Eralda Cuko
Mërgimi është një hije e gjatë që shtrihet mbi shpirtin e rinisë shqiptare, një udhë pa kthim të shpejtë, ku ëndrrat mbahen në dorë si qirinj të brishtë nën erërat e jetës. Çdo i ri që niset, lë pas një shtëpi që hesht, një nënë që var zërin në prag dhe një vend që varfërohet jo vetëm ekonomikisht, por shpirtërisht.
Rinia ikën, jo sepse nuk do atdheun, por sepse rrënjët u dhembin më shumë se rrugët. Ikin për të gjetur dritën që këtu shpesh shuhet nga padrejtësitë, nga mungesa e mundësive, nga premtimet e thara para se të mbijnë. Dhe kështu, mërgimi bëhet plagë që s’qan me lot, por me heshtje; një plagë e padukshme që vlon në zemër.
Në tokën e huaj, i riu shqiptar jeton me dy frymëmarrje: një të përditshme, të huaj e të ftohtë; dhe një tjetër që vjen nga larg, nga kujtimi i maleve, detit, këngës, gjuhës së nënës. Është një dualitet i dhimbshëm: të jesh trupërisht diku tjetër, por shpirtërisht gjithmonë këtu.
Mërgimi i jep rinisë forcë, por ia merr pafajësinë; i jep shpresë, por ia rrëfen edhe humbjen; i jep bukë, por ia merr erën e bukës së shtëpisë. Dhe kështu atdheu mbetet një fshat i gjysmës së zbrazët, një qytet me zëra të pakësuar, një atdhe që pret bijtë e vet sikur toka që pret shiun.
Megjithatë, brenda kësaj plagë të hapur fshihet një dritë: dashuria e rinisë për vendin e vet nuk shterohet kurrë. Ajo mbartet në valixhe, në kujtime, në gjuhë, në një përshëndetje të thjeshtë “mirëmëngjes” që tingëllon si muzikë në një botë të huaj. Dhe kjo dashuri është prova se plagët e mërgimit, sado të thella, e ruajnë një fije shprese se një ditë, rrugët që çuan larg, mund të çojnë edhe drejt kthimit…
