Nga Agim Lika
Po e nis këtë vështrim me fjalën e urtë: “Fjala e bukur ndërton urën mes zemrave.” Pikërisht në këtë frymë qëndron edhe krijimtaria poetike e profesor Xheladin Subashit, e përmbledhur në vëllimin “Jeta në vargje”, i ndarë në katër cikle poetike. Ky libër përfaqëson një poezi me rrënjë të thella shoqërore, me ndjeshmëri të lartë njerëzore dhe me një qëndrim të qartë etik ndaj atdheut, vendlindjes, jetës, dashurisë dhe shoqërisë.
Vëllimi shpalos një univers poetik të ndërtuar mbi përjetime të sinqerta dhe reflektime të mprehta mbi realitetin, duke e kthyer fjalën poetike në një mjet të drejtpërdrejtë komunikimi me lexuesin. Përmes një gjuhe të thjeshtë, por të ngarkuar me kuptim dhe emocion, autori ndërthur vlerat humane me ndërgjegjësimin qytetar, duke e vendosur poezinë në funksion të formimit shpirtëror dhe moral të njeriut bashkëkohor.
Krijimtaria poetike e profesor Xheladin Subashit, e ndarë në katër cikle, përfaqëson një poezi me rrënjë të thella shoqërore, ndjeshmëri të lartë njerëzore dhe një etikë të qartë ndaj atdheut, vendlindjes, jetës dhe shoqërisë. Ajo komunikon drejtpërdrejt me lexuesin dhe përcjell vlera të qëndrueshme humane.
Në poezinë e pjesës së parë autori shkruan:
“Sa je gjallë digju!
Nëpër ato djegie
lësho dritë e ngrohtësi…”
Kjo frymë përkushtimi përshkon gjithë veprimtarinë krijuese dhe studimore të autorit, i cili vjen nga treva Prezë–Vorë. Me punën e tij, ai i ka shërbyer me devotshmëri vendlindjes dhe kulturës kombëtare, duke u bërë një zë i qëndrueshëm në kujtesën letrare.
Pjesa e parë hapet me poezinë “Atdhetarët”, ku autori shkruan:
“Nga trevat mbarëshqiptare varg erdhën
të mbushur dëng me zjarrin e dashurisë
dëshirën arbërore këtu derdhën
ushqim për shëndetin e Pavarësisë.”
Dashuria për atdheun në këtë poezi nuk paraqitet si ndjenjë e çastit, por si lidhje e thellë shpirtërore dhe përkushtim i vazhdueshëm.
Në poezinë “As ëndërr!” ai shpreh përkushtimin ndaj arsimit:
“Ëndërr shpesh kisha parë
për një shkollë që rrezatonte dritë
punova pareshtur, në djersë i larë
por kurrë s’arrita atë çka kam dashur e pritur.”
Këto vargje pasqyrojnë figurën e mësuesit dhe drejtuesit të përkushtuar, duke e paraqitur autorin si model modestie dhe pune të pandërprerë.
Në poezinë “Manjaku i Historisë”, ai i referohet pasionit të tij studimor:
“Një të diel pasdite
shfleton fletë, foto e fotografi
fjalët varg për çdo ngjarje
i quan thesar, kanë pavdekësi.”
Një nga veçoritë kryesore të vëllimit është thjeshtësia e figuracionit poetik, e cila e bën tekstin më të sinqertë dhe më komunikues. Simbolet si drita, dielli dhe ngrohtësia krijojnë një botë të pastër emocionale.
Në poezinë “Shokët”, autori shpreh lidhjen njerëzore dhe krijuese:
“Jam krenar me shokët që kam
i kam zgjedhur më të mirë se vetja
i ngrohtë ndihem kur mes tyre jam
ditët mes tyre janë kujtimet më të bukura.”
Tematika e vëllimit është e larmishme: atdheu, vendlindja, arsimi, puna, miqësia, jeta shoqërore dhe reflektimi moral, duke krijuar një mozaik të pasur poetik.
Në pjesën e dytë spikat mesazhi:
“Lavdia duhet të fitohet
ndërsa nderi duhet të ruhet.”
Një vend të veçantë zë figura e nënës, e trajtuar si burim dashurie dhe themel i jetës. Autori thekson:
“Nëna meriton gjithçka: respekt, dashuri dhe mirënjohje.”
Në poezitë me karakter shoqëror si “Miku i mirë”, “Mirënjohje”, “O njeri”, autori shfaqet si zë reflektues dhe këshillues. Në poezinë “Fjala” ai paralajmëron fuqinë e saj:
“Kujdes fjalën, ajo vret
vret më shumë se plumbi…”
Mesazhi i poezisë është i qartë: fjala kërkon maturi dhe përgjegjësi në komunikimin njerëzor.
Në poezinë “Ti vrave ndershmërinë” trajtohen dukuri negative të shoqërisë:
“Ti më ke borxh gjithçka
ti më vrave ndershmërinë…”
Ndërsa në poezi të tjera theksohen falja dhe vetëpërmbajtja si virtyte morale.
Në tërësi, vëllimi “Jeta në vargje” dëshmon një autor me zë të qëndrueshëm etik, me ndjeshmëri të thellë dhe me një gjuhë të thjeshtë e komunikative. Poezia e tij nuk synon elitizmin, por komunikimin e drejtpërdrejtë me lexuesin dhe reflektimin njerëzor.
Këto poezi janë të kuptueshme dhe lënë gjurmë të thella, duke dëshmuar sinqeritetin dhe autenticitetin krijues të autorit. Vëllimi përbën një shembull të mirë për krijuesit e rinj, sidomos për përkushtimin ndaj kulturës, arsimit dhe trashëgimisë shpirtërore.
Në përmbyllje, i uroj autorit, profesor Xheladin Subashi, shëndet, jetë të gjatë dhe suksese të mëtejshme në krijimtarinë e tij letrare dhe studimore.
Suksese librit në rrugëtimin drejt lexuesit!
Tiranë, qershor 2026
