Prof. Asoc. Dr. Bernard Zotaj
Nga radhët e para të partizanëve te drejtues i organeve të Punëve të Brendshme
Gjysh Tafil Ramaj lindi në vitin 1920, në Krahës të Tepelenës, në një familje të njohur për traditat e saj atdhetare dhe patriotike. Ai u rrit në një mjedis familjar ku dashuria për vendin, nderi dhe gatishmëria për t’u përballur me vështirësitë e kohës ishin vlera të trashëguara brez pas brezi. Babai i tij, Tafili, kishte marrë pjesë si luftëtar në Luftën e Vlorës të vitit 1920. Kjo përvojë e brezit të mëparshëm do të bëhej pjesë e kujtesës familjare dhe do të ndikonte në formimin e botëkuptimit të të riut Gjysh. Në familjen Ramaj, fjala atdhe nuk ishte një shprehje e zakonshme, por një përgjegjësi që duhej dëshmuar me vepra.
Në radhët e para të Lëvizjes
Me përhapjen e Lëvizjes Antifashiste Nacionalçlirimtare, familja Ramaj u lidh herët me të. Gjysh Tafil Ramaj, ende i ri, u rreshtua ndër të parët që morën armët. Ai ishte ndër partizanët e parë të çetës partizane “Verikoll”, ku nisi rrugën e tij luftarake në kushtet e vështira të pushtimit. Më pas, ai iu bashkua Batalionit “Baba Fejzo”, ku, krahas pjesëmarrjes në luftimet kundër pushtuesve, mori edhe detyrën e komandantit të kompanisë. Përgjegjësia e një detyre të tillë kërkonte jo vetëm guxim personal, por edhe aftësi organizative, vendosmëri dhe autoritet mbi bashkëluftëtarët.
Rruga e tij luftarake do të vazhdonte në Brigadën VI Sulmuese, një nga formacionet e rëndësishme të Ushtrisë Nacionalçlirimtare. Me këtë brigadë ai mori pjesë në luftime të shumta, duke ndjekur forcat pushtuese në tërheqje dhe duke e çuar luftën përtej kufijve të Shqipërisë.
Pas çlirimit të vendit, ai vazhdoi luftimet jashtë territorit shqiptar, në hapësirat e Jugosllavisë, në kuadër të operacioneve të Ushtrisë Nacionalçlirimtare shqiptare kundër forcave naziste. Kështu, vitet e rinisë së tij u shënuan nga një jetë e lidhur ngushtë me luftën, sakrificat dhe përgjegjësinë ndaj detyrës.
Pas Çlirimit – një jetë në shërbim të detyrës
Me përfundimin e Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare dhe çlirimin e Shqipërisë, për Gjysh Tafil Ramajn nisi një tjetër periudhë e jetës, ajo e shërbimit shtetëror. Ai kreu detyra me përgjegjësi në organet e Punëve të Brendshme, duke shërbyer në disa rrethe të vendit. Përvoja e fituar gjatë viteve të luftës, aftësitë drejtuese dhe përkushtimi ndaj detyrës bënë që atij t’i besoheshin funksione gjithnjë e më të rëndësishme, deri në detyrën e kryetarit të degës së Punëve të Brendshme në rrethe të ndryshme të vendit. Në këto detyra ai përballoi një realitet të ri dhe përgjegjësi të shumta, duke qenë pjesë e strukturave shtetërore të periudhës së pasluftës. Për të, uniforma dhe detyra nuk ishin vetëm një profesion, por një vazhdim i asaj rruge përgjegjësie që kishte nisur që në vitet e Luftës.
Nënkolonel i Forcave të Armatosura
Për kontributin dhe shërbimin e tij, Gjysh Tafil Ramaj mbajti edhe gradë ushtarake. Në vitin 1963, me dekret të Presidiumit të Kuvendit Popullor, iu dha grada Nënkolonel. Kjo gradë përfaqësonte një vlerësim të karrierës së tij të gjatë, që nga radhët e partizanëve e deri te përgjegjësitë drejtuese të pasluftës. Megjithatë, rruga e tij profesionale nuk do të vazhdonte pafundësisht. Për arsye shëndetësore, ai u lirua nga detyra ushtarake. Pas një jete të gjatë në shërbim, la pas uniformën dhe detyrat zyrtare, por jo kujtimin e viteve të përkushtimit dhe sakrificës.
Një emër i ruajtur në kujtesën familjare
Gjysh Tafil Ramaj ishte një nga ata burra të brezit të tij që e jetuan historinë jo nga larg, por në mes të saj. Ai e nisi rrugën si i ri në radhët e partizanëve, mori përgjegjësi komanduese gjatë Luftës, luftoi në kuadër të Brigadës VI Sulmuese dhe më pas vijoi shërbimin në organet shtetërore të pasluftës. Për kontributin e tij, përkushtimin dhe shërbimin ndaj detyrës, gjatë jetës u vlerësua me urdhra dhe medalje të ndryshme. Por, përtej dokumenteve, gradave dhe dekoratave, vlerësimi më i rëndësishëm ishte respekti që fitoi te njerëzit që e njohën dhe e shoqëruan në jetë. Familjarët, bashkëluftëtarët, miqtë dhe bashkëpunëtorët e tij e kujtuan me nderim. Për familjen Ramaj, jeta e Gjysh Tafilit mbeti një pjesë e rëndësishme e historisë së saj, një dëshmi e një brezi që u përball me kohë të trazuara dhe që e lidhi rininë me fatet e vendit. Ai mbetet në kujtesë si partizani i ditëve të para, komandanti i kompanisë, luftëtari i Brigadës VI Sulmuese dhe kuadri ushtarak që i kushtoi një pjesë të madhe të jetës shërbimit ndaj shtetit. Historia e tij është edhe historia e një brezi që u rrit mes jehonës së armëve, eci nëpër vështirësitë e luftës dhe më pas u përpoq të ndërtonte jetën e re të pasluftës. Emri i Gjysh Tafil Ramajt, i ruajtur në kujtesën e familjes dhe të atyre që e njohën, përcjell nga një brez te tjetri vlerën e përkushtimit, sakrificës dhe dashurisë për atdheun.
