Ruzhdi Gole
Përtëritje dhe cene
(prozë mes poetëve)
– Ç’është kjo gjëagjëzë që po zbret prej qiejve poshtë? Ç’është ky këmbalec që hidhet përpjetë? Kjo e qarë që s’të nëm, kjo nëmëzezë e re?
– Asgjë, asgjë veç endërrimi yt është, shkalafitja jote. Të ndjekin hijet e gjumë-përgjumjes tënde.
– Më ndjekin hijet? Asnjëherë. Të duket ty sikur hija më ndjek mua, jo, jo është njeriu që e përze hijen.
– Të jetë e vërtetë kjo? Hija na vjen pas, na del hera-herës edhe përpara, por s’na mbulon dot, kështu që hija është ajo që përhera na ndjek…
– Gjithçka bën hije: pema, kangjellat, kisha, minarja. Aty bëjnë hije, aty bëjnë dritë, vezullojnë, zbardhen, ndizen.
– Ndonjëherë edhe ftohen.
– Në të vërtetë pema bën hije të gjelbër, por neve kjo hije na duket e hirtë. Kisha bën hije të harlisur mbi dhe, por hija e saj në na duket e rëndë.
– Po minarja?
– Minarja jemi vet ne, njerëzit, gjithë jetën në këmbë. Hija jonë është e ndritshme dhe e tretshme, përtëritëse dhe dinake, gazmore dhe plot hidhërim.
– Sa rron hija mbas njeriut?
– Njeriu rron më gjatë se hija e tij. Çka po i duhet njeriut gjithë jetën hija? Veçse për ta kërrusur. Hija i teshtin para fytyrës njeriut. Njeriu hidhet përpjetë, hap krahët sa mundet, e flak tej bastunin e hijes.
– Paska bastun hija?
– Hija është vetë bastuni.
Gjithçka ka hije në këtë botë?
Gjithçka pra. Ka hije të zeza e të përjetshme si thepisja, gremina, gjeratorja. Këto janë pak para hijes së mosmirënjohjes. Hijet në natyrë janë shembëllimi i njeriut.
– I kujt njeriu, nga cili planet? Gjithë fantazira ti. Lermë tani të shoh detin…
– Deti ka kohë që po na sheh. Deti ka hije të bukur, hije t’rëndë madhështore.
– Askush nuk e xan hijen e tij e t’ia flak tej shpatullave të kaltra?
– Askush. As deti vetë nuk do të jetojë pa hije se pastaj i zemërohen edhe njerëzit, edhe stinët.
– Deti nuk është gjëagjëzë, nuk është as me kalorës siç themi ne për dallgët.
– E pra, se gjithandej jemi mbushur veç me kalorës dhe me helmeta. Sikur rrisim veç kuaj e gatuajmë veç bakër, hekur e çelik.
– Gjerdanë kemi sa të duash, por në ç’punishte u derdhën ato? E dimë, bëjmë sikur s’e dimë. Ca prej tyre nuk janë xhevahirate, por janë prangat tona. Të padukshme, kërcënuese, kokëshkreta.
– Po zogjtë kur fluturojnë i marrin me vete hijet e tyre?
– Zogjtë kur fluturojnë nuk kanë asnjë hije në vete. Kanë vetëm rreze, pika shiu, ndonjëherë edhe pika loti.
– Pse qajnë zogjtë?
– Qajnë e mallohen kur shtegtojnë diku tjetër. Veç e qara mund të jetë pak, fare pak hija e tyre. Pastaj zogjtë harrojnë shpejt, ledhen në krahët e njëritjetrit, ledhatojnë sqepat. Fluturimet dhe foletë e reja të tyre kanë gracka të reja.
– Oh, sa keq më vjen për zogjtë, sa keq…
Ç’është kjo këlthitje, ky kamxhik?
– Ështe ëndërrimi yt i dytë, fantazia në la minor e motit
– Dikë po rrahin, po e shqepin në dru, po e rrëmbejnë, e përdhosin, e mbysin në lum.
– Natyrë, moj natyrë e gjallë, plot fruta dhe valë, a nuk e sheh këtë skenë, këtë skenë e qajnë edhe vet të vdekurit?!
– Lëre Mëmëzonjën të shplodhet paksa, ndoshta veron në alpe a kridhet në Adriatik. Se kjo mëmëzonjë e ky At aq të plotfuqishëm, (ti afroju dhe besoj kujt të duash në lirinë tënde të re e të vërtetë, të pacak e shpesh të cunguar,) pra kjo zonjëmëmë e ky dheat’ është vetë njeriu.
– Frymori që ne e duam dhe i anashkalojmë me të keq e pa të keq, që e nderojmë, i ngrejmë piedestal.
– Në të vërtetë sa e ngrejmë në pedestal e vrasim, e zbresim q’andej, e lajmë e shplajmë, e mbështjellim me çarçafin e hijes, e shtijmë në arkmort.
– Vërtet, mëse e vërtetë kjo. Shpallim të djegur heroizmin e frymorit përmes çdo nekrologjie tek porta e bashkisë, në det, fushë e mal.
-E vërtetë kjo, mëse e vërtetë…
– Buqetat me lule janë laraska të helmatisura, që mund të na helmatisin edhe ne të gjalleve.
– Ooo, sa e vërtetë e rëndë kjo?!
– Mbas kësaj dite ne ndoshta jemi më pak të gjallë.
– Të shkalafitur sa s’bëhet. Para nesh, pas nesh, mbi kryet tona vërtitet hija e gjelbër e një peme që përndjek hijen e zezë të vetë hijes.
– Po ç’është kjo: e vërtetë, vërtet e vërteta, lajthitje?
– Eshtë ëndrra ime e fundit, o mik!
