshme dhe pa logjikë.
