Teuta Sadiku
Krijimtaria poetike e Mimoza Ahmetit përfaqëson një nga zërat më të veçantë dhe më sfidues në poezinë shqipe bashkëkohore, duke u vendosur në një ndërthurje të fuqishme midis introspeksionit ekzistencial, reflektimit filozofik dhe eksperimentimit formal. Në ciklin poetik “Kur ti të jesh prapë vogëlushe”, kjo prirje shfaqet me intensitet të veçantë, ku subjekti poetik lëviz midis kujtesës, kohës dhe identitetit, duke krijuar një univers poetik të fragmentuar, por thellësisht koherent në dimensionin e tij të brendshëm.
*Në poezinë “Koha me një aneks të madh”, koncepti i kohës nuk paraqitet si një vijë lineare, por si një hapësirë që zgjerohet dhe deformohet përmes përvojës subjektive.
“ Kohë me një aneks të madh
Aty lëshuar gjithë e papritura””
“Aneksi” funksionon si një metaforë kyçe, që sugjeron një shtesë të panatyrshme mbi kohën, një mbingarkesë ekzistenciale që e transformon përjetimin e realitetit.
Kjo qasje mund të lexohet në dritën e filozofisë së kohës në Henri Bergson, ku koha (durée) përjetohet si rrjedhë e brendshme dhe jo si matje mekanike. Tek Ahmeti, kjo “kohë e zgjeruar” bëhet vendi ku pritja shndërrohet në vetë jetën: një gjendje pezullimi, ku e tashmja është gjithnjë në tranzicion.
Strukturalisht, poezia ndërtohet mbi një diskurs të ndërprerë, me thyerje sintaksore dhe një logjikë associative, çka e afron atë me poetikën postmoderne.
“Shpresojmë që ky aneks mos zërë vendin e dhomës “
Fragmentariteti nuk është mungesë rendi, por një strategji për të shprehur kompleksitetin e përvojës.
**Në poezinë “Dua një mërzi”, subjekti poetik kërkon një gjendje që në dukje është negative,mërzinë ,por që në thelb përfaqëson një kthim në një autenticitet të humbur. Kjo mërzi nuk është e zakonshme; ajo është “e pastër”, “e pambrojtur”, e lidhur ngushtë me përvojën e fëmijërisë.
Këtu vërehet një përmbysje semantike: mërzia nuk është mungesë kuptimi, por një mënyrë për të refuzuar artificin e botës së rritur.
“Dua një mërzi
Të pastër…
Si ajo e fëmijërisë sime,
Me gjithë universin kundër
Dhe refuzimin e 8përshtatjes”
Në këtë kuptim, poezia mund të lexohet si një kritikë ndaj kohës dhe normave që imponojnë përshtatjen.
Kjo prirje rezonon me konceptet e Jean-Jacques Rousseau mbi natyrshmërinë dhe korruptimin e individit nga shoqëria, por në një formë më të errët dhe më introspektive. Fëmijëria tek Ahmeti nuk është thjesht kujtim, por një kategori ontologjike: një mënyrë e të qenit në botë.
***Në poezinë që trajton figurën e qiellit, krijohet një tension midis kufizimit njerëzor dhe pafundësisë.
“Do të joshin idhuj ,
shkrime, buzë
Autorësia e tij është qiellit.”
Qielli shfaqet si një entitet që “i di, i përmban, i rrok të gjitha”, duke u bërë simbol i një dijeje totale dhe një rendi transcendent.
Kjo figurë mund të interpretohet në një këndvështrim fenomenologjik, në raport me mendimin e Martin Heidegger, ku njeriu është një qenie e hedhur në botë, e kufizuar në perceptim, ndërsa horizonti i së vërtetës mbetet gjithnjë përtej arritjes së tij të plotë.
Këtu Ahmeti krijon një dialektikë midis tokës dhe qiellit, midis përditshmërisë dhe absolutit, duke e vendosur subjektin poetik në një gjendje kërkimi të vazhdueshëm.
Në planin formal, poezia e Ahmetit karakterizohet nga fragmentariteti sintaksor , fjalia shpesh ndërpritet, duke krijuar një ritëm të brendshëm reflektiv.
Metaforika e zgjeruar është një figurë (si “aneksi”, “mërzia”, “qielli”)e cila bëhet boshti i gjithë poezisë.
Diskursi introspektiv karakterizon poezitë dhe poezia është më shumë mendim se rrëfim.
Ambiguiteti semantik ,një tjetër karakteristikë,ku kuptimet mbeten të hapura, duke ftuar lexuesin në bashkëkrijim.
Këto elemente e afrojnë poezinë e saj me rrymat poststrukturaliste dhe me idenë e tekstit si hapësirë e shumëfishtë interpretimi, në frymën e Roland Barthes.
Në thelb, poezia e Mimoza Ahmetit nuk jep përgjigje, por ngre pyetje:
Çfarë është koha për individin?
A është rritja një humbje e autenticitetit?
A mund të rikthehemi në një gjendje të pastër të qenies?
Ku qëndron kufiri midis reales dhe perceptimit?
Mesazhi i saj është thellësisht ekzistencial: njeriu jeton në një botë të ndërmjetme, midis kujtesës dhe dëshirës, midis kufizimit dhe aspiratës për absolut.
Poezia e Mimoza Ahmeti përfaqëson një laborator të mendimit poetik, ku gjuha nuk është thjesht mjet shprehjeje, por një mekanizëm kërkimi. Ajo sfidon lexuesin të dalë nga leximi linear dhe të hyjë në një proces interpretimi aktiv.
Në këtë kuptim, krijimtaria e Mimoza Ahmetit nuk është vetëm estetikë, por edhe epistemologji: një mënyrë për të njohur botën dhe veten përmes fragmentit, pasigurisë dhe tensionit.
