Konteksti i poezisë “Bora” – Flora Gjondedaj Dervishi . E sapo nxjerre nga poetia Flora Gjondedaj Dervishi. Mos Ju ndalte pena ma, madje mendoj se stina e vjeshtës edhe pse mbart trishtimin eshte dhe stine frymezimi per poet, piktor e artiste…
Ju ftoj t’a shijoni miq!
1. Konteksti kohor e shoqëror:
Poezia “Bora” i përket një realiteti shqiptar ku dimri, përveçse stinë e ftohtë, është metaforë e një kohe të ngrirë — fizikisht dhe shpirtërisht. Përmendja e TV Tiranës dhe TV Titogradit e vendos tekstin në periudhën e viteve ’70–’80, kur komunikimi me botën e jashtme ishte i kufizuar dhe monotonia e përditshmërisë përhapej në çdo shtëpi.
Në këtë kuptim, poezia reflekton jetën e gruas shqiptare urbane, të mbyllur në rrethin e rutinës, që kërkon dritë, liri dhe ngrohtësi shpirtërore në një realitet të ftohtë e të varfër emocionalisht.
—
2. Konteksti emocional dhe psikologjik:
Poezia ngre përpara lexuesit një tablo intime, ku gruaja është përballë vetmisë dhe mërzisë, midis një dhome të ftohtë dhe kujtimeve të rinisë.
Ajo kërkon shpëtim në libra e ëndrra — përmendja e “Doktor Zhivagos” të Pasternakut nuk është e rastësishme:
është një shenjë e kërkimit të dashurisë, ngrohtësisë dhe humanizmit në një botë të ngrirë.
Në këtë mënyrë, lidhja me Pasternakun është simbolike: letërsia bëhet strehë shpirtërore, një dritare drejt ndjenjës dhe mendimit të lirë.
—
3. Konteksti letrar dhe estetik:
Flora Gjondedaj Dervishi shfaq në këtë poezi një stil të ndjeshëm, figurativ dhe filmik.
Fjalët janë të thjeshta, por të mbushura me imazhe vizuale: “bora përpin baltovinat”, “heje akulli më kallin drithmën”, “bora ka ngrirë në parmak” — të gjitha këto krijojnë një peizazh të ngrirë, brenda dhe jashtë shpirtit.
Një nga veçantitë e autorës është balanca mes realitetit konkret dhe simbolik: poezia nuk qëndron vetëm te dimri fizik, por shndërrohet në metaforë të vetmisë, kohës që rrëshqet, dhe dëshirës për gjallëri.
—
4. Konteksti kulturor:
Përmendja e Pasternakut dhe Zhivagos krijon një urë kulturore midis lindjes poetike shqiptare dhe letërsisë botërore të ndaluar ose e censuruar në kohën e komunizmit.
Kjo e vendos poezinë në një kontekst të guximshëm intelektual, ku leximi i një autori si Pasternak ishte vetë një akt simbolik i rezistencës kulturore.
—
Përmbledhje:
“Bora” është një poezi për vetminë, ngrirjen shpirtërore dhe pritjen e dritës, një tablo e femrës shqiptare që përballon mbylljen e kohës me forcën e kujtimit, dashurisë dhe artit.
Në të ftohtin e jashtëm, ajo kërkon ngrohtësi përmes fjalës, kujtimit dhe ndjesisë — një poezi që mbart një nostalgji të hidhur, por edhe një shpirt rezistence poetike.
2.Bora
Bora përpin baltovinat
Shtëpive u zë frymën e i kot
Heje akulli më kallin drithmën
Një qen angullin si për mort.
Flak galloshet në raftin e vjetër
të bëra pis e kallkan
dhe çel garderobën e shtrembër,
që rininë të ndyrë ma mban .
Marr fustanin e kaltër në dorë,
Sandalet përplas me mërzi,
-Kur do të vijë vera kur ?
pasqyrën vështroj me mëri.
Dhe ti mjekroshi im i dashur
që aspak me dimrin s’më ngjan ,
“Doktor Zhivagon ” *ma jep si tabletë,
unë ngrij me sytë në ekran …
Nuk kam ç’të bëj unë tjetër
Tv. Tiranën me miza e merr,
Gjeta Tv. Titogradin ,
“Balet në akull” ty të pëlqen.
Po ç’të bëj me të voglën tonë ?
këndoi një nina-nana të leht ,
Ajo ndjek deborën në ekran
Gjumi mbi qepalla nuk zbret ….
U bëmë miq me Pasternakun *
edhe pse mijera milje larg,
bora arrin gjer në dritare
Bora ka ngrirë në parmak…
Nina nana- serish për të voglën ,
në vargje nanuritem dhe vet:
Drinat dridhen , bora det
“Oh, sa dimër i tërbuar ky sivjet ! “
F.Gj. D
