Nga Agim Lika Poet Dhe Studiues
Në letërsinë bashkëkohore shqiptare po shfaqen zëra që nuk kërkojnë të imponohen përmes zhurmës mediatike, por përmes sinqeritetit artistik dhe besnikërisë ndaj përvojës njerëzore. Një prej tyre është poetja Laureta Kulla, e cila, me vëllimin e saj të parë poetik Stuhia je ti, dëshmon se poezia e lindur nga heshtja, përjetimi dhe reflektimi mund të fitojë një vend të denjë në hartën e poezisë shqiptare. Formimi profesional i poetes: Laureta Kulla u lind në vitin 1986 në fshatin Likmetaj të Krahinës së Ishmit (Durrës). Arsimin fillor, nëntëvjeçar dhe të mesëm e kreu në vendlindje, ndërsa në vitin 2009 përfundoi studimet në Fakultetin e Historisë dhe Filologjisë, në degën e Gjeografisë. Po atë vit nisi punën si mësuese e gjeografisë në shkollën 9-vjeçare të Gjuricajt, duke e ushtruar profesionin me përkushtim e përgjegjësi. Në periudhën 2023–2025 mbajti detyrën e nëndrejtoreshës së Shkollës së Mesme të Bashkuar “Rexhep Mezini” në Ishëm, ndërsa sot vijon të kontribuojë si mësuese në të njëjtin institucion. Përgatitja profesionale, kualifikimet e vazhdueshme dhe njohja e gjuhëve angleze e italiane kanë forcuar profilin e saj si edukatore, ndërsa puna shumëvjeçare në arsim ka ndikuar dukshëm edhe në formimin e botës së saj poetike. Ky angazhim është vlerësuar me çmime dhe tituj të rëndësishëm, ndër të cilët veçohen titulli “Yjet e Kujtesës”, akorduar nga Akademia e Artit, Shkencës dhe Letrave “Mirdita”, si dhe çmimi letrar “Ymer Elshani”, dhënë nga Shoqata “Zëri i Mërgimtarit” në Novara të Italisë.
Poezia si nevojë shpirtërore e poetes: Ndryshe nga shumë autorë bashkëkohorë, Laureta Kulla nuk e nisi rrugëtimin poetik përmes ekspozimit publik. Ajo zgjodhi rrugën më të vështirë: heshtjen krijuese. Poezitë e saj u shkruan, u ripunuan dhe u ruajtën për vite me radhë, derisa morën formën e një libri. Ky proces dëshmon një raport serioz me artin, ku fjala poetike nuk është produkt i çastit, por fryt i meditimit dhe i vetëdijes estetike. Rezultati i këtij procesi është vëllimi poetik Stuhia je ti (Shtëpia Botuese “ADA”, 2025), një libër që shfaq një autore me identitet të formuar dhe me vizion të qartë artistik. Paralelisht me krijimtarinë poetike, Laureta Kulla është bashkautore e studimit “112 vjet arsim në Krahinën e Ishmit (1914–2025)”, si dhe pjesëmarrëse në antologji e revista të ndryshme letrare, duke dëshmuar një angazhim të gjerë në jetën kulturore. Universi poetik i Laureta Kullës ndërtohet mbi tri shtylla themelore: kujtesën, dashurinë dhe identitetin. Në poezinë e saj, familja nuk është vetëm një motiv emocional, por një kategori morale. Nëna, babai, bashkëshorti dhe fëmijët paraqiten si qendra gravitacionale të ekzistencës njerëzore, ku individi gjen forcën për të përballuar stuhitë e jetës. Po aq i rëndësishëm është motivi i vendlindjes.
Ishmi nuk shfaqet vetëm si hapësirë gjeografike, por si peizazh shpirtëror, ku natyra dhe kujtesa ndërthuren në një harmoni lirike. Në këtë aspekt, poezia e saj fiton dimension identitar dhe kulturor. Dashuria, nga ana tjetër, nuk trajtohet vetëm në kuptimin romantik. Ajo shfaqet si energji shpirtërore që bashkon, fal, ringjall dhe mbron njeriun nga zbrazëtia morale. Një nga veçoritë më të rëndësishme të krijimtarisë së saj është prania e një etike të brendshme. Autorja trajton tema si hipokrizia, egoizmi, padrejtësia, humbja e vlerave njerëzore dhe vetmia moderne, por pa rënë në moralizim. Ajo nuk akuzon; ajo vëren, ndien dhe fton lexuesin të reflektojë. Ky është një tipar që e afron poezinë e saj me traditën më të mirë të lirikës shqiptare, ku arti nuk është vetëm shprehje estetike, por edhe ndërgjegje qytetare. Nga pikëpamja formale, Laureta Kulla preferon vargun e lirë, të shkurtër dhe të përmbledhur, duke krijuar një ritëm të qetë meditativ. Fjalori poetik është i pastër, komunikues dhe i çliruar nga zbukurimet e panevojshme. Figuracioni nuk mbështetet në metafora hermetike, por në simbole që burojnë natyrshëm nga përvoja jetësore. Metafora e “stuhisë”, e pranishme edhe në titullin e librit, shndërrohet në simbol të sfidës ekzistenciale, ndërsa “drita” përfaqëson shpresën, dashurinë dhe besimin tek njeriu. Këto dy pole semantike ndërtojnë boshtin estetik të gjithë vëllimit. Një tjetër veçori është toni i përmbajtur lirik. Autorja shmang patosin e tepërt dhe retorikën deklarative, duke preferuar një komunikim intim me lexuesin. Pikërisht kjo e bën poezinë e saj të besueshme dhe emocionalisht bindëse. Qasja kritike: Në panoramën e poezisë bashkëkohore shqiptare, Laureta Kulla përfaqëson një zë autentik, që ndërton individualitetin e vet pa ndjekur modele kalimtare apo eksperimente formale. Në disa poezi mund të dallohen jehona të ngrohtësisë njerëzore të Dritëro Agollit, të lirizmit intim të Natasha Lakos dhe të komunikimit të drejtpërdrejtë që karakterizon një pjesë të poezisë moderne shqiptare.
Megjithatë, këto afri mbeten vetëm pika kontakti estetike; poetja ruan qartë individualitetin e saj krijues. Vlera kryesore e kësaj krijimtarie qëndron te sinqeriteti. Laureta Kulla nuk shkruan për të demonstruar mjeshtëri teknike, por për të dëshmuar një të vërtetë njerëzore. Pikërisht kjo e bën poezinë e saj të prekshme dhe jetëgjatë. Si përfundim mund të themi se: Stuhia je ti nuk është thjesht libri i parë i një autoreje të re. Ai është afirmimi i një personaliteti poetik që e sheh letërsinë si akt përgjegjësie shpirtërore dhe morale. Laureta Kulla i përket brezit të poeteve që besojnë se forca e artit nuk matet me zhurmën e promovimit, por me qëndrueshmërinë e fjalës artistike. Poezia e saj ruan ekuilibrin ndërmjet ndjenjës dhe mendimit, ndërmjet përvojës personale dhe dimensionit universal të jetës. Me këtë vëllim, ajo ka hedhur themelet e një identiteti të dallueshëm krijues dhe ka dëshmuar se zotëron potencialin për të pasuruar më tej poezinë bashkëkohore shqiptare me një zë të qetë, të sinqertë dhe estetikisht të formuar.
