G.Llojdia
1.
Ja site të shenjta sipas Sacred Sites.
Serbia
• Sentkut Holy Well and Marian Apparition site, Doroslovo
• Our Lady of the Snows (Crkva na Tekijama – Marija Snezna), Novi Sad
• St. Petka Church (Crkva Svete Petke), Surčin, Belgrade
• Manasija Monastery
• Feliks Romulijana
• Vavedenje Monastery
• Blagovestenje Monastery, Ovcar Banja
• Svetog Nikole Monastery, Ovcar Banja
• The Holy Mother Miracle Fountain Shrine, Sombor
• Krusedol Selo, Krusedol.
Kosove
• Manastiri i Graçanicës
• Patriarkana e Manastirit të Pejës
• Kisha e Zojës së Ljevishit, Prizren
• Manastiri i Deçanit
…
Ajo që shumë njerëz ende nuk e kuptojnë është se energjia është elementi themelor i çdo procesi në univers. Sipas disa teorive bashkëkohore, energjia është ajo që mban në ekuilibër Tokën, Hënën, Marsin dhe planetët e tjerë, si edhe gjithë galaksinë tonë Rrugën e Qumështit, e cila është hapësira ku ndodhet sistemi ynë diellor.
Çdo lëvizje në natyrë lidhet me energjinë. Nga forcat gravitacionale e deri te fushat magnetike të Tokës, gjithçka funksionon përmes një sistemi energjish që ndërveprojnë mes tyre. Disa teori flasin edhe për “linja energjetike të Tokës”, të njohura si “linjat Lei”, të cilat sipas këtyre teorive lidhin pika të caktuara të planetit ku energjia natyrore është më e përqendruar.Në këtë kuptim flitet shpesh për dy forma të përgjithshme energjie: energjinë pozitive dhe energjinë negative.Këto nuk duhet parë vetëm në kuptim mistik, por edhe si mënyra të ndryshme të ndërveprimit të forcave natyrore dhe njerëzore me mjedisin përreth.
Në shumë kultura të lashta, njerëzit kanë besuar se vende të caktuara të Tokës kanë një përqendrim më të madh energjie, prandaj aty janë ndërtuar tempuj, faltore ose vende pelegrinazhi.
Kjo është arsyeja pse shumë qytetërime të Mesdheut nga Egjipti i lashtë, Greqia antike e deri te civilizimet ilire dhe romake i kushtonin rëndësi të veçantë zgjedhjes së vendit ku ndërtonin qendrat fetare.Rajoni i Mesdheut ka qenë historikisht një nga hapësirat më të rëndësishme të qytetërimit njerëzor.Pikërisht në këtë rajon janë zhvilluar kultura dhe fe që kanë ndikuar në historinë e botës. Në këtë kontekst, edhe Ballkani dhe Kosova kanë qenë pjesë e kësaj hapësire kulturore dhe shpirtërore.
Në Kosovë ekzistojnë vende dhe monumente fetare, të cilat gjatë shekujve janë konsideruar si hapësira të veçanta për përjetim shpirtëror. Këto vende shpesh janë ndërtuar në pika të ngritura, pranë burimeve uji ose në zona me rëndësi të veçantë natyrore, gjë që tregon se zgjedhja e tyre nuk ka qenë gjithmonë e rastësishme.
Për këtë arsye lind pyetja: a janë këto vende të lidhura me një traditë të lashtë që kërkonte harmoni mes natyrës, energjisë dhe besimit njerëzor? Nëse po, atëherë vendet e shenjta në Kosovë mund të shihen jo vetëm si monumente fetare, por edhe si pjesë e një tradite më të gjerë mesdhetare që lidhet me mënyrën se si njerëzit kanë kuptuar dhe përjetuar energjinë e Zotit.
2.
Kush janë dy polet energjive në tokë?
a-Rusia e sotme, e cila për dekada ishte pjesë e Bashkimit të Republikave Socialiste Sovjetike (BRSS), shpesh paraqitet në disa interpretime ideologjike si një sistem që u përpoq të zëvendësonte dimensionin shpirtëror me një botëkuptim materialist. Socializmi sovjetik nuk lindi rastësisht ai u ndërtua mbi një filozofi politike që synonte të kontrollonte jo vetëm ekonominë dhe politikën, por edhe jetën shpirtërore të shoqërisë.
Në këtë kuadër, shumë vende fetare u mbyllën dhe praktikat religjioze u kufizuan ose u ndaluan.
Një përvojë e ngjashme u përjetua edhe në Shqipëri , kur feja u shpall e ndaluar dhe shumë vende të shenjta u shkatërruan ose u kthyen në objekte të tjera. Për një pjesë të shoqërisë, kjo periudhë përfaqësonte një shkëputje të fortë nga traditat fetare dhe nga simbolika që këto vende mbartnin në jetën kulturore dhe shpirtërore të popullit.
…
Në traditat fetare, shenjtërit konsiderohen figura që mishërojnë virtyte morale dhe shpirtërore, prandaj shpesh shihen si bartës të një force pozitive që frymëzon besimtarët.
…
b-Në anën tjetër të skenës globale shpesh përmenden Shtetet e Bashkuara të Amerikës,energjia pozitive të cilat në shumë analiza paraqiten si një model i ndryshëm politik dhe kulturor. Në interpretimet simbolike të disa autorëve, këto dy sisteme paraqiten si dy pole të kundërta të energjisë dhe ndikimit në botë.
Nëse universi funksionon sipas parimit të balancës midis forcave të ndryshme, atëherë edhe rendi botëror mund të shihet si një përpjekje për të ruajtur këtë ekuilibër midis poleve të ndryshme të fuqisë dhe ideologjisë.
Pyetja që shtrohet është: si do të manifestohet ky ekuilibër në të ardhmen dhe çfarë roli mund të luajnë vlerat shpirtërore në formimin e një rendi të ri botëror?
3.
Sipas këtij këndvështrimi, vendet e shenjta kanë pasur shpesh një ndikim më të madh në jetën shpirtërore të njerëzve sesa vetë tubimet masive të lutjeve.
…Këto vende janë konsideruar si hapësira ku përqendrimi shpirtëror dhe simbolik është më i madh, prandaj edhe lutjet e bëra aty besohet se marrin një domethënie më të thellë.
…Në tradita të ndryshme fetare dhe mistike, shenjtërit shihen si figura që ndërmjetësojnë midis botës njerëzore dhe asaj hyjnore. Ata përfaqësojnë një formë të energjisë shpirtërore që frymëzon besim, shpresë dhe orientim moral për komunitetet që i nderojnë.Në disa interpretime filozofike dhe spekulative, kjo energji shpirtërore është krahasuar edhe me forma të tjera të energjisë universale. Në këtë perspektivë simbolike, energjia që përfaqësojnë shenjtërit nuk kufizohet nga përkatësia kombëtare apo fetare.Ajo shihet si një realitet universal, që mund të shfaqet te figura të ndryshme të traditave fetare qofshin ato serbe, shqiptare, ruse, greke, arabe, italiane, spanjolle apo të tjera.Për këtë arsye, shumë besimtarë besojnë se lutjet e bëra në vende të shenjta, sidomos pranë varreve ose relikeve të shenjtorëve, kanë një ndikim më të madh shpirtëror.
Këto vende shihen si pika ku lidhja mes njeriut dhe dimensionit hyjnor bëhet më e fortë dhe më e drejtpërdrejtë.
4.
Vendet e shenjta dhe raporti Kosovë-Serbi.Sipas këtij këndvështrimi lind një pyetje e rëndësishme: përse Serbia për një kohë të gjatë arriti të dominojë mbi Kosovën?Në këtë interpretim, kjo nuk shihet si një rastësi historike.
Edhe ndërhyrja e NATO-s dhe çlirimi i Kosovës nuk konsiderohen thjesht si zhvillime të rastit, por si pjesë e proceseve më të gjera që ndikohen nga forca të ndryshme politike, kulturore dhe shpirtërore.Sipas kësaj qasjeje teorike, në botë veprojnë njëkohësisht dy pole energjie ajo pozitive dhe ajo negative të cilat ndikojnë në zhvillimet historike dhe në raportet mes shteteve.Në këtë kuadër, ndërhyrja e Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe e aleatëve të tyre në Kosovë interpretohet si një moment kur një forcë pozitive ndërhyri për të ndryshuar ekuilibrin ekzistues.
Megjithatë, gjatë historisë Serbia kishte një epërsi të caktuar simbolike dhe fetare, sepse shumë vende të shenjta të traditës ortodokse ndodheshin jo vetëm në territorin e saj, por edhe në Kosovë.Në këto vende të shenjta shërbenin kryesisht klerikë serbë, të cilët përfaqësonin traditën fetare dhe shpirtërore të komunitetit të tyre.
Në këtë perspektivë interpretuese, disa autorë mendojnë se prania dhe funksionimi i këtyre vendeve të shenjta ndikonte edhe në mënyrën se si Serbia paraqitej në arenën ndërkombëtare, duke krijuar shpesh një imazh më të favorshëm për të.Kjo ngre një pyetje simbolike: a mund të ndikojnë lutjet dhe praktikat fetare të një komuniteti në perceptimin dhe fatin e tij historik?
Në këtë kontekst krijohet edhe një kontrast interesant: ndërsa një pjesë e traditës fetare serbe ishte e lidhur me vende të caktuara të shenjta, komuniteti shqiptar në Kosovë shpesh e shprehte besimin e tij përmes praktikave kolektive fetare në xhami dhe në tubime të tjera shpirtërore.
Sipas kësaj teorie, vendet e shenjta konsiderohen si pika ku përqendrimi shpirtëror është më i madh, prandaj edhe lutjet që bëhen aty mendohet se kanë një peshë simbolike më të madhe.
Megjithatë, në besimin fetar mbetet ideja themelore se Zoti sheh dhe gjykon gjithçka, dhe se drejtësia hyjnore vepron në kohën e saj.Në këtë kuadër, disa interpretime e lidhin edhe orientimin politik të Serbisë drejt Rusisë me vazhdimësinë e një aleance historike dhe fetare .Shkurt pra ju bashkëngjitë energjisë negative.
Mirëpo rendi i ri botëror do të qeveriset nga energjia pozitive dhe çfarë fati do ta pres, pra Serbinë?
5.
Energjia dhe rendi i ri botëror.Sipas kësaj teorie, në vitin 2024 ka ndodhur një ndryshim i rëndësishëm në raportin mes energjisë shpirtërore dhe proceseve që zhvillohen në botë.Në këtë interpretim thuhet se energjitë që lidhen me fetë dhe me vendet e shenjta janë “ngrirë” përkohësisht në mbarë globin.
Ky veprim lidhet me fillimin e një faze të re të historisë njerëzore.Sipas këtij këndvështrimi, rendi i ri botëror nuk është një proces që përcaktohet vetëm nga vendimet politike të njerëzve, por nga një sistem më i gjerë energjish që ndikojnë në zhvillimin e historisë. Thuhet se ky proces ka filluar rreth vitit 2012 dhe po kalon një periudhë tranzicioni, e cila u përmbull në vitin 2025.
Në këtë perspektivë filozofike dhe mistike, njerëzit nuk janë krijuesit absolutë të proceseve historike, por më tepër janë pjesëmarrës në një rend më të madh universal.
Energjia është elementi që drejton dhe orienton zhvillimet, ndërsa shoqëritë njerëzore reagojnë dhe përshtaten me këto ndryshime.Në të njëjtën kohë, koncepti i Zotit lidhet me ruajtjen e ekuilibrit kozmik. Universi shihet si një sistem i ndërlikuar ku planetët, yjet dhe galaksitë mbahen në lëvizje nga forca dhe energji të ndryshme. Sipas kësaj ideje, Zoti është burimi që mban në ekuilibër këtë sistem dhe që përcakton faza të ndryshme zhvillimi për botën dhe për njerëzimin.
Në këtë mënyrë, historia e njerëzimit nuk shihet vetëm si rezultat i veprimeve politike apo ekonomike, por edhe si pjesë e një procesi më të gjerë energjetik dhe kozmik, në të cilin ndërthuren dimensionet shpirtërore, natyrore dhe historike.
6.
Pasojat e “ngrirjes” së energjisë dhe balanca e rendit të ri botëror.Kjo teori ngre një pyetje të rëndësishme: kush janë humbësit kryesorë në këtë proces të ri energjetik dhe gjeopolitik?Sipas këtij këndvështrimi, ndër vendet që mund të preken më shumë përmendet Serbia, e cila historikisht ka një numër të madh vendesh të shenjta dhe figurash të rëndësishme të traditës së saj fetare.Në këtë interpretim çdo manastir, kishë apo vend i shenjtë ndodhet aktualisht në një gjendje “ngrirjeje energjetike”, çka do të thotë se ndikimi i tyre shpirtëror nuk funksionon më në të njëjtën mënyrë si më parë.
Si pasojë, Serbia përshkruhet si një shtet që lëkundet mes orientimeve të ndryshme politike dhe strategjike, pa arritur të gjejë një ekuilibër të qëndrueshëm.
Sipas kësaj teorie, energjia që më parë mendohej se i jepej simbolikisht nga traditat dhe shenjtorët e saj tashmë është e bllokuar.
Për këtë arsye, Serbia përpiqet të afrohet më shumë me Moskën, por Rusia në këtë interpretim shihet si një forcë që përfaqëson një drejtim tjetër energjetik,atë negative.
Kjo lidhje, sipas kësaj perspektive, mund ta bëjë Serbinë edhe më të ekspozuar ndaj ndryshimeve që pritet të ndodhin në rendin e ri botëror.
Në këtë teori parashikohet gjithashtu se Rusia mund të përballet me një tkurrje të ndikimit të saj global në të ardhmen.
Në të njëjtën kohë, mendohet se më shumë hapësirë dhe mundësi zhvillimi mund t’u krijohen vendeve të rajonit mesdhetar mes tl vilave Shqipëria të cilat historikisht kanë qenë qendra të rëndësishme të qytetërimit dhe të shkëmbimeve kulturore.
…
Sa i përket Bashkimit Evropian, ai mund të përballet me transformime dhe ne fund nuk do te ekzistoj. Këto ndryshime nuk lidhen domosdoshmërisht vetëm me vendime politike, por me një rikonfigurim më të gjerë të ekuilibrave globalë.
Sipas këtij këndvështrimi, në rendin e ri botëror do të kristalizohen dy energji kryesore, të cilat do të shndërrohen në dy pole dominuese të sistemit ndërkombëtar.
SHBA-RUSI.
Çdo forcë tjetër që do të përpiqet të marrë rolin e tyre pritet të hasë vështirësi, sepse ruajtja e ekuilibrit global kërkon një strukturë të qëndrueshme me dy pole kryesore.
Megjithatë, në këtë perspektivë mbetet edhe një ide optimiste: Shqipëria dhe Kosova mund të përfitojnë nga transformimet e rendit të ri botëror. Sipas kësaj qasjeje, pengesa kryesore për këtë zhvillim nuk janë energjitë apo proceset globale, por shpesh vetë problemet e brendshme politike dhe korrupsioni dhe nje klase politike e korruptuar koke e kembe që ngadalëson zhvillimin e shoqërisë.
