Nga Shafiga Rahimli
Pasojat e politikave të asimilimit dhe migrimit të detyruar kundër popullsisë turke në Bullgari midis shekullit XIX dhe XX
Politika e spastrimit etnik dhe deportimit të drejtpërdrejtë kundër myslimanëve në Ballkan, e nisur në shekullin XIX, vazhdoi deri në fund të shekullit XX. Kjo politikë, veçanërisht intensive midis fundit të shekullit XIX dhe fillimit të shekullit XX, synonte krijimin e shteteve kombëtare të bazuara në një identitet të vetëm etnik, në vend të ruajtjes së bashkëjetesës.
Kur u krijua shteti i Bullgarisë, bullgarët ishin thellësisht të shqetësuar sepse popullsia turke përbënte mbi pesëdhjetë për qind të popullsisë totale. Mënyra e vetme e perceptuar për të ulur numrin e turqve brenda kufijve bullgarë ishte eliminimi i tyre ose detyrimi për t’i mërguar.
Ulja e popullsisë turke në Bullgari përfaqësonte një strategji politike antihumaniste që synonte forcimin e pozitës së bullgarëve në qeveri.
Gjatë ripërcaktimit të kufijve u zhvilluan migrime masive në shkallë të gjerë, dhe viktimat kryesore ishin turqit. Politikat e asimilimit të imponuara ndaj turqve të Bullgarisë zgjatën për një kohë të gjatë dhe u intensifikuan ndjeshëm pas luftërave botërore. Edhe gjatë Luftës së Ftohtë, turqit në Ballkan iu nënshtruan migrimeve përmes marrëveshjeve dypalëshe. Asimilimi i turqve në Bullgari mbetet një realitet i dhimbshëm, i formësuar nga nacionalizmi bullgar, efektet e të cilit vërehen ende sot.
Ky studim analizon politikat e asimilimit dhe migrimit të zbatuara ndaj turqve në Bullgari, së bashku me shkaqet dhe pasojat e tyre, bazuar në fakte dhe dokumente historike e shkencore.
Një nga fqinjët më të vjetër të Turqisë, Bullgaria është vendi ballkanik me popullsinë më të madhe turke (rreth 10% e popullsisë totale). Historianët theksojnë se turqit nuk erdhën në Ballkan në një periudhë të vonë, por ishin ndër popujt autoktonë të rajonit shumë përpara pushtimit osman. Madje edhe emri “Ballkan”, me origjinë turke dhe me kuptimin “zonë malore dhe pyjore”, pasqyron rrënjët e thella historike të turqve në rajon.
Dihet se fise turke që rrjedhin nga stepat jetonin në këtë rajon shekuj para Krishtit. Prania në Ballkan e fiseve turke si Avarët, Peçeneget, Uzet, Berendët, Kumanët dhe Kipçakët të paktën një mijë vjet para osmanëve është një fakt historik i pamohueshëm.
Siç thekson Prof. Dr. në veprën e tij “Migrim apo zhvendosje e detyruar në Ballkan?”, ardhja e turqve, veçanërisht në Ballkanin jugor, nuk ishte pas asaj të sllavëve. Gjatë periudhave selxhuke dhe sidomos osmane, migrimet në Ballkan përfaqësonin një ndërthurje midis turqve ballkanikë dhe turqve oghuzë.
Vendosja e fiseve turke oghuze në territorin e Bullgarisë së sotme filloi midis fundit të shekullit III dhe fillimit të shekullit IV dhe vazhdoi deri në pushtimin osman. Bullgaria mbeti nën sundimin e Perandorisë Osmane për rreth 500 vjet, nga fundi i shekullit XIV deri në fund të shekullit XIX. Pas pushtimit të rajonit nga Sulltan Murati I, turqit oghuzë u vendosën në këto toka dhe, përmes ndërveprimit me popullsitë vendase, u bënë të njohur si turq bullgarë. Procesi i zgjerimit osman i nisur nga Murati I u përfundua gjatë sundimit të Sulltan Bajazitit I në vitin 1389, pas së cilës Bullgaria kaloi nën sovranitetin osman.
Deri në shekullin XIX, turqit e Bullgarisë jetonin relativisht të lirë në Ballkan; megjithatë, fati i tyre ndryshoi pas luftës midis Rusisë dhe Turqisë. Para kësaj lufte, fakti që popullsia turke në rajon e tejkalonte atë bullgare ishte vetë një tregues i kësaj lirie relative. Megjithatë, pas asaj që njihet historikisht si “Lufta e ’93-shit”, autoritetet bullgare filluan përpjekje sistematike për të zvogëluar popullsinë turke. Këto vite, të kujtuara si ndër periudhat më të errëta të shtypjes, u shënuan nga masakra ndaj turqve dhe shkaktuan migrime masive drejt territoreve osmane.
Periudha e luftërave ballkanike përfaqëson një fazë të dytë të karakterizuar nga një agresivitet më i madh politik kundër turqve, e shënuar nga politika asimilimi dhe migrimi të detyruar. Këto politika, të përshpejtuara nga luftërat ballkanike, u intensifikuan edhe më shumë gjatë Luftës së Parë Botërore dhe prodhuan pasoja shkatërruese gjatë dhe pas Luftës së Dytë Botërore. Migrimet e viteve 1950–1951 dhe të vitit 1989 tregojnë qartë se këto politika vazhduan edhe gjatë Luftës së Ftohtë, megjithëse përmes metodave të reja të asimilimit.
Nga Shafiga Rahimli
Master pranë Universitetit (Turqi)
Përktheu: Angela Kosta
SHAFIGA RAHIMLI,
Master’s degree at Dokuz Eylül University, Turkey
THE CONSEQUENCES OF ASSIMILATION AND FORCED MIGRATION POLICIES AGAINST THE TURKISH POPULATION IN BULGARIA IN THE 19th–20th CENTURIES
The policy of ethnic cleansing and deportation directed against Muslims in the Balkans, which began in the 19th century, continued until the end of the 20th century. This policy, which was felt more intensely in the late 19th and early 20th centuries, served the aim of establishing nation-states based on a single ethnic identity rather than maintaining coexistence.
When Bulgaria was established, Bulgarians were deeply concerned because the Turkish population constituted more than fifty percent of the population. The only way to reduce the number of Turks within Bulgaria’s borders was perceived as either eliminating Muslims or forcing them into exile. Reducing the Turkish population in Bulgaria was an anti-humanist political strategy designed to strengthen the position of Bulgarians in governance.
During the redrawing of borders, large-scale mass migrations took place, and the primary victims of these migrations were the Turks. The assimilation policies imposed on the Turks of Bulgaria lasted for a long time and intensified significantly after the Balkan Wars and the World Wars. Even during the Cold War period, Turks in the Balkans were subjected to migration through bilateral agreements. The assimilation of Turks in Bulgaria remains a painful reality shaped by Bulgarian nationalism, the effects of which can still be observed today.
This study analyzes the assimilation and migration policies applied against Turks in Bulgaria, along with their causes and consequences, based on historical and scientific facts and documents.
One of Turkey’s oldest neighbors, Bulgaria is the Balkan country with the largest Turkish population (approximately 10% of its total population). Historians emphasize that Turks did not arrive in the Balkans later, but were among the indigenous peoples of the region long before the Ottoman conquest. Even the name “Balkan” itself, which is of Turkish origin meaning “mountainous, forested area,” reflects the deep historical roots of Turks in the region.
It is known that Turkic tribes descending from the Huns lived in this region centuries before Christ. The presence of Turkic tribes such as the Avars, Pechenegs, Uzes, Berends, Cumans, and Kipchaks in the Balkans at least a thousand years before the Ottomans is an undeniable historical fact. As Prof. Dr. Ali Arslan states in his work “Migration or Forced Displacement in the Balkans?”, the arrival of Turks, particularly in the Southern Balkans, was not later than that of the Slavs. During the Seljuk and especially the Ottoman periods, the migration to the Balkans represented a fusion between Balkan Turks and Oghuz Turks.
The settlement of Oghuz Turkic tribes in the territory of present-day Bulgaria began in the late 3rd and early 4th centuries and continued until the Ottoman conquest. Bulgaria remained under Ottoman rule for approximately 500 years, from the late 14th century until the late 19th century. Following the conquest of the region by Sultan Murad I, Oghuz Turks settled in these lands, and through interaction with local populations, they became known as Bulgarian Turks. The process of Ottoman expansion initiated by Murad I was completed during the reign of Bayezid I in 1389, after which Bulgaria came under Ottoman sovereignty.
Until the 19th century, the Turks of Bulgaria lived relatively freely in the Balkans; however, their fate changed after the Russo-Turkish War of 1877–1878. Prior to this war, the fact that the Turkish population in the region exceeded that of the Bulgarians was itself an indicator of this relative freedom. However, following what is historically known as the “War of ’93,” Bulgarian authorities began systematic efforts to reduce the Turkish population. These years, remembered as some of the darkest periods of oppression, witnessed massacres of Turks and triggered large-scale migrations to Ottoman territories.
The period of the Balkan Wars represents a second phase marked by intensified political aggression against the Turks, characterized by assimilation and forced migration policies. These policies, accelerated by the Balkan Wars, further intensified during the First World War and resulted in devastating consequences during and after the Second World War. The migrations of 1950–1951 and 1989 clearly demonstrate that such policies continued even during the Cold War, albeit through new methods of assimilation.
