Prof. Asoc. Dr. Bernard Zotaj
Lamtumirë për Vezire Fejzi Hysko
Vezire Fejzi Hysko lindi më 1 shkurt 1935 në fshatin Spatharë të Skraparit. Spathara ishte një vendbanim i vogël në përmasa, por me rrënjë të thella historie dhe tradite. Aty, mes maleve dhe kodrave që mbajnë jehonën e shekujve, ajo u rrit në një familje të thjeshtë punëtore, por me ndjenja të forta patriotike.
Në këtë mjedis familjar ajo mësoi vlerat e jetës: mirësinë, punën e ndershme, respektin për njerëzit dhe përkushtimin ndaj familjes. Që në moshë të re u formua si një vajzë e urtë, me karakter të fortë dhe me një ndjenjë të thellë përgjegjësie për jetën dhe njerëzit përreth.
Fëmijëria e saj përkoi me vitet e Luftës Nacionalçlirimtare. Ajo dëgjoi krismat e luftës dhe pa me sytë e saj partizanët që luftonin për çlirimin e vendit. Atëherë nuk mund ta mendonte se një ditë do ta lidhte jetën me një nga ata luftëtarë të lirisë.
Në vitin 1951, vetëm 16 vjeçe, ajo u martua me ish-partizanin Avni Brahim Hysko nga fshati Strorë i Skraparit. Që nga ajo ditë filloi rrugëtimi i saj i gjatë si bashkëshorte dhe si nënë, në krah të burrit që shërbente si oficer i Ushtrisë Popullore.
Jeta e tyre u shoqërua me lëvizje të shumta, sipas detyrave të Avniut. Vezirja e ndoqi burrin me përkushtim dhe durim, duke u vendosur në qytete dhe zona të ndryshme të vendit, si në Konispol, Jorgucat dhe Gjirokastër. Më në fund, që nga viti 1962 familja u vendos përfundimisht në qytetin e Beratit.
Në çdo vend ku jetuan, ajo u përshtat me vështirësitë e fillimeve të reja, duke mbajtur gjithmonë të bashkuar familjen dhe duke krijuar një vatër të ngrohtë familjare.
Bashkë me Avniun ndërtuan një familje të mbështetur në dashuri, respekt dhe sakrifica. Ata u gëzuan me pesë fëmijë: Donikën, Pranverën, Teftën, Xhevdetin dhe Majlindën. Prindërit u dhanë atyre mbështetje të pakursyer, forcë për jetën dhe respekt për njerëzit. Këto ishin vlerat që nëna Vezire i kultivoi çdo ditë me shembullin e saj.
Vezirja punoi për shumë vite me përkushtim në vende të ndryshme pune, ndër të cilat në Ndërmarrjen Bujqësore Uznovë dhe në Kombinatin e Tekstileve në Berat. Kudo ku punoi u dallua për thjeshtësinë, mirësinë dhe fjalën e ëmbël.
Ajo ishte një grua e urtë, e dashur dhe e fortë në karakter. Shtëpia e saj ishte gjithmonë e hapur për miq dhe të afërm, ndërsa zemra e saj plot mirësi për njerëzit.
Kështu e kujtojnë sot të gjithë ata që e njohën.
Partizani dhe ushtaraku Avni Hysko
Avni Brahim Hysko lindi në vitin 1928 në fshatin Strorë, pranë Çorovodës, në një familje të thjeshtë, por me ndjenja të forta atdhetare. Babai i tij, Brahimi, ishte një patriot që u përpoq t’u rrënjoste fëmijëve dashurinë për vendin dhe për lirinë.
Jehona e luftës partizane kishte mbërritur herët në Skrapar. Avniu përjetoi nga afër zhvillimet e luftës dhe ishte dëshmitar i çlirimit të Çorovodës më 5 shtator 1942. Që në moshë të re u përfshi në organizatën e rinisë antifashiste të zonës dhe u bë një nga aktivistët më të dalluar të saj.
Në vitin 1944 ai u rreshtua në radhët e Brigadës VII Sulmuese, një nga formacionet më të njohura të Ushtrisë Nacionalçlirimtare. Brigada u formua më 17 mars 1944 në Vlush të Skraparit dhe Avniu ishte ndër 450 partizanët e saj të parë.
Si pjesëtar i kësaj brigade, ai mori pjesë në një rrugë të gjatë luftarake kundër pushtuesve nazistë dhe bashkëpunëtorëve të tyre. Brigada zhvilloi mbi 120 luftime dhe beteja në territore të ndryshme të vendit, duke kontribuar në çlirimin e një sërë qytetesh dhe qendrash të rëndësishme, ndër të cilat Berati, Shën Pali, Lezha dhe Shkodra.
Pas çlirimit të Shkodrës, Brigada VII Sulmuese vazhdoi luftimet edhe përtej kufijve të Shqipërisë, si pjesë e Divizionit VI të Ushtrisë Nacionalçlirimtare. Me urdhër të Komandantit të Përgjithshëm, njësitë shqiptare morën pjesë në ndjekjen e ushtrisë gjermane në territoret e Jugosllavisë së asaj kohe.
Në kushte të vështira dimri dhe me mungesa të shumta furnizimi, partizanët shqiptarë zhvilluan luftime në Tuz, Podgoricë, Zhalicë, Meduar, Dediç, Rudo, Suogor dhe deri në Vishegrad. Ishte një rrugë e vështirë, por e mbushur me heroizëm dhe sakrifica.
Partizanët, shpesh këmbëzbathur dhe të ngarkuar me armë e municione në shpinë, njerëz të thjeshtë të popullit, por me zemër të madhe patriotike, shkruan faqe të rëndësishme të historisë së luftës për liri.
Njerëz të thjeshtë, por plot mirësi
Pas çlirimit të vendit, Avniu iu përgjigj thirrjes së Atdheut dhe vazhdoi të shërbejë në radhët e ushtrisë. Ai kreu kurse dhe shkolla të kohës për përgatitjen ushtarake dhe shërbeu si oficer në Forcat e Kufirit, duke përmbushur me përkushtim detyrat që i ngarkoheshin.
Deri në vitin 1962 ai qëndroi në këtë shërbim, ndërsa më pas kaloi në jetën civile, ku vazhdoi të punonte me ndërgjegje dhe korrektësi.
Në qytetin e Beratit ai u rreshtua në organizatën e veteranëve të Luftës Nacionalçlirimtare dhe dha kontribut në jetën shoqërore të komunitetit. U dallua për korrektësi, për fjalën e urtë dhe për respektin që tregonte ndaj bashkëluftëtarëve dhe bashkëqytetarëve.
Në vitin 1984 Avni Hysko u nda nga jeta. Por rrugën dhe idealet e tij i vijoi bashkëshortja e tij, Vezirja, e cila me përkushtim i përcolli këto vlera tek fëmijët.
Ajo i rriti ata me dashuri për familjen, për vendin dhe për njerëzit. Fëmijët e tyre dolën në jetë me ndershmërinë dhe shembullin e prindërve, krijuan familjet e tyre dhe edukuan brezat e rinj me respekt për traditën dhe për rrënjët familjare.
Kështu, familja Hysko mbetet një shembull i njerëzve të thjeshtë, por me vlera të mëdha njerëzore – një familje që la gjurmë të qeta, por të qëndrueshme në jetën e komunitetit dhe në kujtesën e njerëzve që i njohën.
