Eva Gjoni
Egoja e Heshtur: Përkthyesi si Psikolog i Shpirtit të Huaj
Të përkthesh nuk do të thotë të ndryshosh rrobat e një mendimi, por të mbrosh frymëmarrjen e tij origjinale brenda një trupi të ri, duke u bërë psikologu i padukshëm i një magjie që nuk të përket.
Për mua, përkthyesi është peneli që mbart brenda vetes magjinë e asaj që ka lexuar dhe përjetuar, duke e hedhur atë mbi telajon e një gjuhe tjetër me një saktësi pothuajse mistike. Por, ndryshe nga shkrimtari apo poeti, të cilët gëzojnë lirinë e plotë për të humbur në hapësirat e tyre krijuese, përkthyesi duhet të operojë me një intuitë tejet të mprehtë dhe një kontroll të rreptë vetiak. Ai nuk është thjesht një transmetues, por një gardian i përgjegjshëm i një bote që tashmë ekziston.
Ndërsa shkrimtari është i lirshëm në fluturimin e tij, përkthyesi mban mbi supe përgjegjësinë e lartë për veprën që prek ndër duar. Ai duhet ta trajtojë atë me kujdesin e një brishtësie elegante, i udhëhequr nga një dashuri që nuk kërkon protagonistin. Misioni i tij është i shenjtë: të mos e tjetërsojë ndjenjën, të mos e deformojë imazhin dhe të mos e zbehtë magjinë e çastit të ngrirë në letër.
Në thelb, përkthyesi duhet të jetë psikologu i veprës dhe i krijuesit. Ai duhet të zhytet në psiqikën e autorit, të kuptojë rrahjet e mendimit të tij dhe të njohë peshën specifike të secilës fjalë. Përzgjedhja e fjalëve nga një shkrimtar nuk vjen kurrë rastësisht, ajo është një kod shpirtëror që përkthyesi duhet ta dekodojë me ndjeshmëri përpara se ta rishkruajë.
Të jesh përkthyes nuk është një profesion i lehtë; është një akt përulësie dhe mjeshtërie. Shpesh, kjo sfidë rezulton shumë më e vështirë se të qenit shkrimtar, pasi kërkon që artisti të krijojë një kryevepër të dytë, pa dalë asnjëherë nga korniza e shpirtit të tjetrit. Të jesh përkthyes nuk është një profesion i lehtë; është një akt përulësie dhe mjeshtërie që kërkon të krijosh një kryevepër të dytë pa dalë asnjëherë nga korniza e shpirtit të tjetrit.
Përkthimi, në fund të fundit, është një akt i heshtur adhurimi; është mënyra se si përkthyesi e lartëson shkrimtarin duke e joshur botën drejt veprës së tij, pa kërkuar asgjë në këmbim.
