TË DËGJOSH VETEN
Nga Agim Lika
Poet ,studiues dhe historian
Një udhëtim filozofik drejt botës së brendshme.
Njeriu i sotëm jeton në një botë që nuk hesht pothuajse kurrë. Zhurma e qyteteve, telefonat, rrjetet sociale, lajmet, bisedat, angazhimet, detyrimet dhe pritshmëritë e të tjerëve e kanë mbushur jetën me aq shumë zëra, sa shpesh nuk arrijmë të dëgjojmë zërin më të rëndësishëm: zërin e vetes. Ne dimë të dëgjojmë të tjerët. Dëgjojmë prindërit, miqtë, kolegët, njerëzit që duam dhe ata që nuk i duam. Dëgjojmë opinionin e shoqërisë, gjykimet, këshillat, kritikat dhe lavdërimet. Por sa kohë i kushtojmë vetes? Sa herë ndalemi dhe pyesim: Çfarë dua vërtet? Çfarë më dhemb? Çfarë më bën të lumtur? Ku jam sot në jetën time? Dhe mbi të gjitha: a jam ende ai njeri që kam dashur të bëhem? Këto pyetje kërkojnë heshtje. Dhe heshtja, në kohën tonë, është bërë një luks.
Heshtja që na afron me veten. Të heshtësh nuk do të thotë të mos kesh çfarë të thuash. Përkundrazi, ndonjëherë heshtja është forma më e thellë e komunikimit. Një fjalëbe urtë popullore thotë: “Heshtja përveç budallenjtë tregon dhe zgjuarsi” Kur largohemi për pak nga zhurma e jashtme, fillon të dëgjohet një zhurmë tjetër: ajo e mendimeve tona. Në fillim mund të duket e çrregullt. Kujtime, pyetje, fytyra, ngjarje, dëshira dhe pengje shfaqen njëra pas tjetrës.
Por, dalëngadalë, kaosi fillon të marrë formë.
Mendja është si një liqen. Kur sipërfaqja trazohet vazhdimisht, nuk mund të shohësh thellësinë. Mjafton që uji të qetësohet dhe fundi fillon të duket.
Edhe shpirti ka nevojë për një qetësi të tillë.
Ndonjëherë duhet të ndalosh gjithçka, të mbyllësh telefonin, të largohesh nga bisedat dhe të mbetesh vetëm. Jo sepse nuk i do njerëzit, por sepse ke nevojë të takosh veten.
Sepse mund të jesh mes qindra njerëzve dhe përsëri të ndihesh i vetmuar. Dhe mund të jesh vetëm në një dhomë, por të ndihesh i plotë.
Vetmia dhe vetëqenia nuk janë e njëjta gjë.
Vetmia mund të jetë mungesë e dikujt.
Ndërsa të qenit vetëm me veten mund të jetë prani e vetvetes. Kujtimet – një bisedë me të shkuarën
Kur njeriu hesht, e shkuara shpesh kthehet.Jo gjithmonë për të na shqetësuar, por për të na kujtuar se kush kemi qenë. Vijnë në mendje njerëz që dikur ishin pjesë e përditshmërisë sonë dhe sot janë larg. Disa mund të jenë larguar nga jeta, disa nga rruga jonë, ndërsa disa vazhdojnë të jetojnë diku tjetër, por kanë mbetur brenda nesh.
Kujtimet nuk kanë gjithmonë ngjyra të njëjta.
Ka kujtime të bardha, që na sjellin dritë.
Ka kujtime të errëta, që na mësojnë për dhimbjen. Dhe ka kujtime gri, ato që nuk dimë t’i quajmë as të bukura, as të këqija. Janë thjesht pjesë e jetës sonë. Ndoshta pjekuria nuk është të harrosh të kaluarën, por të mësosh të jetosh me të pa lejuar që ajo të të sundojë.
E shkuara nuk mund të ndryshohet. Por mënyra se si e kuptojmë të shkuarën mund të ndryshojë.
Një plagë që dikur na dukej vetëm dhimbje, me kalimin e kohës mund të bëhet mësim. Një humbje mund të na mësojë vlerën e asaj që kemi.
Një gabim mund të na bëjë më të mençur.
Dhe një zhgënjim mund të na mësojë të dallojmë më mirë njerëzit. Prandaj, kujtimet nuk janë gjithmonë një kthim prapa. Shpesh janë një mënyrë për të kuptuar më mirë të tashmen.
Sa bukur është kur dikush të kujton! Ka momente kur një telefonatë e papritur, një mesazh ose një përshëndetje nga dikush që nuk e ke dëgjuar prej kohësh, të ndryshon krejtësisht gjendjen shpirtërore. Dhe atëherë kupton një të vërtetë të thjeshtë: njeriu ka nevojë të ndihet i kujtuar. Jo për t’u lavdëruar. Jo për t’u admiruar.
Por për të ditur se ekziston në kujtesën dhe në zemrën e dikujt. Sepse të kujtohesh do të thotë të kesh lënë një gjurmë. Mund të mos kemi pasuri të mëdha. Mund të mos kemi pushtet, famë apo emër të madh. Por nëse diku ekziston një njeri që buzëqesh kur kujton një moment me ne, atëherë kemi lënë diçka pas. Dhe ndoshta kjo është një nga pasuritë më të mëdha që mund të ketë një njeri.
Monologu i brendshëm. Ka një moment kur biseda me veten bëhet më e sinqertë se çdo bisedë tjetër. Nuk ke pse të shtirësh. Nuk ke pse të justifikohesh. Nuk ke pse të bindësh askënd.
Je vetëm përballë vetes. Dhe vetja di shumë gjëra për ty. Di frikërat që nuk ia ke treguar askujt.
Di ëndrrat që ke fshehur. Di njerëzit që ke dashur.
Di ata që të kanë lënduar. Di gabimet për të cilat nuk ke folur. Di edhe ato momente kur ke buzëqeshur para të tjerëve, ndërsa brenda teje ka pasur stuhi. Prandaj, të dëgjosh veten kërkon guxim. Sepse ndonjëherë përgjigjet që gjejmë brenda nesh nuk janë ato që dëshironim të dëgjonim. Por vetëm duke i pranuar ato mund të fillojë ndryshimi.
Pse kemi frikë nga heshtja? Ndoshta sepse heshtja na heq mundësinë për t’u fshehur.
Kur ka zhurmë, mund të shpërqendrohemi.
Mund të merremi me problemet e të tjerëve dhe të harrojmë problemet tona. Mund të kalojmë orë të tëra duke parë jetën e njerëzve të tjerë në ekran, ndërsa harrojmë të shohim jetën tonë.
Mund të flasim për gjithçka, vetëm që të mos flasim me veten. Por sa gjatë mund të ikësh nga vetja? Nga vetja nuk mund të arratisesh. Mund të largohesh nga një qytet, nga një punë, nga një marrëdhënie, nga një rreth njerëzish. Por veten e merr gjithmonë me vete. Prandaj, ndoshta zgjidhja nuk është të ikësh nga vetja, por të mësosh ta kuptosh atë. Të pranosh veten
Të dëgjosh veten do të thotë edhe të pranosh se nuk je i përsosur. Njeriu ka kontradikta. Mund të jetë i fortë dhe i brishtë njëkohësisht. Mund të falë, por edhe të mbajë plagë. Mund të jetë i lumtur dhe i trishtuar brenda së njëjtës ditë.
Jeta nuk është bardhë e zi. Ka shumë gri në mes.
Dhe ndoshta pikërisht aty qëndron pjesa më njerëzore e ekzistencës. Pranimi i vetes nuk do të thotë të justifikosh gabimet. Do të thotë t’i njohësh ato dhe të kesh vullnetin për t’u bërë më mirë. Nuk mund ta ndryshosh atë që ke qenë.
Por mund të zgjedhësh atë që do të bëhesh.
Zëri i brendshëm dhe zgjedhjet e jetës
Shpesh kërkojmë përgjigje jashtë vetes.
Pyetim të tjerët çfarë duhet të bëjmë, çfarë duhet të zgjedhim, ku duhet të shkojmë. Sigurisht, këshillat e njerëzve të mençur kanë vlerë. Por në fund, rrugën duhet ta zgjedhim vetë. Sepse askush tjetër nuk e jeton jetën tonë.
Askush nuk i ndien dhimbjet tona në të njëjtën mënyrë. Askush nuk i njeh ëndrrat tona siç i njohim ne. Dhe askush nuk mund të mbajë përgjegjësinë për zgjedhjet tona. Prandaj, zëri i të tjerëve mund të jetë një udhëzim, por zëri i ndërgjegjes duhet të jetë busulla. Kur ndërgjegjja hesht, njeriu mund të fitojë shumë gjëra dhe përsëri të humbasë veten.
Koha dhe marrëdhënia me veten. Me kalimin e viteve, njeriu fillon të kuptojë se koha është pasuria më e çmuar. Në rini mendojmë se kemi kohë për gjithçka. Më vonë kuptojmë se nuk kemi kohë për gjithçka. Dhe atëherë fillojmë të zgjedhim. Zgjedhim njerëzit që duam të kemi pranë. Zgjedhim betejat që ia vlen të luftojmë.
Zgjedhim gjërat që na japin paqe. Dhe mbi të gjitha, mësojmë se nuk është e nevojshme t’u përgjigjemi çdo zëri. Jo çdo kritikë kërkon përgjigje. Jo çdo provokim kërkon reagim.
Jo çdo largim kërkon ndjekje. Ndonjëherë pjekuria është thjesht të buzëqeshësh, të heshtësh dhe të vazhdosh rrugën.
Kur bota mund të presë. Ka çaste kur duhet t’i thuash botës: prit pak! Prit, sepse kam nevojë të dëgjoj veten. Prit, sepse kam nevojë të kuptoj çfarë dua. Prit, sepse kam nevojë të kujtoj.
Prit, sepse kam nevojë të shëroj diçka brenda meje. Nuk është egoizëm të kujdesesh për botën tënde të brendshme. Është domosdoshmëri.
Një njeri që nuk dëgjon veten mund të humbasë drejtimin edhe kur ecën shumë shpejt. Ndërsa ai që ndalet për të reflektuar mund të ecë më ngadalë, por në drejtimin e duhur.
Në fund mbetesh me veten. Në fund të ditës, kur njerëzit largohen, telefonat heshtin dhe dritat e qytetit fillojnë të zbehen, mbetesh përsëri me veten. Dhe kjo nuk duhet të na frikësojë. Duhet të na mësojë. Sepse marrëdhënia më e gjatë që do të kemi në jetë është marrëdhënia me veten.
Njerëzit mund të vijnë e të ikin. Rrethanat ndryshojnë. Koha kalon. Trupi plaket. Bota ndryshon. Por ti jeton me veten çdo ditë.
Prandaj, bëhu mik me veten.Fal veten për gabimet që nuk mund t’i ndryshosh. Mëso nga plagët që ke kaluar. Ruaj kujtimet që të bëjnë më të mirë. Mos harro njerëzit që të kanë dashur.
Dhe mos lejo që zhurma e botës ta mbysë zërin tënd. Sepse ndonjëherë përgjigjja që kërkojmë prej vitesh nuk është diku larg. Ajo është brenda nesh. Thjesht duhet të krijojmë pak heshtje për ta dëgjuar. Dhe ndoshta ky është një nga mësimet më të bukura të jetës:
Njeriu nuk ka gjithmonë nevojë të kërkojë një rrugë të re; ndonjëherë ka nevojë vetëm të ndalet, të dëgjojë veten dhe të kuptojë se në cilën rrugë ndodhet.
Sepse në fund, mes gjithë zhurmës së kësaj bote, zëri që duhet të dëgjojmë më shumë është ai që vjen nga brenda. Zëri ynë. Vetja jonë dhe
e vërteta jonë.
