Kozeta Zavalani
Mes librave
(Frymezuar nga Panairi i Librit)
Mes librave ndalem me nderim,
në këtë mbretëri pa zhurmë,
ku çdo faqe mban aromë kohe,
dhe çdo fjalë shndrit si gur i çmuar.
Raftet flasin me zëra të lashtë,
shkrimtarë që ringjallen në kujtesë,
personazhe që dalin nga ëndrra,
dhe ecin pranë meje si mbi vesë.
Në çdo kopertinë shoh një fytyrë,
në çdo varg ndiej një frymë,
si një udhëtare ndër dritë e hijë,
shëtis në botën që fjala ndriçon.
Panairi i Librit, festë e shpirtit,
ku dritat shkëlqejnë mbi mendime,
ku fëmijët prekin ëndrrat e para,
dhe poetët kërkojnë frymëzime.
Mes librave jam si në një kopsht,
ku çdo faqe lulëzon me kujtime,
ku shpirti pi ujë nga dija,
dhe zemra mësohet me dritësime.
Këtu njeriu bëhet më i plotë,
më i urtë, më i dashur, më i gjallë,
sepse libri — ky mik i përjetshëm —
nuk sheh moshë, as kufi, as largësi.
Dhe unë, mes kësaj vale librash,
ndjej frymën e kulturës që rritet,
si një lutje për paqe e dritë,
që niset nga fjala… dhe s’mbaron kurrë
Kozeta
“Shtylla” — rrëfimi që ngrihet si monument shpirti.
Në “Shtyllën” e Jashar Qemalit
ngrihet një univers i tërë njerëzor,
ku toka flet me zërin e kujtesës,
ku fjalët bëhen rrënjë që mbajnë shpirtin gjallë,
dhe njeriu, përballë fatit të vet,
ngjitet si një mal mbi heshtje e dhimbje.
Çdo faqe e romanit është si një gur i gdhendur
në themelin e përjetësisë,
ku frymëmarrja e jetës
takon legjendën, dashurinë dhe lirinë.
Jashar Qemali nuk shkroi një histori,
por krijoi një epos njerëzor —
një himn për qëndresën,
për ëndrrën dhe nderin e popullit të tij.
Por ajo që e bën këtë vepër të na preki kaq thellë,
është gjuha e përkthimit —
ajo shqipe e kthjellët, melodioze e fisnike,
që i jep jetë çdo vargu, çdo ndjenje, çdo figurë.
Këtë frymë ia dha mjeshtërisht
Mikel Zavalani,
përkthyesi që nuk përkthen thjesht fjalë,
por përkthen frymë, dritë e shpirt.
Nën penën e tij,
“Shtylla” merr trajtë shqiptare,
pa humbur asgjë nga thellësia e origjinalit;
ajo bëhet një urë e ndritshme
që lidh brigjet e dy gjuhëve,
dy kulturave,
dy dashurive për njeriun dhe tokën e tij.
Përkthimi i tij është si një këngë e qetë,
ku fjala gdhendet me përkushtim,
ku tingulli merr frymë,
dhe shpirti i autorit rilind në një gjuhë tjetër
me po të njëjtën ndjenjë dhe dritë.
Në çdo fjali ndjej dorën e një njeriu
që e deshi librin si mik,
fjalën si tempull,
dhe përkthimin si një akt dashurie.
Ky përkushtim është për vjehrrin tim të dashur,
Mikel Zavalanin —
njeri i dritës dhe i mendimit,
që e deshi librin dhe fjalën
si njeri që lë gjurmë,
si një zë që s’venitet,
si një dritë që mbetet në çdo faqe,
në çdo kujtim,
në çdo frymë leximi.
