-Kujtime 1975-1990-
Nga Imer Hysa
Pas viteve 70-të Laçi kishte marrë pamjen e një qyteti modern. Me pallate të bukura, me lulishta te shumta, me pallat kulture, me kinema verore dhe dimerore, me rrugë të gjëra e me trotuare. Industia e shumtë e kishte shndërruar në një qytet industrial të rëndësishëm, Edhe numri i popullsisë ishte rritur ndjeshëm dhe kishte arritur të ishte qyteti i dytë më i madh në veri pas Shkodrës. Nuk i mungonin as potencialet intelektuale. Kishte specialistë të aftë e të zot në të gjitha fushat, jo vetëm në ato të Industrisë, Bujqësise, Transportit, Ndërtimit etj, por dhe të artit, të kulturës, të sporteve etj.
Duke qenë qytet i ri, i krijuar vetëm në fillimet e viteve 60-të e në vazhdim, ishte i populluar me banorë nga mbarë rrethet e Shqipërisë, saqë thuhej se në Laç ka banorë të 27 rretheve, nga 26 rrethe që kishte Shqipëria..
Ky ishte një fakt i pa kontestueshëm, siç ishte fakt i tillë dhe kultura e re e krijuar mes tyre. Banorët tashmë nuk i lidhte vetëm puna, por dhe shoqëritë e reja, miqësitë dhe kushqitë. Ishin ndërlidhur mes tyre saqë aty nga fundi i veteve 90-të qyteti kishte marrë ngjyrën e një qyteti model të harmonisë njerëzore.
Ne që lindëm nga mesi i shekullit të njëzetë, pothuajse u rritëm sëbashku me qytetin, duke u bërë frymarrja e tij e ardhshme. Që në adoleshencën e herëshme filluan të spikatnin talentet e reja në fusha të ndryshme, veçanërisht në sport, në art dhe kulturë.
Profesorët e fiskulturës, Pjetër Xhuxha, Ndue Tarazhi dhe pak më vonë dhe Taqi Bardhi, Marie Mata dhe Pjeter Zima, Kujtim Hysa, Vojsava Lika etj falë pasionit të tyre arritën ta bëjnë të njohur Laçin përmes atleteve kampionë në atletikë si Marinda Preka në vrapim dhe Vojsava Lika në hedhje shtize si edhe përmes ekipit Industriali, në Futboll dhe Basketboll për meshkuj dhe femra, duke arritur ta kalojnë deri në kategorinë e parë dhe duke afirmuar sportistë të nivelit të lartë si Ndue Frroku, Ylli Çuka, Agron Mehmeti, Dave Ndoka, Marie Biba, Frida Zavalani, Fatbardha Qehaja, Luljeta Çuka në basketboll etj. Po kështu futbollistë si Saba Mici, Ahmet Shafloqi, Alqi Lango, Nikoll Ndoka, Dod Zima, Arben Feshti, Bashkim Curri etj, pa lënë në harresë komentatorët e vjetër e të rinj, që ndër dekada japin informacione sportive për Laçin dhe mbarë Shqipërinë, si Rrok Preçi, Isuf Myrtaj, Vladimir Prenga, Ardian Bushi, Sara Gjidiaj.
Falë punës së palodhur të Profesorëve Shahije Billa dhe Rrok Luca spikatën qitësat e shkëlqyer kampionë si Dritan Avdyli, Mimoza Pepa, Kastriot Elezi, Enrik Shtinja, Teuta Elezi, Shqiponja Galanxhi, Halit Cara, Fiqirete Cara, Zaho Vlashi, Zana Gjini, Linda Palushi, Ina Dragovoja, Zenel Dema, Agron Dashi, Thoma Gramo, Fatos Mustafaj, Besnik Mustafaj, Luljeta Bardhi etj. Edhe në sportin e mundjes shkelqyen Deli Lika, Jahe Jahja, Qemal Lika, Hajdar Jahja, Ramazan Sana, Ben Baboçi, Agim Teodori, Artur Bardhi etj. Vlen të përmendim rekordmenet kombëtare dhe europiane në Atletike Marinda Preka dhe hedhësen e shtizës Vojsava Lika etj.
Pallati i Kulturës së qytetit me drejtor Mhill Gjergji, Bashkim Sefa, Fadil Lleshi si dhe intelektualin e shquar Mal Berisha, kurdoherë do ishte i mbushur me spektatorë që ndiqnin shfaqje të asambleve apo trupave amatore të ndërmarjeve industriale e bujqesore, që jo vetëm interpretonin për kënaqësitë e banorëve por dhe konkuronin mes tyre. Puna e përkushtuar e Regjizorit Agim Doda, kompozitorëve Ruzhdi Keraj dhe Ylli Kalaja, skenografit Tish Staka, piktorit Ndue Pepa, mësuesit të talentuar të muzikës Kujtim Mullalli, do të zbulonin talente të spikatur në këtë fushë, që nga aktori Luan Maluka, rapsodet Ali Halili, Ndoc Seferi, Pjeter Matusha, vellezerit Enver dhe Saba Ismaili, Kurt dhe Sherife Lika, Agustin Ceka, Gjovalin Gjoka, Halil dhe Dhurata Alijaj, Bashkim Aliu, Tereze Gega, Mide Aliu, Vjollca Greca, Gjelina Rrika, Leze Rrika etj, instrumentistëve si Seit Lika. Gjergj Pacani, Fran Doda, Isuf Tafili, Luan Seli, Lek Jushi, Sefer Murati në çifteli, Bashkim Aliu, Bashkim Ajazi, dhe Qemal Teluli në fyell, Xhevdet Teluli, e Avni Zeqo ne klarinete etj etj që do rrëmbenin duartrokitjet e bashkqytetarëve, por dhe do të tundnin edhe skenat e Festivaleve Folklorike Kombetare.
Mësuesit pasionantë të letërsisë Asllan Bami, Natasha Kacorri, Bashkim Balani, Mjaftore Keraj dhe Izota Katuçi do të inkurajonin talentet e rinj në letërsi, ku do të spikatnin Ligor Jovani, Kujtim Hoxha, Vlash Prendi, Zef Pjetri, Pilo Zyba, Vladimir Dini, Pashk Loku, Ymer Hysa, Qezar Rica, Dash Kaloçi, Simon Tota, Ded Luca, Ligor Stafa, Durim Taçi, Kastriot Marku, Mimoza Agastra, Meri Bo, Begtash Zeneli, Valbona Kolaveri, Mehmet Nelaj, Avni Martinaj, Margarita Stoja, Ndue Hoti, Gezim Ndreca etj.
Rrethet letrare dhe artistike s’do mungonin. Mbasditet tematiko dëfrimi të rinisë nuk do mungonin asnjëherë veçanërisht te rinia gjimnaziste. Ishin kohë të arta, Kishin filluar të shpërthenin sythet e të lulëzonin talentet e reja, Zërat e këngëtarëve si Tatjana Buzi, Anita Riba, Natasha Buzi, Donika Talo, Erida Ibrahimi, Agim Duro, Reko Omeri, Donika Gjergji, Paulin Treshi Ardian Trebicka, Vjollca Greca Allajben, Fatime Zymeri, Vasilika Tartari, Vera Koçi, Preng Marashi, Nexhmie Taçi, Vehbi Doda, Eliana Bregu, Gezim Shehu etj do të ndiznin atmosferën e sallave të koncerteve.
Djemtë e talentuar si Altin Tomaj, Arben Zeqo dhe Ilir Laçi në fizarmonikë, Skënder Halili në klarinetë, Artur Nuredini në xhez, Xhevdet Teluli në klarinetë, Ardian Skuro, Elton Neziri dhe Sokol Cenolli në organo, Gent Cara në xhez, Edmond Jaho, Fred Mastora, Mond Papadhopuli, Ben Sadiku, Sander Gjoka, kitaristë dhe mjaftë të tjerë si Mihallaq Jani, Kujtim Murati, Vasil Tase, Sokol Cenolli, Bert Mata, Gust Cara, Lad Cara, Tom Cara, Hamza Nuredini, Avni Zeqo, Ben Zeqo, në flaut Majlinda Çela, trompist Agron Palushi, duke kujtuar me respekt valltaret vellezerit Ismet e Qemal Kurti, Vjollca Greca Allajbej, Linda Kalemi e shumë të tjerë. Ishin pikërisht këta djem e vajza të talentuar e të pa përtuar që do të mbanin ndezur atmosferën sportive e artistike në Laç.
Një vënd të rëndësishëm në memorien time zënë edhe piktoret e talentuar si Ndue Pepa, Astrit Shoti, Avni Çela, Avdi Teodori, Mhill Berhani, …. Murati etj.
Le të jetë ky shkrim i imi një shenjë respekti dhe mirënjohje për ta në emrin e qytetarëve laçianë, një homazh për ata të ndarë nga jeta e që jetojnë në parajsë, një mirënjohje për të gjithë ata që u larguan nga Laçi në qytete të tjera shqiptare apo emigruan jashtë atdheut.
Mbase kontributi i tyre nuk është në ato përmasa që meritojnë medalje, por kurrsesi nuk duhet të lihet në harresë, ata janë djemtë dhe vajzat që Laçin tonë e bënë me emër dhe me nxitën mua si bashkohës të tyre ti kujtoj përmes këtij shkrimi.
